Rude zwycięstwo! Eliza Kącka laureatką Nagrody Literackiej Nike 2025
Eliza Kącka podwójną laureatką Nike 2025. „Wczoraj byłaś zła na zielono” oficjalnie stała się książką roku. – Tu o sukcesie przesądziło najlepsze, co może dać literatura, czyli lekcja komunikacji i człowieczeństwa – przyznała przewodnicząca kapituły, Justyna Jaworska.
- Jak Eliza Kącka zdobyła Nagrodę Literacką Nike 2025.
- Co sprawia, że książka Kąckiej „Wczoraj byłaś zła na zielono” jest wyjątkowa literacko.
- Dlaczego esej Kąckiej nie wpisuje się w tradycyjne gatunki.
Eliza Kącka laureatką Nagrody Literackiej Nike 2025. „Wczoraj byłaś zła na zielono” książką roku 2025
„Wczoraj byłaś zła na zielono” już oficjalnie została książką roku 2025. – Tym razem jurorzy i czytelnicy byli zgodni – przyznała przewodnicząca kapituły, Justyna Jaworska. Eliza Kącka została zwyciężczynią tegorocznych Nagrody Literackiej „Nike” oraz Nike Czytelników.
Za esejem Elizy Kąckiej stoi nie tylko prawda doświadczenia, w przypadku autofikcji łatwo bowiem o szantaż emocjonalny, gdy przejmujący jest sam temat. Tu o sukcesie przesądziło najlepsze, co może dać literatura, czyli lekcja komunikacji i człowieczeństwa. W największym skrócie to pamiętnik przygód Pingwina i Rudej, czyli matki wychowującej córkę w spektrum autyzmu. Kiedy tak się to streszcza, otwiera się od razu mnóstwo pułapek – potencjalnych powodów, dla których mogłaby to być nieudana książka. Eliza Kącka wymija jednak rafy sentymentalizmu, infantylizacji czy nadużycia; nie medykalizuje, nie popada w ton skargi i sama nie udziela rad. Jeśli już, to brawurowo zestawia ze sobą sprzeczne rady, które usłyszała po drodze. I ofiarowuje nam opowieść zaskakująco udaną, na którą pracują trzy różne języki: jej własny, język stylistki-wirtuozki, a zarazem dociekliwej akademiczki, która przygląda się badawczo najważniejszej w swoim życiu relacji; język córki, literalny i nieoczekiwanie w tej dosłowności poetycki; wreszcie język społeczeństwa, które jak zawsze wie swoje
Esej Elizy Kąckiej to literacki zapis doświadczeń autorki z okresu ciąży i wychowania dorosłej już córki w spektrum autyzmu. To książka antysystemowa i wymykająca się przyzwyczajeniom. Kącka oswaja w niej czytelnika z innym, często niedostępnym światem. Opowiada o byciu matką i córką. O dryfie i próbie zrozumienia.
– To nie jest wyznanie autobiograficzne, nie jest reportaż, nie jest próba wzbudzenia współczucia, nie jest to poradnik i przewodnik po problemie medycznym i życiowym. Starałam się nie dać uwięzić w gatunkowości. To jest manifest innego myślenia, innego umysłu. Nie chodziło mi o to, żeby dać świadectwo, ale o to, żeby pokazać osobność tego człowieka i poetyckości jego języka. Najpierw nie mam do niego dostępu, potem zaczynam ten język oswajać i mogę tę krainę opowiedzieć – mówiła autorka w podcaście „Polityki”.
Podczas gali Eliza Kącka powiedziała, że tą książką spłaca córce dług. Książkowa „Ruda” towarzyszyła mamie podczas gali, wbiegając na scenę, gdy ta złożyła jej podziękowania. To pierwsza, tak prestiżowa nagroda w literackim dorobku autorki.
Źródło: CHILLIZET
Notka od autorki tekstu
Jako była studentka z niezwykłą radością przyjęłam informację o zwycięstwie Elizy Kąckiej. Mamy za sobą kilkoro zajęć, w tym te o eseju. Żywię więc ogromne nadzieje, że „Wczoraj byłaś zła na zielono” wejdzie do kanonu jeszcze w tym roku akademickim. Pani Doktor, serdecznie gratuluję. Rozmowy z Panią były największą przyjemnością na mojej akademickiej drodze.
