Jako 1. bezpaństwowiec dostał Nagrodę Nobla. Przez lata używał specjalnego paszportu
Historia Nagród Nobla skrywa rozmaite ciekawe wydarzenia. Jednym z nich było uhonorowanie tym wyróżnieniem pierwszego apatrydy. Dlaczego Iwan Bunin, laureat literackiego Nobla, nie posiadał formalnie obywatelstwa żadnego państwa?
- Kim był Iwan Bunin.
- W jakich okolicznościach stracił obywatelstwo.
- Kiedy zdobył paszport Nansena.
- Za co uhonorowano Bunina Nagrodą Nobla.
Quiz: Quiz. Dopasuj nazwisko pisarza do tytułu książki. Kto to napisał?
Ten pisarz dostał Nobla jako pierwszy bezpaństwowiec. Dlaczego wyjechał z Rosji?
Na przestrzeni lat przyzwyczailiśmy się, że podczas przyznawania konkretnym osobom Nagrody Nobla informuje się odbiorców, z jakich krajów pochodzą laureaci. Historia prestiżowego wyróżnienia zna jednak bardzo rzadkie przypadki, w których honorowano apatrydów. Czołowym przykładem jest 1933 rok. Wówczas Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury przyznano Iwanowi Buninowi. Pisarza doceniono za „surowe mistrzostwo, z którym rozwija on tradycje klasycznej literatury rosyjskiej”. Sytuacja była o tyle przygnębiająca, że pierwszy twórca rosyjski z literackim Noblem był jednocześnie bezpaństwowcem.
Bunin pochodził z Woroneżu w środkowej Rosji. Zaczął pisać jako nastolatek. Na przestrzeni lat zdążył zyskać w ojczyźnie sławę za sprawą dzieł „Wieś” i „Suchodoły”. W 1918 roku, w wieku 48 lat, wyjechał z Moskwy opanowanej przez bolszewików w ramach tzw. białej emigracji. Pisarz miał poglądy antybolszewickie i był przywiązany do rosyjskiej rzeczywistości przedrewolucyjnej. Ostatecznie wraz z żoną osiadł we Francji. W rezultacie stracił obywatelstwo. Ówczesne władze radzieckie w 1921 roku postanowiły, że będą pozbawiać obywatelstwa osoby, które wyjechały po 1917 roku bez zezwolenia władz, jednostki osiadające poza granicami kraju na dłużej niż pięć lat, a także aktywistów kontrrewolucyjnych. Powrót do kraju wiązał się z represjami i osadzeniem w więzieniach.
Poza granicami Rosji Iwan Bunin wydał m.in. powieści „Miłość Miti” i „Życie Arseniewa”.
Nigdy nie dostał innego obywatelstwa. Do końca życia używał paszportu nansenowskiego
Iwanowi Buninowi udało się pojawić na ceremonii noblowskiej w 1933 roku w Sztokholmie. Umożliwił mu to tzw. paszport nansenowski, wprowadzony w 1922 roku za sprawą norweskiego działacza społecznego i ówczesnego Wysokiego Komisarza Ligi Narodów do Spraw Uchodźców Fridtjofa Nansena (który w tym samym roku został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla). Ten dokument tożsamości, związany zresztą z radziecką falą emigracyjną, umożliwiał uchodźcom wjazd do poszczególnych państw.
Bunin posługiwał się paszportem nansenowskim do końca życia. Nie chciał przyjmować francuskiego obywatelstwa. Przed śmiercią rozważał powrót do Rosji. Zmarł w wyniku ataku serca w 1953 w Paryżu.
Źródło: CHILLIZET/lubimyczytac.pl/sites.miamioh.edu
