Zaginione arcydzieło Malczewskiego wraca na aukcję. Może paść rekord licytacji

• "Rzeczywistość" – obraz Jacka Malczewskiego zaginął w czasie II wojny światowej i odnalazł się dopiero po dekadach
• "Rzeczywistość" wraca na aukcję – jego cena może przekroczyć nawet 30 milionów złotych
• Poznaj historię tego niezwykłego dzieła, które stało się symbolem strat i odzysków polskiej kultury

Obraz "Rzeczywistość" Jacka Malczewskiego to jedno z najważniejszych dzieł w historii polskiego rynku sztuki. W grudniu 2022 roku ustanowił absolutny rekord, osiągając cenę 20,4 mln zł, co uczyniło go najdrożej sprzedanym obrazem w Polsce. Jego ponowny powrót na aukcję – po ponad dwóch latach – wywołuje duże poruszenie wśród kolekcjonerów i miłośników sztuki.

Zaginione dzieło mistrza symbolizmu

Losy "Rzeczywistości" są niezwykle dramatyczne. Dzieło po raz ostatni widziane było blisko sto lat temu we Lwowie, skąd zaginęło w trakcie II wojny światowej. Przez dziesięciolecia obraz "istniał" w naszej wyobraźni jedynie w postaci czarno-białej fotografii wykonanej przez krakowską fotografkę Amalię Krieger. Niespodziewanie, w 2022 roku obraz pojawił się na niemieckim portalu aukcyjnym i został rozpoznany jako zaginione arcydzieło Malczewskiego. Jak się okazało, obraz przez lata znajdował się w prywatnej kolekcji polsko-niemieckiej rodziny, która wyemigrowała do Niemiec w latach 50. XX wieku.

Aukcja, która przeszła do historii

Jeszcze przed planowaną licytacją, w listopadzie 2022 roku, prokuratura zabezpieczyła dzieło w związku z podejrzeniem nielegalnego wywozu z Polski (na wniosek Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Śledztwo trwało ponad dwa lata. W marcu 2025 roku podjęto decyzję o zdjęciu zabezpieczenia z obrazu i uznano ją za bezpodstawną. Tym samym oczyszczono właścicieli tego dzieła z wszelkich zarzutów. Dzieło wróciło do sprzedaży.

Redakcja poleca

Każdy Polak dziś zna ten obraz. O mały włos, a nigdy by nie powstał

Quiz. Kto namalował ten obraz? Autorów tych dzieł sztuki powinien znać każdy

Czy padnie nowy rekord cenowy?

Mimo zabezpieczenia działa przez prokuraturę, aukcja odbyła się warunkowo, a w trakcie licytacji Muzeum Narodowe w Warszawie zadeklarowało chęć skorzystania z prawa pierwokupu. To właśnie ta instytucja miała zostać jedynym możliwym nabywcą dzieła. Jednak po zakończeniu postępowania muzeum wycofało się z tej transakcji, a obraz ponownie trafił na rynek i zostanie wystawiony na licytacji.

Nowa aukcja "Rzeczywistości" odbędzie się 12 czerwca 2025 roku. Cena wywoławcza została ustalona na 17 mln zł – dokładnie tyle, ile wyniosła cena młotkowa podczas aukcji w 2022 roku. Przewiduje się jednak, że zainteresowanie będzie ogromne, a eksperci szacują, że dzieło może osiągnąć cenę nawet 30 mln zł, ustanawiając nowy rekord w Polsce.

Malczewski – artysta niezmiennie pożądany

Powrót "Rzeczywistości" Jacka Malczewskiego na rynek to wydarzenie o szczególnym znaczeniu nie tylko dla kolekcjonerów, ale także dla wszystkich zainteresowanych historią polskiej sztuki. Obraz ten, z jednej strony symboliczny dla dorobku Malczewskiego, z drugiej zaś obarczony wojenną traumą i dekadami zapomnienia, stanowi nie tylko wartość estetyczną, ale i kulturową. Jego ponowna obecność na aukcji to niepowtarzalna okazja do uczestnictwa w wyjątkowym momencie dla rynku sztuki w Polsce.

fot. DESA Unicum/ "Autoportret dantejski" Jacek Malczewski

Fot.

Źródło: CHILLIZET/ DESA