Skąd wziął się święty Mikołaj? O tym, jak biznes wyparł religijną prawdę

2 min. czytania
Aktualizacja 21.12.2025
21.12.2025 07:00
Obserwuj nas w Google
---- ----

Skąd wziął się święty Mikołaj i co tak naprawdę o nim wiemy? Brodacz ten od dekad jest jednym z głównych symboli Bożego Narodzenia. Stworzyła go religia, ale wyparł biznes. 

Mężczyzna w czapce Mikołaja z białą brodą i okularami, uśmiechający się na tle świątecznym.
fot. Shutterstock
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jakie są historyczne korzenie postaci św. Mikołaja?
  • Dlaczego Mikołaj kojarzony jest z rozdawaniem prezentów?
  • Które wydarzenia przyczyniły się do współczesnego wizerunku Mikołaja?
  • Co symbolizuje rozdawanie prezentów w Boże Narodzenie?

Świętego Mikołaja zna się na całym świecie. Biała broda, czerwona czapka z pomponem, czerwony kostium, sanie, renifery i wór prezentów - taki wizerunek tego jegomościa utrwaliła nam w głowach kultura masowa. Mikołaj co święta wkrada się do domów, roznosi prezenty, a potem wraca do Laponii, gdzie mieszka z żoną i gdzie elfy pracują w fabryce prezentów.

Co wiemy o św. Mikołaju? 

Święty Mikołaj istniał naprawdę. Był katolickim i prawosławnym świętym, który wysławił się cudotwórstwem oraz pomocą biednym i potrzebującym.  Jego relikwie spoczywają dziś w Bazylice św. Mikołaja Cudotwórcy w Bari (Włochy), gdzie w 1087 roku z Miry (starożytne miasto w dzisiejszej Turcji) sprowadzili je kupcy. W rzeczywistości Mikołaj więc niewiele wspólnego miał z Laponią, reniferami i czerwonym strojem. Według legendy urodził się on w Patarze, a najstarsze przekazy, opisujące jego postać, pochodzą z VI wieku. Średniowieczna hagiografia opisywała, że żył na przełomie III i IV wieku i zmarł dokładnie 6 grudnia - stąd upamiętniające go mikołajki. W przekazach pisano, że brał on udział w soborze nicejskim, ale historycy nie znaleźli żadnego wiarygodnego potwierdzenia tych twierdzeń.

Cuda, jakich dokonał, opisywano w legendach. A jedną z najpopularniejszych jest ta o ofiarowaniu pieniędzy córkom, których ojciec chciał sprzedać je do domu publicznego. Mikołaj miał podrzucać im pieniądze przez okno i ta właśnie hojność zrodziła tradycję ofiarowania sobie mikołajkowych prezentów.

Redakcja poleca

Dlaczego Mikołaj rozdaje prezenty 6 i 25 grudnia? 

Wiemy jednak, że mikołajki to nie wszystko. Prezenty znajdujemy przecież także pod choinką i za nie także odpowiedzialny jest św. Mikołaj. Ten zwyczaj jest już bardziej umowny. W rozumieniu chrześcijańskim tradycja obdarowywania się w Boże Narodzenie związana jest symboliką darów, jakie ofiarowali Jezusowi Trzej Królowie w Betlejem. Szerzej jednak zwyczaj ten związany jest ze starożytnymi celebracjami przesilenia zimowego i kultu dawnych bóstw.

Mikołaj, którego znamy współcześnie, jest tak naprawdę produktem marketingowym. Jego postać - masywnego mężczyzny z białą brodą i w czerwonym anturażu - spopularyzował artysta odpowiedzialny w latach 30. za reklamę Coca-Coli. Koncern upowszechnił ten wizerunek na tyle, że wyparł on ikony świętego sprzed wieków, stając się jednym z głównych symboli świąt.

Nie przegap

Źródło: CHILLIZET