"Tu rządzi natura". Wyjątkowe miejsce nad Bałtykiem – tu zobaczysz tysiące ptaków i fok
Tam, gdzie Wisła wpada do Bałtyku, rozciąga się Mewia Łacha – unikalny rezerwat przyrody, w którym spotkasz foki, setki gatunków ptaków i niezwykły krajobraz zmieniany przez wiatr, wodę i czas.
- 220 gatunków ptaków, w tym jedyne w Polsce lęgowiska rybitwy czubatej i popielatej – Mewia Łacha to raj dla ornitologów i fotografów przyrody
- Foki na wyciągnięcie lornetki – nawet 200 osobników wygrzewających się na piasku podczas sezonu linienia
- Unikalny krajobraz ujścia Wisły – zmieniające się łachy, dzikie wydmy i bezpieczne ścieżki dla turystów w samym sercu natury
Wyobraź sobie miejsce, gdzie rzeka spotyka morze, a ptaki i foki znajdują spokojne schronienie na zmieniających się łachach piasku. Taki właśnie jest Rezerwat Przyrody Mewia Łacha, prawdziwa perła polskiego wybrzeża Bałtyku. Położony po obu stronach ujścia Wisły – a dokładnie jej sztucznie przekopanego w XIX wieku koryta zwanego Przekopem Wisły – stanowi obszar o niezwykłym znaczeniu przyrodniczym.
Dlaczego Mewia Łacha jest tak wyjątkowa?
Rezerwat Mewia Łacha został utworzony w 1991 roku w bardzo ważnym celu: aby chronić miejsca, w których gromadzą się tysiące ptaków – zarówno te, które tu zakładają gniazda i wysiadują jaja, jak i te, które zatrzymują się na odpoczynek podczas swoich dalekich wędrówek. Obszar ten obejmuje stożek ujściowy Wisły, piaszczyste plaże, wydmy, a także jeziorka i sadzawki. Co ciekawe, powierzchnia rezerwatu, wynosząca oficjalnie 150,46 ha, jest wielkością umowną, ponieważ piaszczyste łachy, na których ptaki czują się najbezpieczniej, stale zmieniają swój kształt i rozmiar pod wpływem nurtu rzeki i sztormów. To jedyny taki rezerwat w Polsce o niestabilizowanej powierzchni.
Głównym skarbem rezerwatu jest niezwykle bogate ptactwo. Mewia Łacha została uznana za ostoję ptaków o randze europejskiej. Stwierdzono tu obecność blisko 220 gatunków ptaków, z czego około 50 to gatunki lęgowe. Jest to największe skupisko lęgowisk rybitw w Polsce, a skład gatunkowy kolonii rybitw jest unikalny na skalę kraju. Gniazdują tu m.in. rybitwy białoczelne, rzeczne, a także rzadkie rybitwy czubate (Mewia Łacha to jedyne miejsce w Polsce, gdzie gniazdują regularnie!) i popielate (choć ich lęgi są obecnie rzadkością). Co więcej, sieweczka morska i rybitwa popielata mają tu swoje jedyne gniazdowiska w Polsce. Rezerwat jest również kluczowym miejscem dla ochrony sieweczki obrożnej na polskim wybrzeżu, a specjalne działania, takie jak osłanianie gniazd koszami, znacząco zwiększają sukces lęgowy tych ptaków.
Podczas wędrówek, zwłaszcza jesiennych, Mewia Łacha staje się ważnym przystankiem dla tysięcy ptaków siewkowatych i blaszkodziobych. Można tu zaobserwować większość gatunków siewek i bekasów pojawiających się w Polsce. Zimą obszar ten stanowi schronienie dla ogromnych koncentracji ptaków wodnych, w tym kaczek (np. lodówek, czernic, gągołów), mew, a nawet bielików polujących na wydmach. Zimowe stada kaczek mogą liczyć kilkadziesiąt tysięcy osobników, a mew nawet ponad 100 tysięcy. Letnie stada mewy małej (Hydrocoloeus minutus), najmniejszej na świecie, należą do największych w Europie, licząc do 40 tysięcy ptaków.
Ale Mewia Łacha to nie tylko ptaki! Na piaszczystych łachach regularnie widywane są mniejsze lub większe gromadki fok, głównie foki szarej, ale zdarza się też dużo rzadsza foka pospolita. Liczba fok wygrzewających się w rezerwacie stale rośnie i może wynosić nawet około 200 sztuk w okresie linienia. Obserwowanie ich zabaw to prawdziwa gratka. Jeziorka w rezerwacie są również stałym miejscem bytowania bobrów, a na terenie rezerwatu spotykano też wydrę. Występuje tu również wiele gatunków roślin, w tym rzadkie i chronione, jak lnica wonna czy mikołajek nadmorski.
Czego nie wolno robić w Rezerwacie Przyrody Mewia Łacha?
Rezerwat, choć niezwykle cenny, nie jest całkowicie niedostępny dla turystów. Funkcjonuje w nim specjalnie wytyczona ścieżka dydaktyczna, z której można podziwiać naturalne piękno przyrody, a przy odrobinie szczęścia podejrzeć ptaki czy foki. Ścieżka prowadzi od strony Wisły wzdłuż nasady piaszczystego cypla na plażę. Na ścieżce znajdują się punkty widokowe, w tym metalowa wieża w samym ujściu, doskonała do obserwacji ptaków i fok. Można tam spotkać wolontariuszy, którzy godzinami siedzą na platformie i pilnują porządku w rezerwacie.
Jednak odwiedzając to miejsce, musimy pamiętać, że jesteśmy gośćmi w domu dzikiej przyrody. Największym zagrożeniem dla ptasich lęgów są turyści, dlatego wprowadzono bardzo rygorystyczne zasady poruszania się po rezerwacie. Aby chronić te wrażliwe ekosystemy i zapewnić ptakom oraz innym zwierzętom bezpieczeństwo, należy bezwzględnie przestrzegać następujących zasad:
- Zawsze poruszaj się wyłącznie po wyznaczonej ścieżce. Nie wolno przechodzić przez ograniczające taśmy, czy ogrodzenia.
- Absolutnie nie wolno wprowadzać na teren rezerwatu żadnych zwierząt domowych, w tym psów czy kotów (nawet na ścieżkę!). Ich obecność zagraża dzikim zwierzętom, zwłaszcza ptakom gniazdującym na ziemi.
- Zachowaj ciszę. Hałas płoszy ptaki, zwłaszcza w okresach lęgów i odpoczynku. Przychodząc do rezerwatu, przychodzisz obserwować przyrodę – zachowaj więc dystans, ciszę. Twoje ciche zachowanie jest kluczem do udanych obserwacji i dobrostanu zwierząt.
- Nie wolno plażować na terenie rezerwatu, nawet na dopuszczonej do spacerów ścieżce, a więc nie wolno rozkładać koców, ani przebywać na ścieżce w celach rekreacyjnych.
- Nie wolno podpływać ani wchodzić na piaszczyste wysepki formujące się na Wiśle oraz na odgrodzony cypel i wydmy. To kluczowe miejsca lęgowe i odpoczynku zwierząt.
- Zachowaj ostrożność w pobliżu budowli hydrotechnicznych, zwłaszcza przy betonowych wałach. Jest tam bardzo ślisko z powodu glonów, a woda bywa bardzo głęboka. Wejście na te konstrukcje jest zakazane i niebezpieczne.
Jak dojechać do Mewiej Łachy?
Dostęp do rezerwatu, a konkretnie do części zachodniej na Wyspie Sobieszewskiej, gdzie znajduje się ścieżka dydaktyczna, jest możliwy na kilka sposobów.
- Samochodem: parking znajduje się w Świbnie, w pobliżu portu rybackiego.
- Autobusem: z Gdańska kursuje autobus miejski linii 112 w kierunku Przegaliny. Należy wysiąść na przystanku "Przystań".
- Pieszo ze Świbna: z parkingu lub przystanku "Przystań" w Świbnie (pamiętaj, że przystań jest za mostem pontonowym od strony Wyspy Sobieszewskiej) trzeba kierować się na północ wzdłuż rzeki. Dojście do metalowej platformy widokowej zajmuje zazwyczaj od 35 do 50 minut, w zależności od tempa marszu i liczby ciekawych obserwacji po drodze.
Kiedy najlepiej przyjechać do Rezerwatu Mewia Łacha?
Rezerwat jest interesujący przez cały rok, ale dla obserwatorów ptaków szczególnie atrakcyjny jest okres od drugiej połowy sierpnia, przez całą jesień, aż do zimy. W tym czasie ujście Wisły staje się ważnym miejscem odpoczynku i żerowania dla tysięcy migrujących ptaków. W okresie lęgowym (wiosna/wczesne lato) różnorodność gatunków może być mniejsza, ale to właśnie wtedy można zaobserwować ptaki przystępujące do lęgów, w tym rzadkie rybitwy.
Mewia Łacha to miejsce o wyjątkowej wartości przyrodniczej. Odwiedzając je, pamiętajmy o szacunku dla natury i przestrzeganiu zasad. Tylko w ten sposób możemy pomóc chronić ten niezwykły raj dla ptaków, fok i wielu innych gatunków.
Źródło: CHILLIZET/ YouTube "Rezerwat Mewia Łacha", Ptasia Srefa
