Ten obraz zszokował wiktoriańskie społeczeństwo. „Esencja odkupienia i żalu”
Jednym z jego najsłynniejszych Williama Holmana Hunta jest „Przebudzone sumienie”. Obraz wzbudził spore kontrowersje wśród Anglików żyjących w połowie XIX w. Wcale nie przedstawia tego, co może wydawać się na pierwszy rzut oka.
- Co przedstawia obraz „Przebudzone sumienie”.
- Jakie symbole na nim zawarto.
- Dlaczego malowidło zszokowało publiczność.
Ten obraz skrywa wiele szczegółów. Nie jest romantyczną sceną
„Przebudzone sumienie” powstało za pomocą techniki znanej jako olej na płótnie. Angielski prerafaelita William Holman Hunt pracował nad obrazem w latach 1853-1854, wielokrotnie go przemalowując. Wówczas przedstawicieli tego artystycznego nurtu zaczęły interesować twórcze przedstawienia „kobiet upadłych” – miało to związek m.in. ze wzmożoną w ówczesnej Anglii prostytucją. Według jednej z teorii Hunt, który nie uciekał od dyskretnych moralitetów w sztuce, miał poczuć inspirację po przeczytaniu zdania „Stłumiony głos dociera do ludzkiej duszy w zgiełkliwym życiu” w „Davidzie Copperfieldzie” Charlesa Dickensa.
Quiz: Dopasuj malarza do tytułu obrazu. Znasz te dzieła?
„Przebudzone sumienie” przedstawia parę w szykownie urządzonej garsonierze. Mężczyzna, rozparty na fotelu stojącym przy fortepianie, próbuje powstrzymać wstającą z jego kolan kobietę. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak romantyczna, figlarna scenka rodzajowa. Po dłuższym przyjrzeniu się można jednak zauważyć, że kobieta nie jest żoną swojego siedzącego partnera – nie ma bowiem obrączki, choć nosi pierścionki na innych palcach. Do myślenia dają też cylinder na stoliku i leżąca na podłodze rękawiczka, sugerujące, że interakcja jest spontaniczna i dzieje się podczas przelotnego spotkania. Kobieta to kochanka zamożnego mężczyzny, z którym widuje się prawdopodobnie w specjalnie wynajętym przez niego pokoju. Odbiorca widzi, jak utrzymanka wpatruje się w bliżej nieokreślony punkt za oknem, mocno splatając ręce i ignorując uśmiechniętego kochanka. Bohaterka zaczyna sobie uświadamiać, jak wygląda jej życie. Nigdy nie będzie prawdziwą wybranką bogacza. Mężczyzna traktuje ją instrumentalnie, by za jakiś czas ją porzucić.
„Upadła kobieta” zszokowała Anglię. Przebudzenie zamiast kary
Na obrazie zawarto wiele symboli. Rozpadające się życie w ukryciu przedstawiają m.in. zegar pod kloszem i rozplatająca się nić, porzucona na podłodze przez przyczajonego kota, przygniatającego łapą upolowanego ptaka (który – tak jak kobieta – jest uwięziony). Zdaje się, że szczególnie wymowna jest wspomniana wcześniej rękawiczka. Z jednej strony odczytuje się ją jako utraconą niewinność, a z drugiej – wyzwanie rzucone przez życie. To, co zrobi kobieta po uświadomieniu sobie własnego losu, zależy tylko od niej. Być może zaczyna już myśleć o przyszłości, wpatrując się w świat poza pokojem. Redaktorka serwisu artnet.com Annikka Olsen uważa, że dzieło stanowi „esencję odkupienia i żalu”.
Podobno „Przebudzone sumienie” zszokowało wiktoriańską Anglię, której społeczeństwo raczej nie miało zwyczaju zajmowania się wizerunkiem „kobiet upadłych” (zarówno pracujących seksualnie, jak i posiadających pozamałżeńskie kontakty). Obraz pokazał też tego typu sytuacje w innym świetle. Zazwyczaj w takich okolicznościach osądzano głównie kobiety. Tutaj to mężczyzna jest niepokojący i lubieżny, a jego kochanka nie zostaje „ukarana” – liczy się tutaj jej przebudzenie, nie to, co po nim następuje.
Chcesz zobaczyć to dzieło na własne oczy? Kup bilet do Londynu. „Przebudzone sumienie” znajduje się w zbiorach Tate Britain.
Źródło: CHILLIZET/artnet.com/explainingpaintings - Instagram
