To nowa najgłębsza niebieska dziura na świecie. Taam Ja’ wciąż skrywa sekret
Niebieskie dziury, czyli tzw. blue holes, oglądane z lotu ptaka robią niesamowite wrażenie. Tak naprawdę są to zalane morską wodą leje krasowe – można je podziwiać na całym świecie. Jeszcze do niedawna za najgłębszą niebieską dziurę uważano tę na Morzu Południowochińskim nazywaną Dragon Hole. Jednak nie dzierży ona już palmy pierwszeństwa.
Taam Ja’ – najgłębsza niebieska dziura na świecie
Podmorskie studnie znajdowane są na całym świecie, a najsłynniejsza z nich to Great Blue Hole w pobliżu Belize. Jeszcze do niedawna za najgłębszą uznawana była niebieska dziura Dragon Hole zlokalizowana na morzu Południowochińskim, ale okazało się, że inna struktura jest głębsza. Pod koniec kwietnia 2024 r. meksykańscy naukowcy z Consejo Nacional de Humanidades, Ciencias y Tecnologías-El Colegio de la Frontera Sur poinformowali na łamach pisma „Frontiers in Marine Science” , że podmorski lej krasowy Taam Ja', który odkryto całkiem niedawno, bo w 2021 roku, to najgłębsza tego typu struktura na świecie. Pomiary, których dokonano początkowo, okazały się niedokładne. Teraz są dużo dokładniejsze, ale... nie ostateczne.
Jaką głębokość ma meksykańska niebieska dziura Taam Ja’?
Niebieska dziura Taam Ja’ znajduje się w zatoce Chetumal w południowo-wschodniej części półwyspu Jukatan w Meksyku. Ostatnie badania wykazało, że ma ona głębokość co najmniej 420 metrów, a nie 275, jak sądzono dotychczas. Miejsce to jest więc głębsze co najmniej o dodatkowe 146 metrów.
Tuż po odkryciu Taam Ja’ jej głębokość zmierzono sonarem, który wskazał, że ma ona około 275 metrów głębokości. W grudniu zeszłego roku meksykańscy naukowcy rozpoczęli jednak ponowne szczegółowe badania studni, wykorzystując sondę SwiFT CTD, która bada nie tylko głębokość wody, ale także mierzy jej zasolenie i temperaturę. Pomiary wykazały, że lej Taam Ja' ma co najmniej 420 metrów głębokości. Tymczasem uważana do tej pory za najgłębszą niebieską dziurę na świecie Dragon Hole ma „tylko” głębokość 301 metrów. Taam Ja' jest więc o co najmniej 119 metrów głębsza od niej.
Co jednak najciekawsze, wcale nie musi to być ostateczna głębokość Taam Ja’. Po pierwsze, pomiary były prowadzone za pomocą sondy, a nurkowie nie zeszli na dno studni. Po drugie, użyta przez uczonych sonda, która może pracować maksymalnie na głębokości 500 metrów, nie sięgnęła dna, choć została rozwinięta w całości. Skąd zatem wzięło się 420 metrów? Taka głębokość ustalili naukowcy, którzy odjęli 80 metrów od całkowitej długości sondy, ponieważ dryfowała ona podczas pracy.
Taam Ja’ może mieć połączenie z morzem
Ostatnie badania meksykańskich naukowców wykazały również, że warstwy wody w studni Taam Ja’ mają różną temperaturę i zasolenie. Na głębokości poniżej 400 metrów zasolenie i temperatura były bardzo podobne do parametrów, które ma woda z pobliskiego morza Karaibskiego. Badacze podejrzewają, że może to świadczyć o tym, że istnieje połączenie pomiędzy tym morzem a dziurą Taam Ja’. Potrzeba jednak dalszych badań, aby dokładnie ocenić maksymalną głębokość niebieskiej dziury oraz jej możliwe połączenia z innymi systemami wodnymi.
Niebieskie dziury, Blue Holes – czym są?
Głębokie niebieskie dziury na całym świecie to nie tylko raj dla oka, ale również miejsca ukochane przez nurków, ponieważ widoczność sięga tam kilkuset metrów. Najsłynniejsze z nich to Dragon Hole na Morzu Południowochińskim oraz Great Blue Hole w pobliżu Belize.
Taam Ja’ u wybrzeży Meksyku to właśnie jedna z tzw. niebieskich dziur. Są to charakterystyczne przybrzeżne formy krasowe, które powstały w epoce plejstocenu. W tym okresie poziom wód oceanicznych był niższy o około 100 metrów, a na odsłoniętym podłożu węglanowym dochodziło do procesu krasowienia, czyli wietrzenia (rozpuszczania) skał przez wody powierzchniowe i podziemne. W ten sposób powstawały ogromne wklęsłe struktury. Kiedy ostatnie zlodowacenie ustąpiło, podniósł się poziom wód, a struktury te zostały zalane. Z uwagi na różnicę w głębokości, ciśnieniu i zasoleniu wód w niebieskiej dziurze i otaczających wodach morskich można obserwować typową dla tych struktur ciemnogranatową barwę.
Źródło: CHILLIZET / Kopalniawiedzy.pl / J. C. Alcérreca-Huerta, O. F. Reyes-Mendoza, J. A. Sánchez-Sánchez, T. Álvarez-Legorreta, L. Carrillo, Recent records of thermohaline profiles and water depth in the Taam ja’ Blue Hole (Chetumal Bay, Mexico), Front. Mar. Sci., Sec. Coastal Ocean Processes, Volume 11 – 2024
