To najważniejsza książka Czesława Miłosza. Przez 36 lat była zakazana w Polsce
Czesław Miłosz był wybitną postacią polskiej literatury. Zajmował się zarówno poezją, jak i prozą. Tworzył wiersze, traktaty, powieści i eseje. Jedno z jego dzieł na długo przekreśliło go w oczach władz PRL-u. „Zniewolony umysł”, który krytykował reżimy totalitarne, był zakazany w Polsce przez 36 lat.
- Dlaczego „Zniewolony umysł” był zakazany w Polsce.
- Co krytykuje Czesław Miłosz w „Zniewolonym umyśle”.
- Które aspekty komunizmu analizuje Miłosz w swojej książce.
Czesław Miłosz był twórcą bezsprzecznie wybitnym. Błędnie jednak uznawanym wyłącznie za poetę. W istocie 2/3 dorobku pisarza stanowiła proza. Miłosz był eseistą i powieściopisarzem. Uprawiał krytykę literacką, pisał podręczniki, konstruował traktaty. Jego życiem nie kierowała wyłącznie poezja – choć nią debiutował w środowisku literackim. Twórczość Miłosza korespondowała z otoczeniem na różne sposoby. W oczach peerelowskiej władzy skreślił go zresztą esej, w którym starał się wypracować uniwersalny model tego, dlaczego silne reżimy totalitarne uzyskiwały poparcie ludzi kultury.
„Zniewolony umysł” Czesława Miłosza. Przez 36 lat książka była zakazana w Polsce
Kiedy zaczyna się niewola umysłu i do jakiej granicy może dojść? Czy człowieka da się złamać do końca? Czy może jednak istnieje w nas jakiś zakamarek umysłu, którego nie da się drasnąć? Na takie pytania Miłosz starał się odpowiedzieć w „Zniewolonym umyśle”, który przez lata pozostawał tytułem zakazanym w Polsce. Książka ta powstała w 1951 roku, krótko po emigracji autora do Paryża. Wydał ją Instytut Literacki w 1953 roku, co z miejsca skazywało ją na listę utworów zakazanych. W kraju (oficjalnie) pojawiła się dopiero w 1989 roku – dziewięć lat po nagrodzeniu pisarza Noblem.
Czesław Miłosz widział w literaturze sposób ocalania od nicości. W swoich tekstach utrwalał, a czasem wręcz dokumentował świat i momenty, których przyszło mu doświadczać. Tak opisywał przedwojenne Wilno, tak opisywał obrazy pod warszawskim gettem i tak opisał też komunizm.
„Zniewolony umysł” był bowiem jednym z pierwszych i tak mocnych tekstów, które podjęły się krytyki komunizmu na polskim przykładzie. Miłosz za pomocą paraboli i alegorii przeanalizował proces intelektualnego uzależniania się inteligencji od doktryn komunizmu. Tego, jak człowiek może rozbić się na dwie osoby pod wpływem ideologicznej presji, która odpowiadała za śmierć milionów istnień.
Doktrynie odmawiam prawa do usprawiedliwienia zbrodni popełnianych w jej imieniu. Współczesnemu człowiekowi, który zapomina o tym, jak nędzny jest w porównaniu z tym, czym może być człowiek – odmawiam prawa do mierzenia przeszłości i przyszłości własną miarą
Dziś dzieło to jest jednym z najważniejszych w dorobku Miłosza. A jednocześnie pierwszym traktatem moralnym powojennej Polski.
Źródło: CHILLIZET
