Po czym poznać, że jesteśmy w związku z narcyzem? 12 typowych sytuacji

• Narcyz manipuluje swoim partnerem/ partnerką na wiele sposobów. Dowiedz się, jakie sytuacje mogą świadczyć o tym, że jesteś w związku z narcyzem
• Narcyzem może być zarówno kobieta, jak i mężczyzna. Opisane poniżej sytuacje dotyczą relacji damsko-męskiej, w której narcyzem jest mężczyzna, ale to nie znaczy, że role nie mogą się odwrócić. Narcyzem może być również kobieta

Narcyz to osoba z zaburzeniem narcystycznym, która najczęściej ma wygórowane lub zawyżone poczucie własnej wartości oraz skrajną potrzebę podziwu i uwagi. Takie osoby mają wdrukowany wzorzec manipulacyjnego, kontrolującego zachowania, który obejmuje zarówno przemoc słowną, emocjonalną, a czasem nawet fizyczną.

Toksyczne zachowania narcyza trudno zauważyć, przynajmniej na początku, gdy przechodzimy pierwszą fazę zakochania. W tym okresie narcyz bombarduje nas miłością, wydaje się niezwykle kochający, miły, hojny. Robi wszystko, abyśmy poczuli się wyjątkowi, odpowiednio adrowani. Będzie nas wylewnie komplementować, okazywać publicznie uczucia, a nawet obdarowywać drogimi prezentami.

Narcyz zwykle działa w białych rękawiczkach. Jego manipulacje i nadużycia są często subtelne. W miejscach publicznych zachowania te mogą być tak dobrze zamaskowane, że inni słysząc lub widząc je, nie rozpoznają ich jako nadużycia. Tak więc symptomy znęcania nie są widoczne na pierwszy rzut oka, natomiast widoczne są objawy przemocy psychicznej, fizycznej u jego ofiary. Poniżej opisujemy 12 sytuacji, które mogą sugerować, że jesteśmy w narcystycznej relacji.

Oznaki narcystycznego znęcania się. 12 typowych sytuacji

• Atencja podważająca twoje dobre samopoczucie

Twój partner traktował cię wyjątkowo, komplementował, dbał o twoje samopoczucie, a teraz ignoruje cię, karze milczeniem, albo komplementuje, ale w sposób, który cię rani, np. „Wyglądasz świetnie. Wreszcie schudłaś czy czarny tak wyszczupla?”. W takiej sytuacji czujesz się zdezorientowana, zdenerwowana, zaczynasz wątpić w swój wygląd, ba czujesz się "winna", że nie zawsze wyglądasz dobrze.

• Publiczne ośmieszanie

Narcyz lubi ośmieszać publicznie, ale robi to sposób zawoalowany, uszczypliwy. Na przykład, gdy zdarzy nam się rozbić szklankę, pozwala sobie na komentarz w stylu: "Jesteś taka niezdarna. Nie potrafisz się powstrzymać przed niszczeniem wszystkiego, prawda?". Do tego może cię objąć lub poklepać po plecach, by każdy uznał, że to tylko żart. Tyle, że śmieszny tylko dla narcyza, a nie dla ciebie. To działanie jest bardzo trudno udowodnić, bo narcyz będzie się bronił tym, że nie masz poczucia humoru lub jesteś zbyt wrażliwa na swój temat.

• Kampania oszczerstw

Ludzie z cechami narcystycznymi często muszą utrzymywać swój wizerunek doskonałości, aby zyskać podziw innych. Aby to zrobić, mogą próbować przedstawić swojego partnerka/partnerkę w złym świetle. Zwykle stosują dwie sprawdzone metody działania: albo krytykują cię osobiście, np. "gdybyś się tak nie zachowywała, nie musiałbym się tak odzywać do ciebie", "niczego beze mnie nie potrafisz zrobić dobrze", albo wciągając w wasz konflikt osoby trzecie, opowiadając im o twojej niestabilności lub przekręcając niektóre fakty z waszego życia. Te działania mają na celu zdyskredytowanie cię w oczach bliskich.

• Przeciąganie bliskich na swoją stronę

Narcyzi mają talent do czarowania innych. Zrobią wszystko, by przejąć nad tobą kontrolę za zgodą twoich bliskich. Jedna z moich koleżanek była przez swojego męża narcyza oskarżana o konsumpcjonizm i zakupoholizm. Gdy cokolwiek kupowała bez jego zgody, mówił o tym na forum publicznym, skarżąc się, że przez jej niefrasobliwość i rozrzutność cierpią na przykład dzieci ("Mama kupiła sobie szminkę, zamiast owoce dla was!"). W efekcie doprowadził do tego, że przejął całkowitą kontrolę nad ich finansami, stosując niewyobrażalną przemoc ekonomiczną wobec mojej koleżanki (musiała go prosić o pieniądze na podpaski i to te najtańsze, bo inne wydawały mu się zbytkiem). Odbyło się to za milczącą zgodą jej bliskich, którzy uwierzyli w manipulacje narcyza.

• Odizolowanie od bliskich

Nie wszyscy dają sobą manipulować i zdarza się, że są zagrożeniem dla narcyza, dlatego może on starać się odizolować swoją partnerkę od nich, by nie mogli mu pomieszać szyków. Często wmawia jej, zwłaszcza w fazie zakochania, że bliscy jej zazdroszczą i chcą zniszczyć ich związek. Ona więc musi zerwać z nimi wszelkie więzy. Narcyz potrafi być w tym działaniu wyjątkowo perfidny. Jedna z moich koleżanek opowiadała, że jej partner oskarżył jej przyjaciółkę o próbę gwałtu (miała się na niego rzucić, mimo że wiedziała, że on jest w związku z jej przyjaciółką). To doprowadziło do zerwania relacji pomiędzy obiema paniami. Narcyz osiągnął swój cel. Inny sprytny wybieg narcyza brzmi tak: "Kiedy wychodzisz ze znajomymi, czuję, że mnie nie kochasz, że wolisz być z nimi niż ze mną". Ofiara chce udowodnić, że kocha, więc z czasem przestaje wychodzić ze znajomymi. Potem rezygnuje ze swojego hobby, z cotygodniowych spotkań z siostrą i tak dalej. Robi wszystko, by jej partner był szczęśliwy i czuł się kochany.

• Odkurzanie relacji

Narcyz nie odpuszcza łatwo i nawet, gdy uda ci się zerwać tę relację, zrobi wszystko, by cię odzyskać. W tym celu wykorzysta tzw. metodę odkurzania. Będzie cię namawiał na powrót, mówiąc, że się zmienił, że twoje odejście było dla niego niczym katharsis. Nie zawaha się też wykorzystać twoich bliskich. Będzie nimi manipulował tak, aby stanęli po jego stronie i zachęcali cię do powrotu, do dania mu jeszcze jednej szansy. W wielu przypadkach tak się dzieje, bo ofiary narcyza nie chcą stracić kontaktu z rodziną i przyjaciółmi.

• Zamarzanie emocjonalne

Ofiary narcyza mogą reagować na przemoc z jego strony na trzy sposoby: albo walczyć, albo uciec, albo zareagować zamrożeniem emocjonalnym. W tym ostatnim przypadku wszystko zaczyna się od zobojętnienia, ale później jest coraz gorzej. Osoba zamrożona emocjonalnie stopniowo wycofuje się ze wszystkich sytuacji, które wymagają zaangażowania i kontaktu z innymi. Zajmuje się głównie prostymi czynnościami. Nie widzi sensu w życiowych zmianach, czy podejmowaniu ambitnych przedsięwzięć. Po prostu czuje się bezradna, bezwolna, pozornie pogodzona ze swoim losem. Czasem reaguje schlebianiem partnerowi lub staraniem się, aby zawsze był szczęśliwy. W obliczu przemocy wiele osób ostatecznie dostosowuje swoją tożsamość do przemocowego partnera.

Redakcja poleca

Toksyczne matki. "One potrafią świetnie manipulować naszymi emocjami"

"Zaczyna się od zobojętnienia". Coraz więcej Polaków odkrywa u siebie ten stan

• Problemy z podejmowaniem decyzji

Ciągłe krytykowanie i dewaluowanie sprawia, że u ofiary narcyza pojawia się niskie poczucie własnej wartości oraz brak pewności siebie. Dzieje się tak dlatego, że narcyz próbuje wmówić swojej ofiarze, że stale podejmuje złe decyzje i nie potrafi bez niego niczego dobrze zrobić. Często mówi: „Kochanie, jesteś taka głupiutka. Jak poradziłabyś sobie bez mojej pomocy?” Gdy ofiara zacznie wierzyć w to, że jest "głupia", to zaczyna mieć problem z podejmowanie decyzji, nawet tych najbardziej prozaicznych, dotyczących dnia codziennego.

• Ciągłe poczucie niepewności i poczucie winy

Ofiary narcyza często odczuwają niepewność i mają wieczne poczucie winy (stale przepraszają za wszystko!). Nigdy nie wiedzą, czy narcyz dzisiaj będzie miły, obdaruje je prezentem, czy wręcz przeciwnie, stanie się agresywny, oskarżycielski. Narcyz nigdy nie bierze odpowiedzialności za swoje negatywne, szkodliwe działania i zrzuca winę na swojego partnera, partnerkę. "Gdybyś mi stale nie przypominała o tym, to dawno bym już to zrobił", "Jesteś tak fatalną kucharką, że muszę stołować się na mieście", "Nie potrafisz o mnie zadbać, chcesz, aby znalazł sobie kogoś innego?". Narcyzi są tak perfidni w tym zachowaniu, że z czasem ich ofiara wyrabia w sobie nawyk ciągłego przepraszania i brania winy na siebie.

• Poczucie wdzięczności za bycie w związku z narcyzem

Brzmi absurdalnie, prawda? Ale wyobraźcie sobie taką sytuację. Podejrzewasz, że twój partner cię zdradza. Widzisz niepokojące cię zachowania, prosisz o wyjaśnienie. W takiej sytuacji partner stosujący narcystyczną manipulację zwykle reaguje złością, odwraca oskarżenia i próbuje przekierować winę na ciebie ("Gdybyś bardziej się o mnie troszczyła, na nikogo innego bym nie spojrzał"). Mówi też rzeczy, które mają na celu zranienie cię ("przestałaś o siebie dbać", "jak taki grubas może się komuś podobać" etc.). Te słowa mają na na celu zranienie i umniejszenie cię. Masz poczuć się gorsza, bezradna i zależna od swojego oprawcy ("tylko on, nikt inny, nie chciałby z ze mną być").

• Niewyjaśnione objawy fizyczne i psychiczne

Manipulacje narcyza mogą wywołać wiele objawów fizycznych i psychicznych. Mogą pojawić się: stałe poczucie niepokoju i nerwowość, rozstrój żołądka, nudności, a nawet zmiany apetytu, bóle brzucha i inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego, bóle mięśni, bezsenność, zmęczenie. To objawy bycia w permanentnym stresie. Ofiara narcyza nigdy nie wie, czego się spodziewać z jego strony, dlatego jest w ciągłej gotowości na przyjęcie ataku. Nigdy nie czuje się bezpiecznie, nigdy nie opuszcza gardy.

• Problem z wyznaczaniem własnych granic

Narcyz nie szanuje granic swojej partnerki/ partnera. Przesuwając je coraz dalej, aż w końcu sami z nich rezygnujemy. Jedna z koleżanek opowiadała, że jej partner wydzwaniał do niej, gdy była na spotkaniu rodzinnym lub z przyjaciółmi, a także w czasie pracy, i jeśli nie odebrała, to reagował złością. Na próby tłumaczenia mu, że nie mogła odebrać, bo siedziała przy stole lub była na spotkaniu, słyszała: "Martwiłem się o ciebie, myślałem, że oszaleję, nie rób tego więcej, odbieraj proszę" i... ona odbierała ten telefon za każdym razem, gdy on do niej dzwonił, a potrafił dzwonić kilka razy w ciągu godziny.

Sposobów znęcania się przez narcyza może być znacznie więcej. Ważne jest, aby je w porę dostrzec i poprosić o pomoc. To ważne, bo każdy rodzaj nadużycia emocjonalnego ma wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Jeśli masz podejrzenie, że tkwisz w narcystycznej, przemocowej relacji, to poproś o wsparcie psychologa lub terapeutę. Oni, po pierwsze, pomogą potwierdzić, że jesteś ofiarą nadużycia i zrozumieć schemat działania narcyza, a po drugie pomogą ci wrócić do równowagi psychicznej. Podpowiedzą ci, jak zadbać o swoje zdrowie psychiczne i fizyczne, abyś nabrała/nabrał sił. Nauczą cię też stawiania zdrowych granic. Pomogą w odbudowaniu poczucia własnej wartości.

Źródło: CHILLIZET