Na tej włoskiej wyspie żyje wielu stulatków. Jaki jest ich przepis na długowieczność?

Sardynia to włoska wyspa, która słynie z przepięknych, górzystych krajobrazów. Nie jest ona tak oblegana przez turystów, jak inne wyspy należące do tego państwa, ale – niestety – wkrótce może się to zmienić. Dlaczego? Wszystko przez Netflixa i jego serial dokumentalny „Żyć 100 lat: tajemnice niebieskich stref”, w którym wyjaśnia się fenomen długowieczności różnych społeczeństw. Jeden z odcinków poświęcony jest Sardynii, a właściwie jednej z jej części, na której – jak się okazuje – bardzo wielu ludzi dożywało (i wciąż dożywa) 100 lat. Co warto podkreślić, osoby te są, jak na ten wiek, w bardzo dobrej kondycji, zarówno fizycznej, jak i psychicznej. Z tego powodu coraz więcej osób ściąga w tamte rejony, by odkryć sekret tego miejsca.

Stulatkowie na Sardynii – co o nich wiemy?

W 1999 r. na konferencji poświęconej długowieczności nieznany wtedy badacz – prof. Gianni Pes – wygłosił wykład na temat miejsca, w którym żyje wielu stulatków. Przedstawione przez niego dane były tak niezwykłe, że wielu naukowców nie uwierzyło, że takie miejsce w ogóle istnieje. Pikanterii dodawał fakt, że stu lat dożywają tu nie tylko kobiety, które z reguły żyją dłużej, ale i mężczyźni (stosunek ten wynosi 1:1, a nie jak w innych miejscach 5:1, czy nawet 10:1). To miejsce znajduje się w środkowo-wschodniej części wyspy, w regionie Barbagia. Niedowiarkowie mogą przejść się po tamtejszych cmentarzach. Analiza napisów na nagrobkach będzie niezaprzeczalnym dowodem na to, że ludzie dożywają tu stu lat i więcej.

Redakcja poleca

Slow life w mieście? Natalia Kraus: "Odpuszczanie – z tym mamy największy problem"

Decluttering, czyli odgracanie przestrzeni wokół nas, nie jest łatwy. Zacznijmy od jednej rzeczy

W czym tkwi sekret długowieczności ludzie żyjących na Sardynii?

Naukowcy przez wiele lat próbowali odkryć, w czym tkwi sekret długowieczności Sardyńczyków i udało im się wyodrębnić 6 najważniejszych kwestii.

1. Stała aktywność fizyczna – miasteczka, w których żyją stulatkowie, położone są w górzystych rejonach, a więc aby gdziekolwiek dojść, trzeba iść albo pod górę, albo z góry. To naturalny trening cardio (aerobowy), który pomaga nie tylko spalić tkankę tłuszczową, ale też poprawia wydolność oddechową, wzmacnia mięśnie i przyspiesza krążenie. Mieszkańcy sardyńskich miasteczek są zatem w stałym ruchu. Region ten słynie też z wypasu owiec, więc mieszkańcy zajmowali się więc głównie pasterstwem. Ten zawód sprzyja aktywności, takiej naturalnej aktywności, czyli chodzeniu. To ważne, bo siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej zwiększa ryzyko otyłości, cukrzycy oraz chorób krążenia, które skracają życie.
2. Wiara – wielu mieszkańców tych rejonów jest bardzo religijnych, niektórzy z nich chodzą na nabożeństwa lub do kościoła na modlitwę nawet codziennie. W tym przypadku chodzi o dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, kościoły są zwykle położone w centralnej części miejscowości, a więc wyżej niż inne budynki, co sprawia, że aby do nich dojść, trzeba się iść pod górkę (trening cardio), a po drugie, wiara i związane z tym przekonanie, że wszystko leży w rękach Boga, sprawia, że podchodzą do życia i wydarzeń znacznie spokojniej niż osoby, które są przekonane, że to od nich wszystko zależy.
3. Życie towarzyskie – gdy jedzie się na południe Europy, można zauważyć, że wielu ludzi siedzi na zewnątrz w grupach, pijąc kawę, rozmawiając, czy grając w jakieś gry towarzyskie. Można też spotkać osoby starsze spacerujące w parach lub większych grupach. Tu raczej nikt nie czuje się samotny i to kolejna ważna sprawa dotycząca długowieczności. Osoby utrzymujące społeczne kontakty żyją dłużej.
4. Dieta opierająca się na lokalnych produktach – dieta sardyńskich stulatków nie różni się od diety ich przodków sprzed kilkuset lat. Opiera się ona na lokalnych, sezonowych produktach, czyli na tym, co akurat rośnie w ich ogródkach, a więc oliwie z oliwek, warzywach, zwłaszcza strączkowych, a także owocach. Jedzą też wiele produktów pełnoziarnistych. W ich diecie jest też makaron i chleb, czyli produkty wysoko węglowodanowe, cieszące się raczej złą sławą. Sekret tkwi w ich przygotowywaniu. Tutaj robi się je z prostych składników, bez dodatków konserwantów. Pieczywo robi się na zakwasie, czyli zawiera on bakterie Lactobacillus, które obniżają ładunek glikemiczny całego posiłku (wchłanianie cukru jest wolniejsze). To tłumaczy, dlaczego ludzie tutaj rzadziej chorują na cukrzycę i dłużej żyją.
5. Niestresujący tryb życia – mieszkańcy Sardynii pracują, ale się tą pracą nie stresują. Ten fenomen został interesująco opisany na przykładzie mężczyzn, pracujących jako pasterze. Oni zwykle chodzą ze swoimi zwierzętami po wzgórzach, czasem drzemią, potem znów spacerują, wieczorem wracają do wioski i spędzają czas w gronie przyjaciół przy lampce wina. Ta praca, choć bywa ciężka, nie jest przyczyną przewlekłego stresu, który – jak wiemy – przyczynia się do wielu chorób, m.in. sercowo-krążeniowych. Społeczność ta nie korzysta też z mediów społecznościowych, a więc nie skupiają się na problemach globalnych, tylko lokalnych, czyli sprawach, które można rozwiązać i kontrolować. To poczucie sprawczości jest ważną kwestią w kontekście zdrowia psychicznego, sprawności mózgu oraz odporności na stres.
6. Życie rodzinne i opieka nad starszymi osobami – na Sardynii jest wiele wielopokoleniowych rodzin, które troskliwie zajmują się każdym członkiem swojej rodziny, zarówno dziećmi, jak i osobami starszymi. Tutaj domy opieki raczej nie funkcjonują. Osoby starsze, z racji doświadczenia i swojego wieku, są w centrum życia rodzinnego. Utrzymywanie bliskich więzów społecznych to kluczowa wartość dla Sardyńczyków, a jej podstawą jest właśnie rodzina.

To kolejny dowód na to, że kluczem do długowieczności jest spokojny, zgodny z naturą tryb życia. Warto więc postawić w życiu na jakość, a nie na ilość.

Źródło: CHILLIZET/ „Żyć 100 lat: tajemnice niebieskich stref”, serial dokumentalny