Ten film ma już 76 lat. Raz na zawsze zmienił to, jak kino opowiada historie

Jedna historia i 4 wersje wydarzeń. Dlaczego „Rashomon” nadal fascynuje?

Jeśli interesujesz się kinem, z pewnością wiesz, że konkretne dzieła w przeszłości wpływały na to, jak opowiada się historie. Często nie były to filmy operujące dużym budżetem, czy też najbardziej efektowne wizualnie – miały jednak głębie, której innym brakowało. Były także – jak na swoje czasy – nowatorskie. Odkrywały nowe możliwości montażu, pracy z perspektywą czy aktorami. Właśnie to je wyróżniało.

Z pewnością do takich arcydzieł należy film „Rashomon”. Za reżyserię produkcji odpowiadał legendarny japoński twórca Akira Kurosawa. Kinowa opowieść miała premierę w 1950 roku – ma więc już 76 lat. Mimo to wciąż jest „żywa” i niezmiennie fascynuje. Jej magnetyzm nie opiera się bowiem na nowinkach technologicznych, a na sposobie prowadzenia narracji i uniwersalności stawianych przez twórców pytań. „Rashomon” skłania do refleksji dla tym, czym właściwie jest prawda.

Redakcja poleca

Ten polski film ma już 50 lat. W 1976 roku otrzymał nominację do Oscara

Netflix nakręci film inspirowany nauczycielem z Polski. Pedagog wychował ekspertów od AI

Akcja filmu rozgrywa się w średniowiecznej Japonii. Do bram świątyni trafia trzech różnych mężczyzn: drwal, kapłan i przypadkowy przechodzień. Rozmawiają i próbują rozwikłać sprawę brutalnej zbrodni. Kluczowe jest to, że produkcja przedstawia to samo zdarzenie z czterech, różnych perspektyw. W zależności od tego, kto jest narratorem zmieniają się szczegóły, domniemane motywacje sprawcy.

Na czym polega „efekt Rashomon”? To pojęcie z pogranicza psychologii i narracji

Film nie rozstrzyga, która z przedstawionych wersji opowieści jest prawdziwa. Co więcej, daje widzom do zrozumienia, że każda perspektywa – w pewnym sensie – jest zgodna z prawdą, a przynajmniej z doświadczeniami opowiadającego. „Rashomon” skupia się na tym, jak działają ludzka percepcja i pamięć.

Film nie tylko zmienił to, jak kino zaczęło podchodzić do narracji, ale także doprowadził do powstania psychologicznego pojęcia „efektu Rashomon”. To termin, który opisuje sytuacje, w której różne osoby przedstawiają sprzeczne wersje tego samego wydarzenia. Rozbieżności wynikają jednak nie z chęci zatuszowania prawdy, a z tego, że każda osoba filtruje fakty przez subiektywną perspektywę, pamięć i osobiste interesy - a to nieuniknione. 

Źródło: ChilliZET/Wikipedia/Filmoteka Narodowa/Muzeum Kinematografii w Łodzi