6 największych problemów polskiej młodzieży. Ekspert: "Siedzą obok i piszą do siebie"

Ponoć co trzeci uczeń ma trudności z radzeniem sobie z emocjami. Biorąc to pod uwagę, konieczne staje się pogłębienie wiedzy o naturze kryzysu psychicznego, z jakim mierzy się polska młodzież. Najnowsze badanie przeprowadzone na grupie ponad 2 tysiące uczniów z województwa lubelskiego (ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych), pod kierownictwem prof. Wiesława Poleszaka i dr. Grzegorza Katy, dostarcza alarmujących, ale i niezwykle precyzyjnych danych. Poniżej przedstawiamy główne bolączki współczesnej młodzieży.

Kluczowe problemy współczesnej młodzieży – wyniki badań

Młodzi ludzie mierzą się z wyzwaniami, które często prowadzą do kryzysu psychicznego o objawach bliskich depresji. Najważniejsze z nich to:

1. Samotność w przeżywaniu emocji. Młodzież intensywnie koncentruje się na swoich emocjach, ale rzadko o nich rozmawia i przeżywa je w całkowitej samotności. To zjawisko, zdaniem ekspertów, jest ściśle powiązane z rozwojem kryzysu psychicznego.
2. Nieadekwatna i niska samoocena. Samotności towarzyszy chronicznie zaniżona samoocena. Młodzi ludzie powątpiewają w swoje możliwości, co prowadzi do błędnego koła złego samopoczucia i braku motywacji do działania.
3. Wycofywanie się z życia grupowego i utrata kompetencji społecznych. Statystyki wskazują, że młodzi spędzają coraz mniej czasu z rówieśnikami. Uczniowie nie czują się zintegrowani jako grupa. Skutkuje to obawą, że w dorosłe życie wejdą z niższymi kompetencjami do funkcjonowania w społeczeństwie. – Czasami jest tak, że młodzi siedzą obok i piszą do siebie – podsumowuje badanie prof. Wiesław Poleszak.
4. Dominacja "koalicji" nad grupami wsparcia. Zamiast budować pozytywne i wspierające się zespoły, w klasach często powstają "koalicje" tworzone przeciwko komuś lub kosztem kogoś. Mechanizm ten staje się przestrzenią dla przemocy – budowanie własnej pozycji odbywa się poprzez wyśmiewanie czyjejś cechy. – Oni nawet czasem nie chcą komuś dokuczyć, ale łapią jakąś cechę ucznia i wyśmiewając się z niego, mają żarty w grupce, wokół kogoś i w ten sposób budują swoją pozycję – tłumaczy prof. Wiesława Poleszak i zwraca uwagę na jeszcze jedną rolę grupy, która jest związana ze stresem w szkole: – Dla młodego człowieka ważne jest to, czy gdy odpowiada na lekcji, ma obok siebie ludzi, którzy go akceptują, czy też wyśmiewają.
5. Dramatyczny brak systemu wsparcia. Aż około 20 proc. uczniów deklaruje, że nie ma żadnej osoby, która mogłaby im pomóc w trudnej sytuacji. Kolejne 10 proc. może wskazać tylko jedną taką osobę, co prowadzi do niezdrowej zależności i lęku przed jej utratą. – Jak mają jedną taką osobę, to tak "wiszą" na niej, że nie są sobą. Nie odważą się czasami czegoś powiedzieć, zareagować, bo obawiają się, że jak ją stracą, to już nic im nie zostanie – tłumaczy prof. Wiesława Poleszak.
6. Wysoki poziom zachowań problemowych. Wśród uczniów szkół ponadpodstawowych aż 27,4 proc. prezentuje wysoki poziom zachowań problemowych (9,5% w szkołach podstawowych). Najczęstsze z nich to m.in. przemoc (w tym werbalna), spożywanie piwa, palenie papierosów/e-papierosów oraz przeglądanie stron erotycznych.

Wnioski płynące z badań są jednoznaczne: kryzys psychiczny u młodzieży, choć nie zawsze jest pełnoobjawową depresją, wymaga pilnej uwagi i profesjonalnych działań. Jak podkreślają eksperci, kluczem do odwrócenia negatywnych trendów jest przeniesienie uwagi szkoły z wyłącznie dydaktyki na wychowanie i profilaktykę. Skuteczność przeprowadzonego w województwie lubelskim programu interwencji – wyrażona w ograniczeniu objawów kryzysu, wzroście samooceny i poprawie klimatu klasowego – dowodzi, że budowanie wspierających zespołów klasowych, inwestycja w zajęcia integracyjne i umiejętność radzenia sobie ze stresem są dziś równie ważne, jak przekazywanie wiedzy. Tylko holistyczne podejście pozwoli młodym ludziom nabyć niezbędne kompetencje społeczne i psychiczne, umożliwiające zdrowe wejście w dorosłe życie.

Źródło: CHILLIZET/ PAP