Ten rak zabija po cichu. 3500 Polaków rocznie słyszy diagnozę
Rak trzustki to jeden z najgroźniejszych nowotworów – trudny do wykrycia i leczenia. Każdego roku diagnozuje się go u około 3500 Polaków. Dowiedz się, jakie objawy powinny wzbudzić czujność i co możesz zrobić, by zmniejszyć ryzyko zachorowania.
- Rak trzustki diagnozowany jest u 3500 Polaków rocznie, głównie po 50. roku życia
- Objawy często są niespecyficzne. Mogą to być, m.in. żółtaczka, ból pleców, utrata masy ciała
- Wczesne wykrycie daje większe szanse leczenia, ale nie ma na razie żadnych badań przesiewowych
Rak trzustki to jeden z najgroźniejszych nowotworów – trudny do wykrycia, trudny do leczenia i niestety często śmiertelny. Skala problemu jest ogromna – choroba ta odebrała życie wielu osobom na całym świecie. Zmarli z jej powodu, m.in. Patrick Swayze, Steve Jobs, Anna Przybylska, czy Daria Trafankowska.
Co roku diagnozę "rak trzustki" słyszy około 3500 Polaków. Choć to nowotwór o stosunkowo niskiej zapadalności, charakteryzuje się bardzo wysoką śmiertelnością – tylko 1 na 10 pacjentów przeżywa pięć lat od rozpoznania. Najczęściej chorują osoby po 50. roku życia, a średni wiek zachorowania wynosi około 70 lat. Niestety, jak pokazuje przypadek Anny Przybylskiej, choroba może dotknąć również osoby młodsze.
Objawy raka trzustki – kiedy zacząć się niepokoić?
– Rak trzustki to choroba podstępna. Przez długi czas guz może rozwijać się w trzustce, nie dając żadnych objawów – ostrzega dr n. med. Wojciech Hap, kierownik Oddziału Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Onkologicznej Szpitala św. Łukasza w Bolesławcu, i dodaje: – Kiedy symptomy się pojawią, bywają niespecyficzne i łatwe do zbagatelizowania.
Najczęstsze objawy raka trzustki to:
- Bezbólowa żółtaczka – żółte zabarwienie skóry i oczu, często z towarzyszącym świądem, może być pierwszym objawem guza w głowie trzustki. Pojawia się nagle i szybko narasta – wymaga natychmiastowej diagnostyki obrazowej.
- Ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców – ból "jak obręcz", nasilający się w pozycji leżącej, może świadczyć o guzie w trzonie lub ogonie trzustki. Pacjenci często mylą go z bólem kręgosłupa.
- Inne objawy ogólne i niespecyficzne, to między innymi: utrata masy ciała, brak apetytu (szczególnie wstręt do mięsa), szybkie uczucie sytości, nocne poty, osłabienie, nagła cukrzyca, nudności, zakrzepica, zatorowość płucna, a nawet... depresja.
– Pojawienie się objawów często oznacza już zaawansowany etap choroby. Ale nie można ich ignorować – nawet wtedy wciąż możliwe jest leczenie – tłumaczy dr n. med. Wojciech Hap.
Dlaczego rak trzustki jest tak trudny do leczenia?
Rak trzustki to wyjątkowo trudny przeciwnik z wielu powodów. Dr n. med. Wojciech Hap podaje kilka ważnych powodów.
- Ukryta lokalizacja – trzustka leży głęboko w jamie brzusznej, w sąsiedztwie dużych naczyń krwionośnych. Operacje w tym rejonie są bardzo skomplikowane i obarczone dużym ryzykiem powikłań, nawet śmiertelnych.
- Trudna diagnostyka – pobranie wycinka do badania histopatologicznego wymaga specjalistycznych procedur, takich jak EUS (USG endoskopowe) czy ERCP. Dr Hap podkreśla, że "zarówno EUS, jak i ERCP nie są łatwo dostępne, a skuteczność pobrania materiału to tylko około 70%. Dodatkowo standardowe USG jamy brzusznej często nie wykrywa wczesnych zmian – guz może rozwinąć się między badaniami w ciągu zaledwie 12 miesięcy".
- Ograniczone możliwości chemioterapii – nowoczesne schematy leczenia są skuteczniejsze niż kiedyś, ale wciąż daleko im do wyników osiąganych, na przykład w raku piersi czy jelita grubego.
- Bardzo trudne operacje – zabiegi w obrębie trzustki, zwłaszcza operacje trzustkowo-dwunastnicze, należą do najbardziej wymagających w całej chirurgii. Niekiedy konieczne jest usunięcie guza razem z naciekanym naczyniem krwionośnym.
Profilaktyka raka trzustki – co możesz zrobić?
Choć nie wszystkie czynniki ryzyka da się wyeliminować, na niektóre mamy realny wpływ.
Czynniki modyfikowalne to:
- palenie tytoniu,
- nadużywanie alkoholu,
- otyłość i brak aktywności fizycznej,
- niezdrowa dieta.
– Zmiana stylu życia, w tym poprawa diety i zwiększenie ruchu, zmniejsza ryzyko wielu nowotworów przewodu pokarmowego, w tym trzustki – podkreśla dr Hap.
Czynniki niemodyfikowalne:
- występowanie raka trzustki w rodzinie (szczególnie u krewnych I stopnia),
- cukrzyca typu II,
- genetyczne predyspozycje (szczególnie u młodszych pacjentów).
Nadzieja w postępie medycyny
Nowoczesna chirurgia nieustannie się rozwija. Coraz częściej wykorzystuje się techniki małoinwazyjne, takie jak chirurgia robotyczna, które zwiększają precyzję zabiegu. Dr Wojciech Hap tłumaczy: – Robot ułatwia operację – powiększa pole widzenia i pozwala na bardziej precyzyjne manewry. Ale nie jest to jeszcze rewolucja. Na naprawdę przełomowe zmiany musimy jeszcze poczekać.
Wiedza może uratować życie
Rak trzustki to wciąż jeden z najgroźniejszych nowotworów, ale szanse pacjentów rosną, gdy choroba zostanie wykryta wcześnie. Dlatego kluczowe jest, aby:
- zwracać uwagę na niepokojące objawy,
- regularnie kontrolować stan zdrowia, zwłaszcza przy obciążeniu rodzinnym,
- wyeliminować czynniki ryzyka, na które mamy wpływ (czyli te modyfikowalne).
Pamiętaj, im szybciej choroba zostanie rozpoznana, tym większe szanse na skuteczne leczenie. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów – nie zwlekaj z wizytą u lekarza.
Źródło: CHILLIZET/ "Rak trzustki – poważne wyzwanie zdrowotne. Z pomocą przychodzi robot", wywiad z dr. n. med. Wojciechem Hapem, kierownikiem Oddziału Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Onkologicznej, Szpital św. Łukasza w Bolesławcu, przeprowadzony przez Izabelę Szumielewicz
