Jak interpretujesz złe wydarzenia w życiu? Sprawdź, do której z 2 grup przynależysz

2 min. czytania
Aktualizacja 16.11.2026
16.11.2026 11:40
Obserwuj nas w Google
---- ----

Dlaczego ta sama trudna sytuacja u jednej osoby wywołuje poczucie winy, a u drugiej poczucie krzywdy? Wszystko zależy od tego, komu przypisujemy sterowanie naszym losem. Poznaj teorię poczucia umiejscowienia kontroli.

Portret dwóch mężczyzn, patrzących na siebie w przyciemnionej scenerii. Obaj mają ciemne włosy.
fot. Dean Drobot/Shutterstock
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Na czym polega teoria poczucia umiejscowienia kontroli.
  • Co charakteryzuje osoby o wewnętrznym umiejscowieniu kontroli.
  • Jakie podejście wyróżnia ludzi o umiejscowieniu zewnętrznym.

Wewnętrzne czy zewnętrzne umiejscowienie kontroli? Tak tłumaczył to znany psycholog

W psychologii funkcjonuje wiele ciekawych pojęć. Z pewnością należy do nich tzw. teoria poczucia umiejscowienia kontroli, którą w latach 60. XX wieku stworzył amerykański psycholog Julian Rotter. Zdaniem Rottera ludzie dzielą się na dwie skrajne grupy w ramach interpretacji konkretnych zdarzeń (również negatywnych oraz dotyczących innych osób). To internaliści i eksternaliści. W rezultacie ta sama rzecz może zostać zinterpretowana inaczej i u jednych wzbudzić poczucie winy, a u drugich poczucie krzywdy. Czym charakteryzują się oba podejścia?

Quiz: Popularne zjawiska psychologiczne. Rozpoznasz wszystkie?

Indypendenz/Shutterstock
1 / 11
Czego dotyczy efekt Dunninga-Krugera?
  • Internaliści to ludzie o wewnętrznym umiejscowieniu kontroli. Takie podejście oznacza przekonanie o samodzielnym sterowaniu własnym życiem. Osoby w tej grupie uważają, że to one sterują ważnymi wydarzeniami, a takie momenty są uzależnione od ich pracy i włożonego wysiłku.
  • Eksternaliści wykazują zewnętrzne umiejscowienie kontroli. Zakładają, że ich losem sterują okoliczności zewnętrzne – przypisują konkretne wydarzenia kategoriom takim, jak szczęście i nieszczęście, pech i fart, Bóg, siła wyższa czy przeznaczenie.
Nie przegap

Jak mierzy się poczucie umiejscowienia kontroli? Te dwa mchanizmy to tylko krańce spektum

Poczucia umiejscowienia kontroli mierzono poprzez specjalny kwestionariusz Rottera. Dokument zawierał ponad 20 pytań. W ramach każdego z pytań badani musieli wybrać jedno stwierdzenie najlepiej odzwierciedlające ich przekonania. Kwestionariusz poruszał różne zagadnienia, m.in. relacje międzyludzkie, politykę, pracę czy oczekiwania względem życia. W rezultacie test pozwalał określić, w którą stronę przechyla się punkt ciężkości w nastawieniu konkretnej osoby.

Podział jest oczywiście pewnym uproszczeniem. Należy pamiętać, że sam Rotter podkreślał ważną rzecz: wewnętrzne i zewnętrzne umiejscowienie kontroli stanowią dwa krańce kontinuum, a nie wyznaczają sztywną typologię. Wiele osób funkcjonuje zatem „pomiędzy”, przejawiając cechy, które można dopasować do obu kategorii. Niektórzy wykazują też mocniejsze podejście internalistyczne np. w życiu zawodowym, jednocześnie wykazując zewnętrzne umiejscowienie kontroli w sprawach zdrowotnych i rodzinnych.

Źródło: CHILLIZET/psychologytoday.com/Rotter, J. B. (1966), Rotter's Internal-External Control Scale/psycnet.apa.org

Redakcja poleca