Gaslighting usuwa grunt pod nogami. 7 etapów niewidzialnej przemocy

• Gaslghting to subtelna forma manipulacji, którą ciężko udowodnić. Ofiarami możemy być przez lata, nie zdając sobie z tego sprawy.
• Gaslighting najczęściej stosowany jest w związkach partnerskich, ale nie jest to regułą.
• Niewidzialna przemoc zwykle przebiega w 7 etapach.

Jeśli powtarzasz kłamstwo wystarczająco często, czasami zaczynasz w nie wierzyć. Właśnie na tym swoje działania opiera osoba stosująca gashlighting. To forma uporczywej manipulacji i prania mózgu, która powoduje, że ofiara wątpi w siebie i ostatecznie traci poczucie percepcji, tożsamości i własnej wartości. Robi wszystko to, do czego skłoni ją manipulator i przestaje być niezależną osobą. Takie sytuacje mogą przytrafić się nie tylko w związku, ale również w pracy czy w kontaktach przyjacielskich.

"Gaslighting jest rodzajem niewidzialnego znęcania się, często stosowanym przez małżonka, przyjaciela lub członka rodziny, który utrzymuje, że cię kocha, jednocześ­nie kopiąc pod tobą dołki" – wyjaśnia licencjonowana psychoanalityk Robin Stern w książce “The Gaslight Effect”.

Jak się chronić? W książce "How to Successfully Handle Gaslighters & Stop Psychological Bullying" napisanej przez Prestona Ni, zostało przedstawionych 7 etapów gaslightingu w relacjach. Warto reagować już wtedy, gdy pojawią się pierwsze sygnały. Pamiętajmy też, że w zależności od konkretnej sytuacji etapów tych może być mniej. Oto one:

Wyolbrzymianie i kłamstwa

Osoba stosująca gaslighting tworzy negatywną narrację wokół ofiary. Stosuje przy tym wyolbrzymione i bardzo uogólnione założenia. Częste zdania, które padają w tym okresie, to “nienawidzę, gdy tak robisz”, “nie widzisz, że twoja praca nie ma sensu?”, “wciąż robisz te same błędy”.

Redakcja poleca

Czy warto utrzymywać relacje z byłym partnerem? "To nie zawsze dobry pomysł"

Związki na odległość. "Takie relacje są wyzwaniem, ale da się je utrzymać"

Powtarzanie tych samych kłamstw w kółko

Ofiara codziennie słyszy fałszywe, krzywdzące stwierdzenia na swój temat. Manipulatorowi chodzi o to, by zaczęła wierzyć, że coś jest z nią nie tak. Ofiara stopniowo przejmuje narrację manipulatora i zaczyna uważać, że wszystkie niepowodzenia są wynikiem jej zachowania i wad.

Eskalowanie kłamstw

Na tym etapie ofiara być może zauważa już pierwsze sygnały alarmowe i ma jeszcze siłę, by sprzeciwić się manipulatorowi. Wtedy przystępuje on do ataku, eskalując kłamstwa i wymyślając nowe. Sytuacje mogą być naprawdę absurdalne. Przykładowo, manipulator wpiera nam, że to co widzimy, wcale się nie wydarzyło i to tylko nasza wizja.

Rezygnacja i zmęczenie

To niebezpieczny moment, w którym manipulator na tyle wykorzystał ofiarę, że nie ma ona już siły na dalszą walkę. Poddaje się i jest w stanie zgodzić się na wszystko, co wymyśli przemocowiec. Ofiara zaczyna kwestionować swoją percepcję, tożsamość i rzeczywistość.

Tworzenie współzależnej relacji

Ofiara staje się uzależniona od gashlightera. Zaczyna ufać tylko jemu, stopniowo rezygnuje z innych relacji międzyludzkich, ogranicza kontakt z najbliższymi. Ofiara tylko przy sprawcy czuje się bezpiecznie.

Fałszywa nadzieja

Trzeba pamiętać, że tak jak każdy manipulator, również osoba stosująca gashlighting ma “lepsze momenty”. To tylko gra i nie warto w to wierzyć. Gdy ofiara rezygnuje z walki, przemocowcowi mogą zdarzyć się okresy łagodności, gdy zrobi coś miłego, np. kupi kwiaty. Mogą temu towarzyszyć przeprosiny czy obietnice, które sprawiają, że ofiara myśli, że może nie jest tak źle?

Nieustanna kontrola i dominacja

Ostatecznym celem manipulatora jest kontrolowanie, dominowanie i wykorzystywanie innej osoby. Intensyfikując nieustanny strumień kłamstw, przemocowiec utrzymuje ofiarę w ciągłym stanie niepewności, wątpliwości i strachu. Gdy ofiara nie wie, co robi i myśli, może zgodzić się właściwie na wszystko.

Źródło: CHILLIZET/Psychology Today