Śmierć, diabeł i król okrutnik. Ta niezwykła tradycja wciąż żyje w polskiej wsi
Krwawy król, nieuchronna śmierć i ludowy humor. Herody to jedna z najstarszych polskich tradycji bożonarodzeniowych, która wywodzi się jeszcze ze średniowiecza. Na czym polega i gdzie można się z nią spotkać?
- Jakie są regionalne tradycje bożonarodzeniowe w Polsce.
- Co to są herody i do jakiej historii nawiązują.
- Kiedy odbywają się przedstawienia herodów.
Boże Narodzenie to szczególny czas, związany nie tylko z charakterem katolickim, lecz także ludowym. W Polsce w zasadzie każdy region ma swoją własną tradycję celebracji świąt. W Wielkopolsce czy na Kaszubach prezenty pod choinką roznosi Gwiazdor. Mieszkańcy Lubelszczyzny zaś na święta wypiekają szczodroki. Niektórzy górale spod Tatr do wigilii wciąż zasiadają w butach, a dawniej na Podlasiu wierzono, że wigilijny poranek pierwszy do domu powinien wejść mężczyzna.
Są i oczywiście takie tradycje, które łączą regiony. Jedną z nich są herody, czyli ludowe przedstawienia bożonarodzeniowe, które wywodzą się jeszcze z teatrów średniowiecznych. Herody, jak sama nazwa wskazuje, odnoszą się do biblijnej historii Heroda Wielkiego. Tego, który - jak opisano w Ewangelii św. Mateusza - na wieść o narodzinach nowego żydowskiego króla, nakazał wymordowanie niemowląt w Betlejem.
To forma moralitetu, czyli przedstawienia walki dobra ze złem. Podczas widowiska Herod namawiany jest do zmiany swojej krwawej decyzji, ma wyrzuty sumienia, a gdy w końcu przychodzi do niego śmierć, stara się wkupić w jej łaski. Brutalny król ginie, a diabeł i śmierć walczą o jego duszę.
Herody zbliżone są do jasełek. Odgrywane są przez kolędników i zwykle odbywają się w okresie od drugiego dnia świąt (26 grudnia) do Święta Trzech Króli (6 stycznia). Nie mają one jednak ściśle sakralnego charakteru - w scenariuszu wątki biblijne często przeplatały się z elementami polskiego folkloru. Przedstawienia te dawniej niezwykle popularne były we wsiach. W niektórych regionach Polski wystawie się je także współcześnie.
Źródło: CHILLIZET
