Jak powstał "Null"? "Zdawało mi się, że nie mam języka do opisu współczesności"

3 min. czytania
05.10.2026 10:17
Obserwuj nas w Google
---- ----

Szczepan Twardoch został laureatem Nagrody Literackiej „Nike”. Jury doceniło tytuł „Null”, który opowiada o wojnie w Ukrainie, ale nie tylko. „Mocno wierzę, że powieść jako gatunek literacki powinna być polifoniczna” – zaznacza autor. W rozmowie z Polską Agencją Prasową zdradził, jak powstał „Null”.

Mężczyzna w garniturze uśmiecha się, na tle fioletowej ścianki.
fot. Jakub Porzycki / Forum
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Dlaczego Twardoch został nagrodzony Nike 2026?
  • Jakie tematy porusza powieść „Null”?
  • Co inspirowało Twardocha do napisania książki„Null”?
  • Które elementy wyróżniają „Null” jako fikcję literacką?
Redakcja poleca

Szczepan Twardoch laureatem Nike 2026. O czym opowiada „Null”?

Szczepan Twardoch to bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych pisarzy. Ma na koncie już kilka nagród i wiele nominacji. Do Nagrody Literackiej „Nike” nominowany był 4 razy i za każdym razem trafiał do finału – pierwszy raz w 2013 roku za powieść „Morfina”. Książka otrzymała Nike Czytelników, ale nie zdobyła głównej nagrody. Szczepan Twardoch został laureatem Nagrody Literackiej „Nike” 2026. Tym razem autor został doceniony zarówno przez czytelników, jak i jury. „Null” został wcześniej nagrodzony także za granicą. Powieść otrzymała Nagrodę Literacką Uznam.

Książkę „Null” przedstawia się, jako pozycję wydawniczą, która opowiada o wojnie w Ukrainie. Szczepan Twardoch w rozmowie z Polską Agencją Prasową zaznaczył jednak, że nie jest to jedyny temat powieści. „Mocno wierzę, że powieść jako gatunek literacki powinna być polifoniczna. Powieść, która ma tylko jeden temat, nie jest ani dobra, ani ciekawa. Powieść zawsze traktuję jako zwierciadło życia, ludzkiej egzystencji. Ludzki los, kondycja ludzka mają to do siebie, że są niezwykle złożone, nasze życie nigdy nie jest proste. W związku z tym powieść też nie może być prosta” – zaznaczył.

„To, że ktoś jest na wojnie i jest żołnierzem, walczy, nie opisuje go w całości. Nie jest on tylko żołnierzem, nawet jeśli na wojnie spędził całe dorosłe życie. Można być wybitnym matematykiem lub początkującym poetą, będąc jednocześnie dowódcą kompanii” – dodał Szczepan Twardoch, jednocześnie podkreślając, że „Null” opowiada o życiu, utracie i umieraniu, ale też o miłości.

Mężczyzna w garniturze trzyma statuetkę Nagrody Nike na tle niebieskiej sceny.
Fot. Jacek Szydlowski / Forum
Jacek Szydlowski / Forum

Jak powstał „Null”? „ Oto historia dzieje się na naszych oczach”

Anna Kruszyńska zapytała Szczepana Twardocha także o to, jak powieść powstała. Dziennikarka zwróciła uwagę na to, że „Null”, jako fikcja literacka, wyróżnia się na tle wojennych tytułów non-fiction. Autor zaznaczył, że początkowo książka miała mieć zupełnie inny kształt.

„Mój niemiecki wydawca, czyli wydawnictwo Rowohlt, zaproponował mi rozszerzenie esejów i na ich podstawie napisanie książki non-fiction, stąd też wziął się tytuł „Null”, po niemiecku „Die Nulllinie”. Długo nad tym siedziałem, ale praca zupełnie mi nie szła. W którymś momencie przypomniałem sobie, że przecież jestem powieściopisarzem, zacząłem więc pisać powieść. I w przeciwieństwie do pracy nad książką non-fiction praca nad powieścią szła szybko” – wyjaśnił Twardoch.

Redakcja poleca

Dodał, że chociaż „Null” jest fikcją literacką. Powstał tak, jak inne powieści, które rozgrywają się wcześniej, bo w XX-wiecznych realiach. „Występują w nich mniej lub bardziej fikcyjne postaci, ale staram się, by wydarzenia i epoka były opisane jak najwierniej, zgodnie z rzeczywistością” – wyjaśnił.

Moją, powiedzmy, „specjalizacją” były duże, obszerne powieści dotykające historii XX wieku. Zdawało mi się, że nie mam języka do opisu współczesności, a moja wrażliwość literacka jakoś skupiła się na dość dramatycznych momentach historii XX wieku. I w pewnym sensie „Null” też jest powieścią historyczną — oto historia dzieje się na naszych oczach, jest na wyciągnięcie ręki, a teraźniejszość dogoniła moją historyczną wrażliwość. Poza tym wojna zawsze była częstym tematem moich książek – powiedział Szczepan Twardoch.

Źródło: ChilliZET/PAP

Redakcja poleca