Polskie „miasto idealne”. Zostało stworzone według matematycznych zasad
W Polsce nie brakuje pięknych miast. Jedno jednak wyróżnia się na tle pozostałych. Chodzi o Zamość. Miasto zostało zaprojektowane w XVI wieku przez włoskiego architekta Bernarda Moranda. Stanowi doskonały przykład renesansowego „miasta idealnego”.
- Jak powstał renesansowy Zamość i kto był jego twórcą.
- Dlaczego Zamość nazywany jest "Padwą Północy".
- Co sprawia, że układ urbanistyczny Zamościa jest wyjątkowy.
- Które elementy Zamościa przypominają o jego dawnej funkcji - twierdzy.
To miasto od początku miało być idealne. Tak postanowił jego twórca
Zamość to miasto położone w południowej części województwa lubelskiego. Jest jednym z większych ośrodków kulturalnych i edukacyjnych regionu. Stale przyciąga turystów. Przyjezdni chcą zobaczyć między innymi urokliwe, renesansowe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO. Sercem Zamościa jest oczywiście Rynek Wielki z charakterystycznym, symetrycznym Ratuszem i kolorowymi, bogato zdobionymi kamienicami.
Zamość bywa nazywany „Padwą Północy”. Jest w tym stwierdzeniu dużo prawdy. Miasto zostało zaprojektowane na zlecenie kanclerza i hetmana Jan Zamoyskiego w XVI wieku. Projekt wykonał włoski architekt Bernardo Morando, który pochodził właśnie z Padwy i inspirował się tamtejszą architekturą. Zamoyski chciał, by siedziba jego rezydencji była szczególna. Był zafascynowany nowymi założeniami urbanistycznymi i architektonicznymi.
Jan Zamoyski miał zamiar uczynić Zamość ważnym ośrodkiem handlowym między wschodem i zachodem Europy. Wraz z Morando postanowili dopasować przestrzeń miasta do popularnej ówcześnie we Włoszech renesansowej koncepcji urbanistyki. Zasady – nawiązujące między innymi do matematycznych zasad harmonii – miały sprawić, że przestrzeń będzie idealna pod każdym względem: piękna, ale również funkcjonalna i bezpieczna.
Dlaczego Zamość jest wyjątkowy? Oryginalny renesansowy plan urbanistyczny nadal dobrze widać
Zamoyski osiągnął swój cel. Obecnie miasto, które powołał do życia to przykład renesansowego ideału. Gdy patrzy się na Zamość z góry, wygląda bardzo geometrycznie. Miasto ma charakterystyczny, gwieździsty kształt. Wszystko dzięki liniom obronnym i ustawionym w odpowiedni sposób wałom ziemnym, bastionom. Wokół Zamościa widać te elementy, ponieważ miasto pełniło niegdyś między innymi funkcję twierdzy.
Quiz: Graliście kiedyś w państwa-miasta? 10 ciekawych pytań nie tylko z geografii
Uwagę zwraca także niemal perfekcyjny układ ulic Zamościa. Centrum tworzy kwadratowy Rynek Wielki, a odchodzące od tego punktu drogi, układają się w szachownicę. Całość jest zwarta i regularna – tu nie ma miejsca na przypadek. Widoczna jest także wyraźna hierarchia przestrzeni.
Do dziś oryginalny renesansowy plan urbanistyczny jest czytelny i dobrze zachowany. Nowsza część miasta jest znacznie bardziej chaotyczna - dlatego z lotu ptaka wygląda mniej regularnie. To między innymi dlatego, że nowe dzielnice powstawały w różnych epokach.
Źródło: ChilliZET/Biuro Informacji Turystycznej i Promocji Miasta w Zamościu
