To "pierwiastek długowieczności". Spowalnia starzenie i jest jak tarcza na raka

Współczesna medycyna od dawna szuka sposobu na długowieczność. Jednym z ważnych elementów życia w zdrowiu może być odpowiednie stężenie niektórych pierwiastków. Szczególnie ważny dla organizmu jest selen, nazywany przez naukowców “elementem długowieczności”, ze względu na działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne i przeciwoksydacyjne. Selen pełni ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy. Ma także korzystny wpływ na funkcjonowanie układu rozrodczego (u kobiet i mężczyzn).

Jakiś czas temu badacze z Pekinu odkryli, że to właśnie selen odpowiada za długowieczność mieszkańców autonomicznego powiatu Bama Yao w Chinach. Już w 1991 roku Bama została uznana przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Medyczne Naturathic za miasto z najwyższym wskaźnikiem długowieczności na świecie.

Na terenach tych gleba jest naturalnie bogata w selen. Jak podkreślano, odpowiednie stężenie selenu może pomóc w utrzymaniu zdrowia sercowo-naczyniowego, wzmocnić układ odpornościowy, przeciwdziałać stanom zapalnym i chronić komórki przed uszkodzeniem wolnych rodników jako naturalny przeciwutleniacz. Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie naukowym "Chemosphere".

Selen w profilaktyce nowotworów

Oprócz tego, że selen wspomaga wiele procesów biochemicznych, chroni również przed zachorowaniem na raka, a u pacjentów onkologicznych zmniejsza ryzyko śmierci. Dzieje się tak z uwagi na działanie ochronne, takie jak naprawa DNA i zmniejszenie wiązania czynników rakotwórczych. Selen tłumi także mutacje genowe. Jest ważnym pierwiastkiem nie tylko w profilaktyce, ale i leczeniu raka.

Badania na ten temat przeprowadzili polscy naukowcy, pod kierownictwem prof. genetyka-onkologa prof. Jana Lubińskiego z Międzynarodowego Centrum Nowotworów Dziedzicznych oraz Zakładu Genetyki i Patomorfologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Ostatnia praca objęła siedem tysięcy Polaków.

– Nasze badania pokazują, że selen można uznać za pierwiastek długowieczności. Szczególnie silną zależność zaobserwowaliśmy w grupie kobiet z rakiem piersi. Pacjentki, które utrzymywały prawidłowy poziom selenu miały aż 20 razy niższe ryzyko zgonu – mówił w rozmowie z WP prof. Jan Lubiński.

Jakie są najlepsze źródła selenu w diecie? Tyle wynosi prawidłowe stężenie pierwiastka

Niedobór selenu można bardzo łatwo uzupełnić. U zdrowych osób stężenie tego pierwiastka zależy od wieku oraz płci. U mężczyzn poniżej 60. roku życia mieści się w przedziale 75–85 µg/l, u mężczyzn starszych to 110–120 µg/l. W przypadku kobiet, bez względu na wiek, zalecany poziom selenu wynosi od 98 do 108 µg/l. Produkty bogate w selen to:

• ryby (głównie tuńczyk i łosoś)
• produkty zbożowe (makaron, płatki owsiane)
• warzywa (soczewica, szparagi, cebula, biała kapusta, brokuł, szpinak)
• orzechy brazylijskie, pistacje
• banany
• jajka  (jedno jajko na twardo dostarcza 15 mcg selenu)
• mięso (wieprzowina, wołowina, drób)
• grzyby (np. pieczarki)

Włączenie źródeł selenu do codziennej diety ma wiele korzyści, które szybko zaobserwujemy. Selen wspiera funkcjonowanie całego organizmu, m.in. budując odporność, co jest bardzo ważne w okresie jesienno-zimowym.
Objawy niedoboru selenu są charakterystyczne. To między innymi chroniczne zmęczenie, senność, wypadanie włosów. Z selenem (tak jak z każdym innym pierwiastkiem czy składnikiem diety) należy jednak zachować ostrożność, bo zarówno jego niedobór, jak i nadmiar, może być szkodliwy. Selen jest magazynowany w organizmie, dlatego jeśli jest go za dużo, pojawiają się powikłania, takie jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe. W większości przypadków wystarczy włączyć do diety produkty zawierające selen w umiarkowanych ilościach.

Jeśli chcemy sięgnąć po suplementy z selenem, zawsze warto wcześniej sprawdzić poziom tego pierwiastka w organizmie.

Źródło: CHILLIZET/Bo Li, Xu Liu, Tao Yu, Kun Lin, Xudong Ma, Cheng Li, Zhongfang Yang, Qifeng Tang, Guodong Zheng, Jianxun Qin, Ying Wang, Environmental selenium and human longevity: An ecogeochemical perspective, Chemosphere, Volume 347, 2024, 140691,ISSN 0045-6535, doi.org/10.1016/j.chemosphere.2023.140691.