Kompleks Jonasza może być przyczyną twoich niepowodzeń. Nie dajesz sobie szansy
Chciałbyś od życia czegoś więcej, ale jednocześnie boisz się zrobić pierwszego kroju i ruszyć w nieznane. Twierdzisz, że po prostu nie jesteś na tyle odważny, ale być może przyczyną jest tzw. kompleks Jonasza. Psychologia doskonale zna to zjawisko. Na czym dokładnie polega?
- Na czym polega kompleks Jonasza i jakie są jego objawy.
- Dlaczego osoby z kompleksem Jonasza boją się własnego sukcesu.
- Jakie są symptomy wskazujące na posiadanie kompleksu Jonasza.
- Co można zrobić, by rozpoznać kompleks Jonasza u siebie.
Na czym polega kompleks Jonasza? Człowiek może bać nie tylko porażki, ale też sukcesu
Chociaż rozwój jest celem wielu osób, ciągłe dążenie do niego nie zawsze jest łatwe. Wymaga wysiłku, mierzenia się z przeciwnościami losu, a często także z własnym wewnętrznym krytykiem — głosem, który podpowiada, że wciąż nie jesteśmy wystarczająco dobrzy.
Są jednak osoby, które mimo jasno wyznaczonego celu i silnego pragnienia sukcesu zaczynają odczuwać dyskomfort właśnie wtedy, gdy są już blisko jego osiągnięcia. Zamiast satysfakcji pojawia się napięcie, lęk, a czasem wręcz paraliż. W efekcie wycofują się, odkładają decyzje lub wybierają — ich zdaniem — bezpieczniejsze, choć mniej satysfakcjonujące rozwiązania. Psychologia od dawna zna ten mechanizm. Określa się go mianem kompleksu Jonasza. To – z naukowego punktu widzenia – lęk przed wykorzystaniem własnego potencjału, który może sabotować karierę, a w konsekwencji odbierać radość z życia.
Aby lepiej zrozumieć, czym jest tzw. kompleks Jonasza warto przyjrzeć się jego nazwie. Nawiązuje ona do biblijnej postaci Jonasza. W opowieści Bóg powierza mu zadanie – Jonasz miał udać się do Niniwy i wezwać jej mieszkańców do nawrócenia. Zamiast podjąć się misji, uciekł. Później tłumaczył swoją decyzję lekiem. Psycholog Abraham Maslow wykorzystał tę historię jako metaforę. To właśnie on zauważył, że człowiek może bać się nie tylko ewentualnej porażki, ale także konsekwencji swojego sukcesu.
Jak zachowuje się osoba z kompleksem Jonasza?
Osoba, która mierzy się z kompleksem Jonasza jest zazwyczaj ambitna. Ma cele i wydaje się do nich dążyć. Jednocześnie jednak odczuwa wewnętrzny niepokój. Gdy wszystko idzie „gładko” ona – zamiast cieszyć się z powodzeń, zaczyna się martwić, stresować. Im bardziej realna staje się perspektywa sukcesu, tym silniejsze na ogól stają się negatywne uczucia. Zamiast satysfakcji pojawia się napięcie, zwątpienie, a w głowie takiej osoby zaczyna kotłować się myśl: to jeszcze nie jest odpowiedni moment. Często te uczucia są nie do zniesienia, więc pojawia się chęć odwrotu.
Osoby, które zmagają się z kompleksem Jonasza mogą długo pracować na swój sukces, a następnie zacząć podważać własne kompetencje – często nieświadomie i niespodziewanie. Wynika to właśnie z wewnętrznego konfliktu.
Po czym poznać, że kompleks Jonasza może cię dotyczyć?
Kompleks Jonasza może być trudny do rozpoznania – przede wszystkim dla osoby, które się z nim zmaga. Nie objawia się jednym charakterystycznym zachowaniem i – co istotne – nie jest formalną diagnozą psychologiczną. Jeśli jednak zauważymy z naszym zachowaniu pewne schematy, warto jest zastanowić się nad tym, czy nie przemawia przez nas właśnie ten mechanizm. Symptomy to między innymi:
- odkładanie ważnych decyzji na później,
- wycofywanie się tuż przed metą,
- umniejszanie własnych osiągnięć,
- szukanie wymówek,
- ciągłe wybieranie bezpieczeństwa zamiast satysfakcji,
- odczuwanie napięcia, gdy inni zaczynają nas doceniać,
- poczucie, że „jeszcze nie jestem gotowy”.
Źródło: ChiilZET/ Abraham H. Maslow" The Farther Reaches of Human Nature"/ Psychology Today
