Jak interpretujesz złe wydarzenia w życiu? Sprawdź, do której z 2 grup przynależysz
Dlaczego ta sama trudna sytuacja u jednej osoby wywołuje poczucie winy, a u drugiej poczucie krzywdy? Wszystko zależy od tego, komu przypisujemy sterowanie naszym losem. Poznaj teorię poczucia umiejscowienia kontroli.
- Na czym polega teoria poczucia umiejscowienia kontroli.
- Co charakteryzuje osoby o wewnętrznym umiejscowieniu kontroli.
- Jakie podejście wyróżnia ludzi o umiejscowieniu zewnętrznym.
Wewnętrzne czy zewnętrzne umiejscowienie kontroli? Tak tłumaczył to znany psycholog
W psychologii funkcjonuje wiele ciekawych pojęć. Z pewnością należy do nich tzw. teoria poczucia umiejscowienia kontroli, którą w latach 60. XX wieku stworzył amerykański psycholog Julian Rotter. Zdaniem Rottera ludzie dzielą się na dwie skrajne grupy w ramach interpretacji konkretnych zdarzeń (również negatywnych oraz dotyczących innych osób). To internaliści i eksternaliści. W rezultacie ta sama rzecz może zostać zinterpretowana inaczej i u jednych wzbudzić poczucie winy, a u drugich poczucie krzywdy. Czym charakteryzują się oba podejścia?
Quiz: Popularne zjawiska psychologiczne. Rozpoznasz wszystkie?
- Internaliści to ludzie o wewnętrznym umiejscowieniu kontroli. Takie podejście oznacza przekonanie o samodzielnym sterowaniu własnym życiem. Osoby w tej grupie uważają, że to one sterują ważnymi wydarzeniami, a takie momenty są uzależnione od ich pracy i włożonego wysiłku.
- Eksternaliści wykazują zewnętrzne umiejscowienie kontroli. Zakładają, że ich losem sterują okoliczności zewnętrzne – przypisują konkretne wydarzenia kategoriom takim, jak szczęście i nieszczęście, pech i fart, Bóg, siła wyższa czy przeznaczenie.
Jak mierzy się poczucie umiejscowienia kontroli? Te dwa mchanizmy to tylko krańce spektum
Poczucia umiejscowienia kontroli mierzono poprzez specjalny kwestionariusz Rottera. Dokument zawierał ponad 20 pytań. W ramach każdego z pytań badani musieli wybrać jedno stwierdzenie najlepiej odzwierciedlające ich przekonania. Kwestionariusz poruszał różne zagadnienia, m.in. relacje międzyludzkie, politykę, pracę czy oczekiwania względem życia. W rezultacie test pozwalał określić, w którą stronę przechyla się punkt ciężkości w nastawieniu konkretnej osoby.
Podział jest oczywiście pewnym uproszczeniem. Należy pamiętać, że sam Rotter podkreślał ważną rzecz: wewnętrzne i zewnętrzne umiejscowienie kontroli stanowią dwa krańce kontinuum, a nie wyznaczają sztywną typologię. Wiele osób funkcjonuje zatem „pomiędzy”, przejawiając cechy, które można dopasować do obu kategorii. Niektórzy wykazują też mocniejsze podejście internalistyczne np. w życiu zawodowym, jednocześnie wykazując zewnętrzne umiejscowienie kontroli w sprawach zdrowotnych i rodzinnych.
Źródło: CHILLIZET/psychologytoday.com/Rotter, J. B. (1966), Rotter's Internal-External Control Scale/psycnet.apa.org