Wygrał z rakiem i radzi: tych słów chory nigdy nie powinien od ciebie usłyszeć
Wspieranie osoby chorej, która właśnie usłyszała diagnozę śmiertelnej choroby, lub osoby w kryzysie, na przykład po śmierci kogoś bliskiego, jest trudne. Większość z nas nie wie, co powiedzieć lub jak się zachować. Bruce Filer, autor wielu książek poradnikowych, który sam 15 lat temu wygrał walkę z rakiem, podał kilka przykładów, co mówić lub czego nie mówić podczas rozmowy z chorym. Warto się z tym zapoznać.
- Jak doświadczenie Anny ilustruje problem samotności w chorobie.
- Dlaczego bliscy często unikają kontaktu w trudnych sytuacjach.
- Co mówić osobie chorej, aby naprawdę ją wesprzeć.
- Czego unikać mówiąc do osoby w trudnej sytuacji życiowej.
Śmierć bliskiej osoby, diagnoza przewlekłej choroby, rozwód czy nagła utrata pracy to momenty, które wywracają życie do góry nogami. Paradoksalnie, gdy najbardziej potrzebujemy wsparcia, wokół nas często zapada cisza. Rodzina i przyjaciele, przytłoczeni powagą sytuacji, wycofują się, nie wiedząc, jak się zachować.
Samotność w chorobie: lekcja Anny
– Gdy usłyszałam diagnozę: rak piersi, potrzebowałam bliskości, ale wokół mnie nagle zrobiło się pusto – wspomina Anna, która kilka lat temu przeszła mastektomię. – Telefony umilkły. Ci, którzy dzwonili, byli spięci. Gdy po raz kolejny słyszałam, że „na pewno wyzdrowieję”, miałam ochotę rzucić telefonem. Potrzebowałam kogoś, kto potrzyma mnie za rękę, zawiezie do szpitala albo po prostu usiądzie obok i wspólnie ze mną pomilczy.
Dopiero po zakończeniu leczenia odezwała się dawna przyjaciółka. Przeprosiła za milczenie, wyznając z rozbrajającą szczerością: „Nie wiedziałam, co powiedzieć, jak zareagować”. To wyznanie dotyka sedna problemu – lęk przed nieodpowiednim słowem często paraliżuje nas bardziej niż sama choroba bliskiej osoby.
Ekspert z "linii frontu"
Bruce Feiler, autor bestsellerów, który 15 lat temu pokonał rzadki nowotwór kości (kostniakomięsaka), dziś pomaga innym przejść przez proces pocieszania. Na podstawie własnych doświadczeń przygotował listę drogowskazów: co warto mówić, a jakich zdań za wszelką cenę unikać.
Co mówić? Słowa, które dają siłę
Zamiast szukać górnolotnych frazesów, postaw na autentyczność. Najlepszym prezentem jest szczerość.
- „Kocham Cię / Wiele dla mnie znaczysz” – proste wyznanie uczuć jest warte więcej niż tysiąc porad.
- „Przykro mi, że przez to przechodzisz” – uznanie cierpienia drugiej osoby jest kluczowe. Nie udawaj, że nic się nie stało.
- „Nie jesteś z tym sam/sama” – poczucie obecności drugiej osoby (nawet tylko myślami) buduje poczucie bezpieczeństwa.
- „Chcesz posłuchać najnowszych plotek?” – osoba chora nie przestaje być człowiekiem z poczuciem humoru. Odrobina codzienności, anegdoty o celebrytach czy politykach pozwalają na chwilę zapomnieć o trudnej rzeczywistości.
- „Nie odpisuj mi” – to złota zasada Bruce’a Feilera. Wysyłając wiadomość, zwolnij adresata z obowiązku odpowiedzi. Chory często nie ma siły na odpisywanie dziesiątkom osób, a takie dopiskanie zdejmuje z niego poczucie winy.
Czego unikać? Pułapki "dobrej woli"
Niekiedy w chęci pocieszenia używamy zwrotów, które zamiast pomagać, ranią lub irytują.
- „Wszystko będzie dobrze / Dasz radę” Nie baw się we wróżkę. Nikt nie zna przyszłości, a takie slogany bagatelizują lęk osoby, która walczy o życie lub zdrowie.
- „Świetnie wyglądasz” Jeśli chory widzi w lustrze cienie pod oczami, opuchliznę czy rurki medyczne, takie słowa brzmią nieszczerze. Zamiast skupiać się na wyglądzie, skup się na obecności.
- „Co mogę dla Ciebie zrobić?” Choć pytanie jest pełne dobrych intencji, nakłada na chorego ciężar decyzyjny. Często on sam nie wie, czego potrzebuje. Zamiast pytać – działaj. Ugotuj obiad, wyprowadź psa, zrób zakupy lub zaproponuj podwiezienie na wizytę.
- „Modlę się za Ciebie” Bądź ostrożny. Osoby w kryzysie często przechodzą bunt duchowy. Bezpieczniej powiedzieć: „Myślę o Tobie”, chyba że masz pewność, że wiara jest dla tej osoby fundamentem wsparcia.
- „Czy próbowałeś tego cudownego soku/suplementu?” Nie zasypuj chorego niesprawdzonymi radami medycznymi. „Cudowne specyfiki” polecane przez znajomych mogą wchodzić w interakcje z lekami i być po prostu niebezpieczne.
Bądźmy ludźmi, nie robotami
Jeśli sytuacja cię przerasta i czujesz lęk przed wizytą u chorego – przyznaj się do tego. Szczere: „Boje się, że nie będę umiał cię pocieszyć, ale chcę tu być” jest o wiele cenniejsze niż całkowite unikanie kontaktu. Pamiętaj, że w trudnych chwilach najbardziej liczy się nie to, co powiesz, ale to, że nie znikniesz.
Źródło: CHILLIZET / „What to Say to Someone Who Is Sick – And What Not to Say. Lessons from 15 years on the front lines of cancer”, Bruce Feiler, Psychology Today.
