Na ten nowotwór umiera najwięcej Polaków. Te objawy powinny cię zaniepokoić
Rak płuca co roku zbiera tragiczne żniwo w Polsce. To podstępny przeciwnik, często ukrywający się bezobjawowo. Poznaj najważniejsze czynniki ryzyka tej choroby i dowiedz się, dlaczego wczesna diagnostyka jest tak trudna.
- Rak płuca zabija 21 tys. Polaków rocznie. Palenie odpowiada za 90% zachorowań, ale radon i azbest to też ryzyko
- Rzucenie palenia i regularne badania to podstawa. Rak płuca jest wyleczalny, jeśli wykryty wcześnie
Rak płuca to poważny problem zdrowotny w Polsce. Co roku tę diagnozę słyszy około 21 tysięcy Polaków, a – co równie zatrważające – dokładnie tyle samo osób rocznie z powodu tej choroby umiera. Ta statystyka jasno pokazuje, jak wielkie jest wyzwanie, przed którym stoimy. Według Krajowego Rejestru Nowotworów rak płuca jest drugim najczęściej występującym nowotworem złośliwym i główną przyczyną zgonów nowotworowych zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Najwięcej zachorowań odnotowuje się w województwach kujawsko-pomorskim, pomorskim i warmińsko-mazurskim. Skąd biorą się te przerażające dane? Przyjrzyjmy się bliżej czynnikom ryzyka i wyzwaniom diagnostycznym, które sprawiają, że rak płuca jest tak podstępnym przeciwnikiem.
Rak płuca: kto jest najbardziej narażony? Czynniki ryzyka pod lupą
Dlaczego tak wielu Polaków choruje na raka płuca? Musimy spojrzeć prawdzie w oczy: za wzrost zachorowań w dużej mierze odpowiada nasz styl życia.
Palenie papierosów to absolutnie najpoważniejszy czynnik ryzyka, odpowiadający aż za 90% zachorowań na nowotwory układu oddechowego. Dr Michał Poznański, z Oddziału Klinicznego Pulmunologii Ogólnej i Onkologicznej Klinicznej, z Pododdziałem Endoskopii Układu Oddechowego, USK im. WAM w Łodzi, trafnie zauważa: "Rak płuca nie zna granic. I wszędzie stanowi bardzo poważny problem kliniczny." Niestety, w Polsce problem jest o tyle większy, że aż 23% naszej populacji to nałogowi palacze. Dla porównania, w Niemczech to niespełna 16%, a w Szwecji – kraju najmniej uzależnionym od nikotyny w Unii Europejskiej – nieco ponad 9%. To mówi samo za siebie: im więcej palimy, tym większe ryzyko zachorowania. Warto również podkreślić, że ryzyko zachorowania na raka płuca jest wysokie także u tzw. biernych palaczy, czyli osób, które wdychają dym papierosowy, choć same nie palą.
Jednak papierosy to nie wszystko. Istnieją też inne, mniej oczywiste czynniki ryzyka, które warto mieć na uwadze. Na przykład narażenie zawodowe na radon jest drugą co do częstości przyczyną zachorowań na raka płuca. Nie zapominajmy także o azbeście, który, choć był szeroko stosowany w Europie do wczesnych lat 90., wciąż daje o sobie znać – nadal można spotkać dachy kryte eternitem, a lata ekspozycji zbierają teraz swoje żniwo.
Pierwsze objawy raka płuc – łatwo je zignorować
Pierwsze objawy raka płuc są nieswoiste i często zrzucane na karb innych dolegliwości. Należą do nich:
- kaszel,
- duszność i świszczący oddech,
- nawracające infekcje płucne,
- chrypka,
- odkrztuszanie wydzieliny z krwią,
- ból w klatce piersiowej i barkach,
- podwyższona temperatura ciała,
- uczucie zmęczenia, osłabienie,
- utrata masy ciała niezwiązana z odchudzaniem.
Poniżej publikujemy te objawy raka płuc w formie grafiki.
Cichy przeciwnik – dlaczego tak trudno wykryć raka płuc?
Samo palenie czy ekspozycja na szkodliwe substancje to tylko część układanki. Druga, równie dramatyczna, to sposób, w jaki rak płuca się "ukrywa". To podstępna choroba, która długo pozostaje bezobjawowa. Kiedy już pojawiają się symptomy, często jest za późno na radykalne leczenie. Dr Marcin Wawrzycki, z Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej, Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, USK im. WAM w Łodzi podkreśla, że problemem jest również "niekorzystna lokalizacja [guza], a co za tym idzie, znacznie zmniejsza się możliwość leczenia radykalnego".
Co więcej, jako społeczeństwo, Polacy rzadko wykonują badania obrazowe – czy to niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej w ramach badań przesiewowych, czy nawet podstawowego badania RTG. Choć to ostatnie nie jest idealne, dr Wawrzycki zaznacza, że "jest to niewątpliwie badanie, które pomaga wyselekcjonować grupę zagrożoną".
Warto jednak wiedzieć, że samo RTG klatki piersiowej ma poważne ograniczenia, jeśli chodzi o wczesne wykrywanie. Dr Michał Poznański otwarcie mówi: "RTG klatki piersiowej nie przekonuje mnie w kontekście screeningu nowotworów układu oddechowego. Powinniśmy odejść od myślenia, że RTG klatki piersiowej załatwia sprawę." Dlaczego? Bo rentgenogramy mają bardzo małą rozdzielczość tkankową. Oznacza to, że nie widać na nich wczesnych zmian typu "matowej szyby". Są to zacienienia, które nie są zmianami litymi, a jeśli ich średnica jest mniejsza niż 2 centymetry, są "praktycznie nie do odróżnienia od reszty płuca". Taka zmiana musi być naprawdę duża, aby była widoczna na RTG.
Jak się chronić? Profilaktyka w naszych rękach
Co więc możemy zrobić, aby zmniejszyć te zatrważające statystyki? Profilaktyka zaczyna się od nas samych. Najważniejszym krokiem jest rzucenie palenia. Skoro nikotyna odpowiada za tak ogromny odsetek zachorowań, to właśnie w eliminacji tego nałogu tkwi największa nadzieja. Jeśli palisz, pamiętaj, że co do zasady raz w roku powinieneś wykonywać badania diagnostyczne. Regularne badania, zwłaszcza te o większej precyzji jak niskodawkowa tomografia komputerowa, są kluczowe dla wczesnego wykrycia. Jak słusznie zauważa dr Wawrzycki: "lepiej robić cokolwiek niż nic." Pamiętajmy, że rak płuca jest wyleczalny, ale tylko wtedy, gdy zostanie wykryty na wczesnym etapie i zostaną spełnione kryteria do leczenia.
Mimo mrocznych statystyk istnieje światełko w tunelu. Świadomość czynników ryzyka, takich jak palenie, radon czy azbest, oraz regularne badania to nasze najpotężniejsze narzędzia w walce z rakiem płuca. Nie lekceważmy sygnałów, a przede wszystkim – dbajmy o nasze płuca, by żyć długo i zdrowo.
Źródło: CHILLIZET/ tekst napisany na podstawie wywiadu "Rak płuca jest wyleczalny. Kluczem hispat, narzędziem elektromagnetyczna bronchonawigacja" z dr. n. med. Marcinem Wawrzyckim (Klinika Chirurgii Klatki Piersiowej, Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, USK im. WAM w Łodzi) oraz dr. n. med. Michałem Poznańskim (Oddział Kliniczny Pulmunologii Ogólnej i Onkologicznej Klinicznej, z Pododdziałem Endoskopii Układu Oddechowego, USK im. WAM w Łodzi). Rozmwiała Izabela Szumielewicz
