Jak wygląda "Rzeka Smutku"? Ta książka to klucz do rozmów o śmierci z dzieckiem

• Książka "Tkaczka chmur" autorstwa Katarzyny Jackowskiej-Enemuo w delikatny sposób podejmuje temat śmierci, choroby i emocji związanych ze stratą, pomagając dzieciom zrozumieć trudne doświadczenia poprzez baśniową narrację.
• Fabuła skupia się na postaci Braciszka, który wyrusza w podróż pełną emocji, aby uzdrowić chorą Siostrzyczkę, co symbolizuje zmagania z utratą i odkrywanie siły miłości oraz wspomnień, które pozostają mimo odejścia bliskiej osoby.
• Inspirowana osobistymi przeżyciami autorki, książka podkreśla naturalny porządek życia poprzez postaci Trzech Zórz.

Literatura może pomóc w trudnych rozmowach z dzieckiem

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Samo wypowiedzenie tego słowa może być stresujące. Pomóc mogą książki, które w sposób obrazowy opowiadają o trudnych sprawach. Jest z czego wybierać, bo wielu autorów sięgało po taką tematykę. Mamy m.in. twórczość braci Grimmów (np. “Kuma Śmierć”, 1812) czy Hansa Christiana Andersena (np. “Opowiadanie o matce”, 1847, “Dziewczynka z zapałkami”). Motyw śmierci znajdziemy także w późniejszej literaturze dziecięcej, np. powieści “Bracia Lwie Serce” Astrid Lindgren. Ostatnio wpadła mi w ręce inna wyjątkowa historia.

“Tkaczka chmur”: recenzja książki. O czym opowiada baśń?

"Tkaczka chmur" Katarzyny Jackowskiej-Enemuo z ilustracjami Marianny Sztymy to baśń, która w delikatny i obrazowy sposób opowiada dzieciom o nieuchronności chorobie, śmierci oraz radzeniu sobie z trudnymi emocjami towarzyszącymi stracie i pożegnaniu.

“Już się nam opowieść przędzie,
Co ma być, to właśnie będzie.
A co będzie, to ma być,
Już się przędzie losu nić” .

Nie ma tu grozy, strachu. Od początku czujemy jednak, że historia będzie miała smutne zakończenie. To baśń napisana z myślą o dzieciach, które zadają pytania o śmierć. Jest inspirowana osobistymi przeżyciami autorki, która straciła córkę. O tym możemy przeczytać w ostatniej części książki, “Od autorki”.

“A tutaj, zupełnie blisko, mieszka pewien chłopiec.
A także mnóstwo innych dzieci, które wiedzą, jak przepłynąć rzekę smutku,
przejść przez wściekły las i przez otchłań rozpaczy. I które ze wszystkim sobie
poradzą”. 

Fabuła koncentruje się na relacji Siostrzyczki i jej młodszego Braciszka. Pewnego dnia Siostrzyczka zaczyna chorować. Zmartwiony Braciszek postanawia wyruszyć w niebezpieczną podróż po magiczne, złote jabłko, które ma ją uzdrowić. W rzeczywistości jest to wyprawa po emocjach. Chłopiec przechodzi przez Rzekę Smutku, Wściekły Las i Otchłań Rozpaczy. Choć Braciszek zdobywa jabłko, opowieść ma nietypowe zakończenie – Siostrzyczka odchodzi. Książka uczy jednak, że mimo rozstania, więź między bliskimi pozostaje, a miłość i wspomnienia dają siłę, by żyć dalej.

Złota nić życia: Jak „Tkaczka chmur” pomaga dzieciom zrozumieć stratę?

W Tkaczce chmur rolę bogiń losu i śmierci pełnią Trzy Zorze: Poranna, Południowa i Północna. Mieszkają w pałacu Słońca, gdzie z promieni światła przędą nici ludzkiego losu i obdarzają nowo narodzone dzieci talentem. Zorze, podobne do mitologicznych Prządek, symbolizują naturalny porządek świata i śmierć – zwłaszcza Zorza Północna, przecinająca nić życia. Wyjątkowe dziecko, Siostrzyczka, otrzymuje od nich złotą nić i wybiera własne przeznaczenie – pragnie tkać sukienki dla nieba, co symbolizuje tęsknotę za tym, co nadprzyrodzone.

“Tkaczka chmur to niezwykłe dzieło, w którym umiejętnie wyeksponowano metaforykę stanów psychicznych dziecka kryjących się za typowymi elementami baśniowymi. Pojawiają się tu odwołania do klasycznych motywów: wyprawy po złote jabłuszko, które ma ponoć moc przywrócić zdrowie chorej osobie, wykonywania trudnych zadań stawianych przez złowrogiego Czarownika czy magicznej pomocy sprzyjających protagoniście bogiń. Wątki te tworzą bardzo plastyczny i przemawiający do wyobraźni język, ułatwiający zrozumienie tak trudnych spraw jak śmierć, stanowiąca centralne doświadczenie utworu” – pisze Anna Cybulska (“Dzieciństwo. Literatura i Kultura 5(2) 2023, 76–88”).

Autorka, Katarzyna Jackowska-Enemuo, po śmierci swojej córki stworzyła projekt słowno-muzyczny „Nieuchronne”. Jest również członkinią kolektywu Instytut Dobrej Śmierci, działającego od 2020 roku w nurcie death positive, ruchu promującego otwarty dialog o umieraniu. Instytut skupia osoby, które w swojej pracy zawodowej, artystycznej lub naukowej zajmują się tematyką śmierci.

Źródło: CHILLIZET/ aktywneczytanie.pl/makiwgiverny.pl/ Anna Cybulska, Tkaczka chmur Katarzyny Jackowskiej-Enemuo, czyli baśń o śmierci i potędze opowieści, Dzieciństwo. Literatura i Kultura 5(2) 2023, 76–88, doi:10.32798/dlk.1220/ Katarzyna Jackowska-Enemuo, "Tkaczka Chmur", Wydawnictwo Albus 2021