"Kompleks embriona" i ucieczka od ojca. Mroczna tajemnica narodzin Witkacego

Stanisław Ignacy Witkiewicz to nie tylko firma portretowa i narkotykowe wizje. Za maską skandalisty krył się człowiek złamany przez "toksyczną" miłość ojca. Poznaj historię tego artysty, który zmienił polską sztukę na zawsze.

Eksperyment na żywym organizmie

Dzieciństwo Witkiewicza nie przypominało sielanki. Jego ojciec, słynny Stanisław Witkiewicz senior (nazywany w domu "Aniołem"), postanowił przeprowadzić na synu eksperyment pedagogiczny. Chłopiec nie chodził do szkoły – miał być "wolnym geniuszem", kształtowanym wyłącznie przez ojca.

W rzeczywistości była to złota klatka. Senior, przelewając na syna własne niespełnione ambicje, stworzył system opresji. Ignacy miał być "jasny i wzniosły", co w praktyce oznaczało całkowite podporządkowanie się wizji ojca.

Redakcja poleca

Najlepsze obrazy świata według sztucznej inteligencji. "Mona Lisa" poza zestawieniem

"Najlepsze polskie filmy" według IMDb. Na liście wszystkie obrazy z czasów PRL

Na kozetce u pioniera freudyzmu

W 1912 roku młody artysta był na skraju załamania. Pomoc znalazł u dr. Karola de Beauraina w Zakopanem. To tam padła diagnoza, która brzmi dziś jak tytuł thrillera: "kompleks embriona". Psychoterapeuta uznał, że Witkiewicz jest emocjonalnie "nieurodzony", uwięziony w cieniu potężnego rodzica. To właśnie lekarz podsunął mu radykalne rozwiązanie: stworzenie nowej tożsamości.

Narodziny Witkacego, czy pierwszy akt buntu

Pseudonim "Witkacy" (fuzja nazwiska i drugiego imienia) nie był kaprysem. Był symbolicznym morderstwem "Stasia", którego kontrolował ojciec. Tak naprawdę chodziło o"

• odcięcie pępowiny od ojca i nazwiska Witkiewicz,
• uzyskanie prawa do własnej, czasem "zdeformowanej" wizji świata.

Redakcja poleca

"Tylko życie nadaje światu sens". Oto najbardziej znaczące cytaty Stanisława Lema

"Sumienie miał czyste. Nieużywane". 20 najlepszych cytatów Stanisława J. Leca

Między czystą formą a nicością

Witkacy zaczął traktować życie jak performance. Szokował, prowokował i założył słynną Firmę Portretową S.I. Witkiewicz, gdzie klienci byli segregowani według "typów" (często pod wpływem substancji psychoaktywnych). Towarzyszyło mu jednak wieczne nienasycenie – lęk przed mechanizacją świata i utratą indywidualności.

Tożsamość Witkacego była jak labirynt zwierciadlanych komnat – w każdym odbiciu szukał prawdy o sobie, uciekając przed nicością w kolejne maski – tak wynika z artykułu Pawła Dybla "Sobowtórzenie Witkacego".

Tragiczny finał legendy

Historia Witkacego dopełniła się w najbardziej dramatycznym momencie polskiej historii. 18 września 1939 roku, na wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej, artysta odebrał sobie życie w Jeziorach na Polesiu.

Choć Staś Witkiewicz musiał "umrzeć" na kozetce u psychologa, by narodził się Witkacy, to legenda tego drugiego przetrwała wszystko. Dziś postrzegamy go jako prekursora teatru absurdu i jednego z najbardziej proroczych twórców XX wieku.

Źródło: CHILLIZET/ "Kompleks nienasycenia. Teoria psychiki według Tadeusza Micińskiego i Stanisława Ignacego Witkiewicza", Fryderyk Nguyen/ "Sobowtórzenie Witkacego", Paweł Dybel/ "Ojcowie i synowie sztuki", Małgorzata Vražić