Syfilis, zdrady i "zmowa mężczyzn". Mroczna prawda o życiu Gabrieli Zapolskiej

2 min. czytania
Aktualizacja 17.11.2025
17.11.2025 15:08
Obserwuj nas w Google
---- ----

Gabriela Zapolska zapisała się w historii polskiej literatury jako nieustraszona emancypantka obnażająca rzeczywistość. Sama jednak marzyła o karierze aktorki. Spektakularnych sukcesów na deskach teatru nigdy jednak nie odniosła. Winą obarczała "zmowę mężczyzn". 

Gabriela Zapolska
fot. Biblioteka Narodowa / Domena publiczna
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jak Gabriela Zapolska wpisała się w polski naturalizm literacki.
  • Co wpłynęło na niespełnione ambicje aktorskie Zapolskiej.
  • Dlaczego relacje Zapolskiej z mężczyznami były trudne.
  • Które wydarzenie osobiste wpłynęło na twórczość Zapolskiej.

Gabriela Zapolska weszła do kanonu polskiej literatury jako czołowa przedstawicielka polskiego naturalizmu. Była jedną z pierwszych "kobiet wyzwolonych", które aktywnie działały na rzecz emancypacji. Zapolska utrzymywała się prawie wyłącznie z dochodów płynących z jej pracy literackiej, publicystycznej oraz aktorstwa. Dzięki temu została uznana za duchową przewodniczkę Stowarzyszenia Równouprawnienia Kobiet Polskich.

Gabriela Zapolska twierdziła, że jest ofiarą "zmowy mężczyzn"

Jej teksty demaskowały społeczną pruderię i zakłamanie podniesione do rzędu normy. Jako pisarka nie cofała się przed żadnym tematem, choćby tym najbardziej potocznym czy kontrowersyjnym. Tworzyła niezwykle precyzyjne obrazy ludzi, rzeczy i sytuacji. W kilku zdaniach potrafiła zamknąć cały sens obyczajowości mieszczańskiej, tworząc precyzyjne mikroświaty. Mimo to Zapolska nie była artystką w pełni spełnioną. Dlaczego?

Zapolska od najmłodszych lat interesowała się teatrem. Chciała być aktorką większą niż Helena Modrzejewska i w zasadzie przez całe życie uważała, że scena jest jej powołaniem. W rzeczywistości jednak odnosiła na niej raczej skromne sukcesy, a przynajmniej nie takie na miarę gwiazdy.

Redakcja poleca

Grała z pasją, lecz ze środowiskiem teatralnym dzieliło ją wiele nieporozumień. Brak powodzenia w zawodzie tłumaczyła sobie "zmową mężczyzn" - dyrektorów i reżyserów,  którzy ponoć nie mogli znieść jej "silnej indywidualność artystycznej". Czy rzeczywiście uwzięli się oni na Zapolską, czy jednak było to wyłącznie jej subiektywne przekonanie - trudno stwierdzić.

Z biografii pisarki wiemy, że jej relacje z mężczyznami były trudne. Zapolska miała za sobą dwa nieudane małżeństwa i do końca życia zmagała się z wieloma rozczarowaniami osobistymi. Podobno największe piętno na jej relacjach i twórczości odcisnął związek z porucznikiem Konstantym Eliaszem Śnieżko-Błockim - pierwszym mężem, którego poślubiła jeszcze przed dwudziestym rokiem życia. Wybranek szybko jednak zaczął ją zdradzać, w e ona nawiązała romans z niejakim Marianem Gawalewiczem, który prowadził zespół teatralny. 

Gdy Zapolska odeszła od męża, rodzice umieścili ją w klasztorze, w którym miała czekać na oficjalne unieważnienie małżeństwa. Od sióstr uciekła dzięki paszportowi wystawionemu na fałszywe nazwisko i wyjechała do Wiednia, gdzie urodziła córkę. Dziecko jednak zmarło, bo Zapolska już w ciąży zarażona była syfilisem, który przeniósł się na płód. 

Nie przegap

Źródło: CHILLIZET