Lepiej chodzić bez okularów przeciwsłonecznych niż kupować tanie bez filtra
Oczy trzeba chronić przed promieniowaniem UV, tak samo jak skórę, dlatego warto zainwestować w dobrej jakości okulary przeciwsłoneczne. Okazuje się jednak, że dla większości z nas większe znaczenie ma wygląd okularów i ich cena, niż jakość. Tymczasem zdaniem specjalistów noszenie złej jakości okularów przeciwsłonecznych, bez dobrego filtra, jest bardziej szkodliwe niż ich nienoszenie. Czym się kierować w wyborze okularów? Poniżej kilka najważniejszych zasad.
Okulary przeciwsłoneczne – nie kupuj ich byle gdzie
Okulary przeciwsłoneczne wyciągamy z futerału, gdy tylko pojawiają się pierwsze promienie słoneczne. To nie tylko ważny element ochrony oczu, ale coraz częściej ważny element stylizacji. Gdy przeprowadziliśmy szybką ankietę wśród znajomych, czym się kierują w wyborze okularów przeciwsłonecznych, to okazało się, że dla większości osób najważniejsze jest to, aby okulary pasowały do owalu twarzy, a ich jakość ma dla większości drugorzędne znaczenie. Eksperci od wielu lat ostrzegają, że używanie nieodpowiednich okularów przeciwsłonecznych może prowadzić do poważnych problemów ze wzrokiem, na przykład pogorszeniem widzenia, zapalenia spojówek czy rogówki, zwyrodnienia plamki żółtej, zaćmy, a nawet do nowotworu, czyli czerniaka. Mimo to, stragany z plastikowymi, niskiej jakości okularami przeciwsłonecznymi nadal cieszą się sporą popularnością. Takie okulary kupują i noszą nie tylko dorośli, ale niestety też ich dzieci.
Tanie okulary przeciwsłoneczne można kupić niemal wszędzie: na stacjach benzynowych, w supermarketach, na straganach, w internetowych sklepach etc. Niestety ich jakość budzi zastrzeżenia. Oczywiście ich soczewki spełniają jakieś minimalne wymagania w zakresie ochrony przed promieniowaniem UV, ale ich jakość pod innymi względami, na przykład przejrzystości wizualnej jest zwykle fatalna.
– Tanie okulary przeciwsłoneczne najczęściej pozbawione są filtrów UV. Dają złudne wrażenie ochrony oczu jedynie dzięki ciemnym szkłom. Co więcej, podczas noszenia takich okularów powieki i źrenice nie przymykają się pod wpływem silnego słońca, przez to przenikające promieniowanie UV uszkadza oczy silniej – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Jerzy Szaflik.
Jak promieniowanie słoneczne działa na oczy?
Promieniowanie ultrafioletowe może uszkodzić tkanki oka, np. powieki, a także rogówkę, soczewkę wewnątrzgałkową i siatkówkę, co w konsekwencji może prowadzić do pogorszenia się wzroku. Co gorsze, te zmiany są nieodwracalne, a objawy mogą pojawić się dopiero po wielu latach.
– Wykazano, że zmiany w rogówce na poziomie komórkowym pojawiają się już po jednym silnie słonecznym sezonie letnim bez właściwej ochrony, nawet wtedy, gdy jeszcze nie powodują istotnego obniżenia ostrości wzroku, czy jakości widzenia – tłumaczy dr hab. Jacek Pniewski z Akademickiego Centrum Kształcenia Optometrystów na Wydziale Fizyki UW.
Objawy, które mogą sugerować, że nasze oczy narażone są na promieniowanie słoneczne, to krótkotrwałe oślepienie, niewyraźne widzenie lub światłowstręt, nadmierne łzawienie oczu, uczucie piasku pod powiekami, mroczki przed oczami, a nawet ból i zaczerwienienie oczu.
Gdzie kupować dobre okulary przeciwsłoneczne?
Odpowiedź na to pytanie jest prosta: najlepiej w salonie u optyka lub optometrysty. Okulary oferowane w tego typu miejscach spełniają wszystkie standardy ochrony. Co więcej, w takich miejscach są przeszkoleni pracownicy, którzy pomogą nam dobrać okulary przeciwsłoneczne, uwzględniając nasze potrzeby dotyczące widzenia, ale także estetyczne – będą one wygodne i dopasowane do naszych rysów twarzy. Tu warto pochylić się nad kształtem oprawek. On ma ogromne znaczenie, ale nie ze względów estetycznych, tylko ochronnych.
– Kształt oprawek ma znaczenie. Okulary przeciwsłoneczne mają nas nie tylko zdobić, pasując do kształtu twarzy, lecz też ściśle do niej przylegać. Nie mogą być zbyt luźne, muszą chronić nasz wzrok z każdej strony, hamując możliwie najlepiej dostęp światła także po bokach – tłumaczy Sylwia Kijewska, optometrystka i ekspert firmy Hoya Lens Poland, i dodaje: – Osoby aktywnie uprawiające sport powinny zwrócić uwagę na okulary z większą krzywizną oprawy, o większej wytrzymałości i lekkości.
Oczywiście takie okulary, kupione w profesjonalnych salonach, będą droższe niż na straganie, ale lepiej kupić jedne, które będą nam służyły przez lata, niż kilka sztuk na straganie, które nie tylko nie dadzą nam żadnej ochrony, ale też zniszczą się podczas jednego sezonu.
Jakie zasady ochrony powinny spełniać okulary przeciwsłoneczne?
- Zabarwienie i kolor soczewek przeciwsłonecznych
Prawo europejskie klasyfikuje soczewki przeciwsłoneczne stosowane w okularach przeciwsłonecznych jako „środek ochrony osobistej” i wymienia 5 poziomów ochrony (chodzi o odcień i zabarwienie soczewek). Soczewki kategorii 0 przepuszczają 80-100% światła, natomiast kategorii 4 jedynie 3-8%, co oznacza, że te ostatnie nie powinny być raczej stosowane przez osoby prowadzące pojazdy. W ich przypadku lepiej sprawdzą się soczewki przeciwsłoneczne kategorii 3. Wystarczająco chronią one wzrok przed promieniowaniem słonecznym, a dodatkowo umożliwiają prowadzenie samochodu. Okulary z soczewkami kategorii 4 są zalecane do noszenia miejscach wyjątkowo jasnych, na przykład w wysokich górach, gdzie śnieg odbija światło słoneczne, a także na pustyni.
Czy kolor soczewki przeciwsłonecznej może mieć znaczenie? Zdaniem badaczy z Uniwersytetu Santiago de Compostela, tak, ale nie tyle na ochronę wzroku (tu znaczenie ma kategoria zabarwienia), co na sposób widzenia, czyli na kontrast oraz wrażenie jasności. Każdy kolor filtruje inną długość fali światła.
– Szare soczewki filtrują światło o każdej długości fali, natomiast odcienie, takie jak brąz czy zieleń, mają różny wpływ na absorpcję światła. Oznacza to, że percepcja wzrokowa jest zwykle jaśniejsza w przypadku soczewek brązowych, bardzo ciemna w przypadku soczewek szarych i bardziej naturalna w przypadku soczewek zielonych – tłumaczy prof. Jacobo García Queiruga z Uniwersytetu Santiago de Compostela.
Naukowiec zwrócił również na funkcje soczewek. Jego zdaniem okulary przeciwsłoneczne z soczewkami gradientowymi, które u góry są ciemniejsze, a u dołu przechodzą w jaśniejszy odcień, nie są polecane na upalne, słoneczne dni, a to dlatego, że górna, najciemniejsza część pochłania około 85% światła, ale dolna – najjaśniejsza – tylko 10%. Tego typu okulary sprawdzą się w pochmurne dni, ale nie słoneczne. Jego zdaniem lepiej w słoneczne, jasne dni sięgnąć po okulary z soczewkami odblaskowymi, których zewnętrzna warstwa odbija światło i zwiększa ochronę, lub po soczewki z powłoką antyrefleksyjną (UV Control).
- Soczewki przeciwsłoneczne – plastikowe czy szklane?
Kolor nie jest jedyną rzeczą wpływającą na jakość widzenia. Warto również zwrócić uwagę na to, z czego są wykonane soczewki. Najczęściej można spotkać soczewki przeciwsłoneczne wykonane ze specjalistycznych tworzyw sztucznych (nazywa się je soczewkami organicznymi), a także soczewki szklane (inaczej soczewki mineralne). Te pierwsze są lżejsze i mocniejsze, natomiast te drugie są bardziej odporne na zarysowania i mniej podatne na zniekształcenia kolorów. Oznacza to, że soczewki mineralne zapewniają lepszą jakość widzenia.
- Kiedy warto zainwestować w soczewki polaryzacyjne?
Zanim podejmiemy decyzję o zakupie okularów przeciwsłonecznych z soczewkami polaryzacyjnymi, musimy pamiętać, że blokują one światło docierające do oka pod pewnym kątem po odbiciu od powierzchni, takiej jak droga czy woda. Z tego powodu okulary przeciwsłoneczne z soczewkami polaryzacyjnymi idealnie nadają się do jazdy samochodem, czy do odpoczynku nad wodą. Nie zaleca się ich raczej do pracy przy urządzeniach elektronicznych, czy do uprawiania niektórych sportów zimowych (takie soczewki eliminują odblaski, więc można nie zauważyć oblodzonych miejsc).
- Filtry UV
Ważne jest nie tylko zabarwienie soczewek przeciwsłonecznych, ale także filtr przeciwsłoneczny. Zdaniem ekspertów, przed promieniowaniem ultrafioletowym najlepiej chronią okulary z filtrem UV 400. Taka informacja o filtrze powinna być umieszczona na okularach, np. może być naklejona na soczewce, nadrukowana na oprawce lub na metce.
- Znak CE
Kupując okulary, wybierajmy produkty ze znakiem CE (Conformitée Européenne). Symbol ten powinien być umieszczony w widocznym miejscu i oznacza, że produkt spełnia normy Unii Europejskiej, ale... bądźmy czujni. Niestety coraz częściej zdarza się, że okulary sprzedawane na straganach, czy w zwykłych sklepach, też mają podobny symbol. Tyle że w ich przypadku ten skrót może oznaczać China Export. To dlatego, lepiej robić takie zakupy w wyspecjalizowanych sklepach lub aptekach.
Dlaczego wybór dobrych okularów przeciwsłonecznych ma znaczenie?
Wiemy już, że nie wszystkie ciemne okulary chronią oczy przed słońcem. Wiele osób żyje w błędnym przekonaniu, że jakiekolwiek okulary przeciwsłoneczne są lepsze niż żadne. To nieprawda. Tanie okulary, które są przyciemnione, ale nie mają żadnego filtra UV, mogą nam bardziej zaszkodzić niż brak okularów. Dlaczego? Nasze oczy są wyposażone w naturalne systemy obronne. Gdy jest bardzo jasno, źrenice zwężają się, a powieki przymykają, co ma ograniczyć ilość światła docierającego do oczu. Gdy robi się ciemno, źrenice rozszerzają się. Gdy więc zakładamy przyciemniane okulary bez filtra, do naszych oczu dochodzi więcej szkodliwych promieni. Warto o tym pamiętać!
Źródło: CHILLIZET/ "How to buy a good pair of sunglasses", prof. Jacobo García Queiruga, Verónica Noya Padín, Universidade de Santiago de Compostela, theconversation.com/ "Profesor Szaflik: tych produktów nie kupuj, bo zaszkodzisz swoim oczom", zdrowie.radiozet.pl/ PAP
