Wiadukty w Stańczykach – "polski cud inżynierii". Poznaj ich niezwykłą historię

• Poznaj historię i architekturę Akweduktów Puszczy Rominckiej – bliźniaczych mostów w Stańczykach, jednych z najwyższych w Polsce
• Dowiedz się, jak zaplanować wizytę: od praktycznych wskazówek dotyczących dojazdu, parkingów i cen biletów, po możliwość zwiedzania z psem.
• Odkryj niezwykłe atrakcje w okolicy, w tym "Szlak Połamanych Semaforów", wieżę widokową i malowniczą Puszczę Romincką

W Polsce jest wiele niezwykłych miejsc, które czekają "na odkrycie". Jedną z takich "kamiennych pereł" są imponujące Mosty w Stańczykach, często nazywane również Akweduktami Puszczy Rominckiej. Choć oficjalnie leżą w województwie warmińsko-mazurskim, ich położenie na obrzeżach Puszczy Rominckiej sprawia, że wielu turystów kojarzy je z malowniczą Suwalszczyzną. To zabytkowa konstrukcja, która zachwyca zarówno miłośników historii, architektury, jak i aktywnego wypoczynku.

Mosty w Stańczykach – historia tego inżynieryjnego cudu

Historia tych niezwykłych wiaduktów sięga początku XX wieku. Powstały one w latach 1912-1926 jako kluczowy element nieczynnej już linii kolejowej, która miała połączyć Gołdap z Żytkiejmami, a w szerszej perspektywie – Prusy Wschodnie z Litwą i Wilnem. Projektanci, często określani jako włoscy architekci, zainspirowali się rzymskimi akweduktami, co widać w ich monumentalnej i eleganckiej formie, zwłaszcza w pięciu przęsłach o 15-metrowych łukach i smukłych filarach.

Stańczyki to dwa bliźniacze mosty, z których każdy ma około 180-200 metrów długości i wznosi się na imponującą wysokość ponad 36 metrów nad niewielką rzeką Błędzianką. To czyni je jednymi z najwyższych mostów kolejowych w Polsce. Pierwszy, północny most, powstał w latach 1912-1917, a drugi, południowy, został zbudowany po I wojnie światowej, w latach 1923-1926. Decyzja o budowie drugiego, równoległego mostu wynikała z militarnej strategii – podwójna konstrukcja była trudniejsza do zniszczenia przez artylerię czy lotnictwo, a w razie uszkodzenia jednego mostu, drugi mógł pełnić funkcję zapasową.

Co ciekawe, mimo że linia kolejowa została oficjalnie otwarta w 1927 roku, tory położono tylko na jednym, północnym moście. Pociągi, przewożące zarówno pasażerów (początkowo trzy, a później cztery razy dziennie), jak i towary (głównie drewno, a w latach 40. XX wieku także kamienie do budowy kwatery Hitlera Wilczy Szaniec), kursowały tędy aż do 1943 lub 1944 roku. Po zakończeniu II wojny światowej tory zostały rozebrane przez Armię Czerwoną i wywiezione do Związku Radzieckiego jako łupy wojenne, co ostatecznie zakończyło kolejową historię tego miejsca.

Istnieje popularny mit o wykorzystaniu drewna do wzmocnienia żelbetowej konstrukcji mostów. Jest to jednak nieprawda. Widoczny fragment drewnianej belki to najprawdopodobniej pozostałość szalunku, który przypadkiem wtopił się w beton.

Redakcja poleca

Czy Warszawa potrzebuje więcej mostów? Rozmowa z prof. Ewą Kuryłowicz

Te niesamowite miejsca znajdziemy w Polsce. Tylko nieliczni wiedzą o ich istnieniu

Wiadukty w Stańczykach – jak tam dojechać i co zobaczyć?

Mosty w Stańczykach są obecnie własnością prywatną i stanowią popularną atrakcję turystyczną. Wstęp na mosty jest płatny – bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 7 zł, a dzieci do lat 5 wchodzą za darmo. Parking przy mostach jest bezpłatny, co jest dużą zaletą. Mosty można zwiedzać w godzinach 8:00-20:00 (lub do zachodu słońca). Jest też dobra wiadomość dla właścicieli czworonogów: wiadukty można zwiedzać z psami. Na miejscu znajdziecie również budkę gastronomiczną i sklep z pamiątkami.
Dojazd do Stańczyków jest najwygodniejszy samochodem, drogi są dobrze oznakowane. Można tu także dotrzeć pieszo lub rowerem, korzystając z wyznaczonych szlaków turystycznych, takich jak Szlak Zielony (część międzynarodowego szlaku E-11), Szlak Mazur Garbatych, czy długodystansowy szlak rowerowy "Suwalski Gigant".

Oprócz spaceru po samych mostach warto zejść pod konstrukcje, gdzie płynie rzeka Błędzianka – stąd widoki są równie imponujące, a trasa pod mostami dość stroma (raczej niedostępna dla osób niepełnosprawnych).

fot. Shutterstock

Fot.

W okolicy znajdziecie wiele dodatkowych atrakcji:

• Wieża widokowa – po drugiej stronie doliny, blisko jeziorka, znajduje się bezpłatna wieża widokowa, która oferuje panoramę na mosty i pofalowane tereny Mazur Garbatych.
• Aleja jarzębów szwedzkich – kilometr od wieży, wzdłuż drogi asfaltowej, rośnie ponad dwieście jarzębów szwedzkich, tworząc malowniczą aleję.
• „Szlak Połamanych Semaforów” – to nazwa nieformalnej trasy, na której oprócz Stańczyków, znajdują się inne, mniej znane, ale równie klimatyczne mosty w Kiepojciach i Botkunach. Ich zwiedzanie jest bezpłatne, ale zwiedza się je w stylu urbexowym, przedzierając się przez zarośla.
• Cmentarz wojenny w Dubeninkach – w drodze do mostów w Botkunach, można natknąć się na cmentarz z I wojny światowej, gdzie pochowano żołnierzy obu stron konfliktu.
• Ścieżka edukacyjna "Do cesarskiego głazu" – 4-kilometrowa pętla prowadząca przez Puszczę Romincką do głazu upamiętniającego polowania cesarza Wilhelma II, a także przez dawne grodzisko jaćwieskie.

Redakcja poleca

Zajrzyj do pracowni mistrza – niezwykłe miejsce na Smolnej 36 w Warszawie

Mosty w Stańczykach w filmie

Mosty w Stańczykach były też tłem dla scen filmowych, m.in. do filmu „Ryś” Stanisława Tyma, a także służyły jako miejsce dla miłośników sportów ekstremalnych (organizowano tu skoki na bungee, choć ostatnio oficjalnie tego zabroniono ze względu na stan techniczny mostów).

Odwiedzając Stańczyki, poczujecie się jak w innym świecie, podziwiając zarówno kunszt inżynierii, jak i piękno dzikiej, polodowcowej przyrody Mazur Garbatych i Puszczy Rominckiej. To miejsce, które bez wątpienia zasługuje na miano "perły" regionu, niezależnie od tego, czy przypiszecie je Suwalszczyźnie, czy Warmii i Mazurom.

Źródło: CHILLIZET/ grafywpodrozy.pl/ stanczyki.com/ atrakcje.mazury.pl/ Wikipedia