„Nie starzejemy się stopniowo”. W dwóch momentach życia zmiany w ciele są największe
Z każdym rokiem jesteśmy starsi – w tym zdaniu nie ma żadnego przekłamania. Jak jednak właśnie dowiedziono, organizm człowieka nie zmienia się przez całe życie w tym samym tempie. Naukowcy podali wiek, gdy zmiany są największe i zachodzą najintensywniej.
Jak wynika z badania naukowców ze Stanfordu (USA), które właśnie ukazało się w „Nature Aging”, starzenie biologiczne nie jest stałe. Ustalono, że przechodzimy w życiu przez dwa najintensywniejsze okresy zmian: mniej więcej w wieku 44 lat oraz 60 lat. Właśnie wtedy w naszych organizmach zachodzą największe zmiany. Jak udało się to ustalić? I co właściwie się wtedy dzieje?
Starzenie się nie przebiega stałym tempie
Amerykańscy naukowcy przeprowadzili badanie, którego wyniki pokazują, że liczebność wielu ważnych grup cząsteczek oraz mikroorganizmów bytujących w ciele człowieka dramatycznie wzrasta lub spada w tych dwóch momentach życia. – Nie zmieniamy się w czasie stopniowo. To są naprawdę dramatyczne zmiany. Dochodzi do nich w połowie piątej dekady życia oraz po 60. urodzinach. Potwierdziliśmy to dla każdej zbadanej przez nas klasy cząsteczek – mówi genetyk prof. Michael Snyder, starszy autor publikacji.
Specjaliści z jego zespołu przebadali 108 osób pomiędzy 25. a 75. rokiem życia i ocenili poziomy dziesiątek tysięcy różnych molekuł w ich organizmach, m.in. RNA, białek, metabolitów. Przyjrzeli się także ich mikrobiomom, czyli bakteriom, wirusom i grzybom żyjącym na skórze oraz wewnątrz ciała. Odkryli, że w ciągu życia dochodzi do ogromnych zmian w liczebności różnych substancji w organizmie – poziomy niektórych w ciągu lat znacząco spadają, innych rosną. Jednak, co najważniejsze, w przypadku ok. 81 proc. z nich są to zmiany nieliniowe, co oznacza, że dochodzi do nich przeważnie w określonym punkcie czasowym, a nie stopniowo.
Dwa kluczowe momenty starzenia się: 44 i 60 lat
Naukowcy zidentyfikowali dwa okresy, kiedy dochodzi do szybkich zmian w ludzkim organizmie. Okazuje się, że dzieje się to średnio w wieku 44 i 60 lat. – To, że tak wiele dramatycznych zmian ma miejsce tuż po 60. roku życia, nie jest zaskakujące, ponieważ wiadomo, że ryzyko wielu chorób związanych z wiekiem (…) rośnie w tym momencie – ocenia prof. Snyder.
Jednak gwałtowna liczba zmian między 40. i 50. rokiem życia mocno zdziwiła naukowców. Początkowo założyli, że nie jest to wspólna cecha całej populacji i być może dotyczy tylko kobiet, że względu na to, że w tym wieku przechodzą perimenopauzę i menopauzę. Szybko jednak wykryli, że równie intensywne przemiany występują w tym czasie u mężczyzn.
– Wydaje się, że choć perimenopauza lub menopauza przyczyniają się do zmian obserwowanych u kobiet po 40. roku życia, to jednak muszą też istnieć inne, nadrzędne czynniki, które wywołują ważne modyfikacje u obu płci. Ich zidentyfikowanie powinno być priorytetem przyszłych badań – komentuje dr Xiaotao Shen, współautor publikacji.
Jakie zmiany zachodzą w ciele w najważniejszych momentach?
Jeśli chodzi o poszczególne zmiany, to u osób w wieku ok. 44 lat dotyczyły one przede wszystkim liczebności cząsteczek związanych z metabolizmem alkoholu, kofeiny i lipidów. Także w tej grupie dochodziło do bardzo gwałtownych zmian związanych z układem krążenia, skórą i mięśniami. U ludzi po 60. roku życia najważniejsze zmiany były związane z metabolizmem węglowodanów i kofeiny, regulacją odporności, funkcjami nerek, chorobami układu krążenia oraz skórą i mięśniami.
Naukowcy nie wykluczają, że niektóre z obserwowanych zmian mogą być związane ze stylem życia lub czynnikami behawioralnymi, które są charakterystyczne dla ludzi w konkretnym wieku, a nie są spowodowane czynnikami biologicznymi. Jak wyjaśnił prof. Snyder, np. dysfunkcja metabolizmu alkoholu może wynikać z tego, że według statystyk to właśnie u czterdziestolatków dochodzi do wyraźnego wzrostu spożycia tego typu używek.
Nie wiadomo, jakie dokładnie czynniki są powodem wykrytych zmian. Badacze jednak sugerują, aby w dwóch opisanych punkach czasowych poświęcić więcej uwagi swojemu zdrowiu i kondycji. Ich zdaniem 40- i 60-latkowie powinni zwiększyć swoją aktywność fizyczną, aby chronić układ krążenia i utrzymać odpowiedni poziom masy mięśniowej. Po 40. roku życia warto także zmniejszyć spożycie alkoholu, gdyż zdolność organizmu do jego metabolizowania zwalnia. – Jestem wielkim zwolennikiem tego, aby zmieniać swój styl życia, póki jest się zdrowym – podsumowuje prof. Snyder.
Źródło: CHILLIZET / X. Shen, C. Wang, X. Zhou, W. Zhou, D. Hornburg, S. Wu, M. P. Snyder, Nonlinear dynamics of multi-omics profiles during human aging, Nature Aging (2024) / PAP/Katarzyna Czechowicz
