Rzucił szkołę w wieku 15 lat. Lata później dostał Nobla i Oscara, ale wzbudzał kontrowersje

2 min. czytania
Aktualizacja 14.10.2026
14.10.2026 14:09
Obserwuj nas w Google
---- ----

Wielu laureatów Nagrody Nobla zachwyciło świat swoim dziełami, nie mając przy tym wyższego wykształcenia. Do tego grona należy dramaturg i prozaik George Bernard Shaw, który w wieku 15 lat zakończył swoją przygodę z formalną edukacją. Postać do dziś budzi jednak kontrowersje za sprawą poglądów politycznych i publicznych wypowiedzi.

George Bernard Shaw
fot. NationalPortraitGalleryLondon / National Portrait Gallery / Forum
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Kim był George Bernard Shaw.
  • Dlaczego wypowiedzi dramaturga do dziś budzą kontrowersje.
  • Co stworzył Shaw.
  • Jak wyglądała jego przygoda z edukacją.

Ten dramaturg dostał Nobla i Oscara. Przeszedł w ten sposób do historii

George Bernard Shaw urodził się w 1856 roku w Dublinie. Małżeństwo jego rodziców nie było szczęśliwe – zawarto je bowiem najprawdopodobniej z pobudek materialnych (ze strony ojca) i chęci uniezależnienia się od krewnych (z strony matki). Shaw określał swoje życie w domu rodzinnym „nędzą o pozorach dostatku”. Jego ojciec nie stronił od alkoholu, a matka skąpiła dzieciom czułości [wraz z mężem miała jeszcze dwie córki – przyp. red.]. Jedynym spoiwem była muzyka, często wypełniająca do Shawów.

W latach 1865–1871 dramaturg uczęszczał do czterech różnych szkół i każdej z nich nie znosił. Uznawał system edukacji za wadliwy. Placówki porównywał do więzień, a nauczycieli do dozorców, którzy doglądają uczniów, by rodzice sami nie musieli się nimi zajmować. W związku z tym porzucił edukację jako 15-latek i zaczął pracować. W międzyczasie kształcił się samodzielnie w różnych kierunkach – opanował m.in. grę na pianinie, rysunek piórkiem i tuszem czy wiedzę z zakresu sztuki.

Quiz: Rozpoznaj książkę tylko po 3 słowach. Zidentyfikujesz te tytuły?

1 / 12
Blizna, okulary, dziennik:

Na sukces literacki trzeba było poczekać. Pierwsze sztuki Shawa nie spotykały się z ciepłym przyjęciem o 1894 roku, gdy ukazał się „Żołnierz i bohater”. Wraz z biegiem lat uznanie przyniosły też:

  • „Cezar i Kleopatra”,
  • „Pigmalion”,
  • „Święta Joanna”.

George Bernard Shaw został laureatem Nagrody Nobla za rok 1925, doceniono go „za twórczość naznaczoną idealizmem i humanizmem, za przenikliwą satyrę, która często łączy się z wyjątkowym pięknem poetyckim”. W 1938 roku dramaturg otrzymał również Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany do filmu „Pigmalion”, opartego na jego własnej sztuce. Uczyniło go to pierwszą osobą uhonorowaną tymi dwoma wyróżnieniami.

Nie przegap

Zasłynął dziełami i kontrowersyjnymi opiniami. Takie opinie wygłaszał

George Bernard Shaw był postacią budzącą kontrowersje. Choć autorowi nie można odmówić zasług w zakresie dramatu realistycznego czy w kwestiach filozoficznych (np. za sprawą stworzenia pojęcia siły życiowej), to niektóre elementy jego biografii pozostają problematyczne. Dramaturg był zagorzałym zwolennikiem eugeniki. Krytykował demokracje parlamentarne za powolność i nieskuteczność i podziwiał „silne” postacie, będące wówczas dyktatorami. Początkowo uznawał Hitlera za „zdolnego przywódcę”, choć później potępiał antysemityzm i nazistowską politykę rasową. Był entuzjastą rządów Józefa Stalina i publicznie zaprzeczał istnieniu Wielkiego Głodu na Ukrainie. Sprzeciwiał się także szczepieniom. Autor chciał dodatkowo stworzyć nowy alfabet, regularnie ignorując obowiązujące zasady pisowni i interpunkcji.

Shaw pozostaje zatem ambiwalentną postacią, której twórczość i poglądy wciąż budzą żywe dyskusje wśród biografów.

Mężczyzna z siwą brodą
Fot. TopFoto / Topfoto / Forum
TopFoto / Topfoto / Forum

Źródło: CHILLIZET/britannica.com/fee.org/nationalgallery.ie

Redakcja poleca