Japończycy wierzą, że to ważny składnik ludzkich relacji. Czym jest amae?
Japończycy potrafią doskonale nazywać emocje, które mają kluczowe znaczenie w relacjach międzyludzkich. Bardzo ważna jest amae: to zaufanie i troska, które działają jak ważny budulec łączący ludzi. Bez amae niemożliwa byłaby prawdziwa bliskość. Błogie poczucie bezpieczeństwa może nam się przytrafić tylko kilka razy w życiu: jak rozpoznać ten moment?
- Amae to niezwykła emocja, która pojawia się dość rzadko: wyłącznie w obecności osób, z którymi łączy nas coś wyjątkowego.
- Psychoanalityk Takeo Doi w swojej książce „The Anatomy of Dependence” opisuje amae jako fundament społecznej spójności Japonii. Amae można rozpoznać w konkretnych sytuacjach.
Gdy myślimy o Japonii, najczęściej mamy przed oczami obrazy spokojnych świątyń, tętniących życiem miast czy ceremonii parzenia herbaty. Pod tymi zwyczajami kryje się niezwykła kultura więzi społecznych, które są podstawą japońskich zwyczajów. Dla Japończyków emocje są bardzo ważne: potrafią je nazywać i opisywać, a nawet pozornie nieuchwytne uczucia są przez nich zauważane.
Amae to japońskie słowo, które nie ma polskiego odpowiednika. Gdyby wyjaśnić je dosłownie, oznacza akceptację innych w sytuacji, gdy nasze prośby są niewłaściwe. To tzw. pobłażliwe poleganie. Znaczenie amae zauważył japoński psychoanalityk Takeo Doi, który w swojej książce „The Anatomy of Dependence” argumentował, że w japońskich związkach to nie tylko ulotna emocja, ale fundamentalna część psychiki społecznej.
Profesor Susumu Yamaguchi wyjaśniał, że amae to „presumpcja akceptacji niewłaściwych zachowań lub żałości”. W praktyce oznacza to np. sytuację, gdy w środku nocy zadzwoni do nas przyjaciółka i z jakiegoś powodu poprosi o rozmowę czy wizytę, a my nie odmówimy. Innym przykładem może być dziecko, które prosi o pomoc w czynnościach, które są dla niego proste i tak naprawdę nie wymagają naszego zaangażowania. Przykładów może być wiele, ale chodzi o pewnego rodzaju bezgraniczną akceptację dla potrzeb i zachowań. Amae jest błogim poczuciem bezpieczeństwa i pewnością, że zawsze możemy polegać na danej osobie, nawet jeśli nasze pomysły są nielogiczne i dziwne.
“Klej spajający tkankę społeczeństwa”. Jak zauważyć amae w codziennych relacjach?
Amae ucieleśnia pragnienie bycia kochanym, otoczonym troską i czasami rozpieszczanym, pozwalając jednostkom na okazywanie dziecięcej zależności w swoich interakcjach. To zjawisko kulturowe jest najbardziej widoczne w przypadku bliskich więzi, takich jak te między rodzicami i dziećmi, małżonkami, a nawet bliskimi przyjaciółmi.
Skomplikowaną emocję doskonale obrazuje relacja rodzica z dzieckiem. Małe dzieci bardzo często proszą o różne rzeczy, których nie potrzebują: robią to po to, by upewnić się, że mama jest obok i jest zainteresowana sprawami malucha. To na przykład budzenie rodziców bardzo wcześnie, tylko po to by towarzyszyli w zabawie. Dziecko może też prosić o noszenie na rękach, mimo że dawno nauczyło się chodzić. Wszystkie takie zachowania służą wyłącznie budowaniu bliskości, co jest normalne i naturalne. Dziecko w ten sposób poszukuje dowodów na bezwarunkową miłość rodzica.
W relacjach ze znajomymi czy przyjaciółmi amae to poczucie bezpieczeństwa, od którego robi nam się ciepło na sercu. Nawet gdy jesteśmy w najgorszym położeniu, wiemy, że mamy kogoś, kto nas zawsze zrozumie. W Japonii wyrażanie bezbronności i poleganie na innych nie jest postrzegane jako słabość, a istotny element interakcji międzyludzkich. Niezależnie od tego, czy jest to dziecko opierające się na rodzicu, partner szukający wsparcia w związku, czy też pracownik oczekujący mentora, amae w japońskich związkach jest jak klej spajający tkankę japońskiego społeczeństwa.
Źródło: CHILLIZET/Zwierciadło.pl/Doi T. A propos du concept d'amae [The concept of "amae"]. Psychiatr Enfant. 1991;34(1):277-84. French. PMID: 1946803.
