Twój mózg nigdy nie śpi. Naukowcy odkryli, co robi, gdy odpoczywasz
Jeśli kiedykolwiek zastanawialiście się nad tym, czy nasz mózg śpi, odpowiedź jest prosta: on nigdy nie odpoczywa. Gdy zasypiamy, zaczyna bardzo ważną pracę, dzięki której funkcjonujemy w ciągu dnia. Teraz naukowcy odkryli jeszcze jedną funkcję mózgu.
- Naukowcy z Mass General Brigham wykorzystali technologię EEG–fPET–fMRI do zbadania aktywności mózgu podczas krótkich drzemek.
- Podczas snu NREM mózg pozostaje czujny na bodźce zewnętrzne, jednocześnie przechodząc w stan regeneracji.
- Odkrycia mogą pomóc w diagnozowaniu i leczeniu chorób neurologicznych i mają potencjalne zastosowania w badaniach nad świadomością i anestezją.
Gdy śpisz, twój mózg ciężko pracuje. Nowe badanie
Kiedy zamykasz oczy i zanurzasz się w świat snów, pewnie wyobrażasz sobie, że Twój mózg też odpoczywa. W końcu może przestać przetwarzać myśli i bodźce, którymi zalewasz go w ciągu dnia. Nic bardziej mylnego. W rzeczywistości mózg w nocy pracuje na pełnych obrotach – tylko w trochę inny sposób, niż w ciągu dnia.
Wyróżniamy dwie główne fazy: NREM (sen wolnofalowy) i REM (sen z marzeniami sennymi). Faza NREM dzieli się na kilka etapów – od lekkiego drzemania po głęboki sen. W jej trakcie mózg zwalnia, spowalnia się oddech i tętno, a ciało intensywnie się regeneruje. To wtedy zachodzą procesy naprawcze, wydziela się hormon wzrostu. Podczas snu rośnie również poziom cytokin, które chronią nas przed infekcjami. Faza NREM jest więc kluczowa dla fizycznej odnowy organizmu i „porządkowania” wspomnień w pamięci.
Po niej następuje faza REM, w której aktywność mózgu staje się prawie tak wysoka jak w stanie czuwania, choć ciało pozostaje nieruchome. Wówczas pojawiają się sny. W tym czasie mózg łączy pozornie niezwiązane informacje, tworząc nowe pomysły. W fazie REM powstają barwne, logiczne lub absurdalne sny. Czy w tym czasie mózg "wie", co dzieje się w świecie zewnętrznym?
W jaki sposób mózg czuwa, gdy śpimy?
Naukowcy z Mass General Brigham sprawdzili, co dokładnie “robi” mózg, gdy odpoczywamy. Zbadano mózgi 23 zdrowych dorosłych podczas krótkich popołudniowych drzemek, wykorzystując nowatorską trójmodalną technikę obrazowania EEG–fPET–fMRI. To połączenie trzech różnych technik obrazowania mózgu w tym samym czasie. Metoda ta umożliwia sprawdzenie, jak mózg przetwarza informacje, uczy się, reaguje na bodźce.
Jak ustalili eksperci, mózg podczas snu NREM pozostaje czujny na bodźce zewnętrzne, ale jednocześnie przechodzi w stan regeneracji i „czyszczenia” pamięci. Reakcja mózgu nie oznacza jednak, że jesteśmy świadomi bodźca – może to być przetwarzanie na poziomie podświadomym. Co to oznacza w praktyce? Nowe badanie pozwala lepiej zrozumieć, co dokładnie dzieje się w mózgu, gdy śpimy. Z medycznego punktu widzenia odkrycie to może pomóc w diagnozowaniu i leczeniu chorób neurologicznych.
Specjaliści wskazują, że już sama technologia EEG–fPET–fMRI to przełom: umożliwia jednoczesne śledzenie elektrycznej, metabolicznej i hemodynamicznej aktywności mózgu. W przyszłości może być stosowana do badań nad świadomością, śpiączką czy skutkami stosowania leków nasennych.
Źródło: CHILLIZET/ Chen, J.E., Lewis, L.D., Coursey, S.E. et al. Simultaneous EEG-PET-MRI identifies temporally coupled and spatially structured brain dynamics across wakefulness and NREM sleep. Nat Commun 16, 8887 (2025). doi.org/10.1038/s41467-025-64414-x
