Budzą się ze snu zimowego. Przyrodnicy z TPN zauważyli pierwsze osobniki
Świstaki w Tatrach wybudzają się z zimowej hibernacji i wychodzą ze swoich norek, co przyciąga uwagę przyrodników z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Dowiedz się, co jest największym zagrożeniem dla tych zwierząt.
- Wiele gatunków zwierząt wybudza się po zimowej hibernacji. Przyrodnicy zauważyli już pierwsze świstaki
- Jedna trzecia tatrzańskich świstaków żyje w okolicach Doliny Pięciu Stawów. Dowiedz się, co im teraz zagraża
Robi się coraz cieplej, także w wysokich górach. Przyrodnicy z Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN) zauważyli, że aktywne zaczęły być... świstaki. Te zwierzęta wybudzają się w zimowej hibernacji i wychodzą ze swoich norek, które mają na wysokości 1800 m n.p.m., ale żerują i żyją na wysokości od 1500 do 2300 m n.p.m.
Śpią tam od początku października do wiosny, ale ich wybudzenie zależy od temperatury panującej na zewnątrz. Podczas hibernacji świstaki korzystają wyłącznie ze zgromadzonego latem tłuszczu. Po przebudzeniu ważą od 30 do 50 proc. mniej niż jesienią. W czasie snu zimowego świstak budzi się regularnie mniej więcej co 3 tygodnie na kilka godzin, m.in. po to, aby zrobić siusiu.
– Zaobserwowaliśmy ślady aktywności pierwszych świstaków, które wraz z topnieniem pokrywy śnieżnej, po zimowym śnie zaczęły opuszczać swoje nory. To początek ich wiosennej aktywności. Z dnia na dzień będzie ich teraz pojawiało się coraz więcej – poinformował PAP Tomasz Zając z Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Gdzie jest najwięcej świstaków w Tatrach?
Monitoring przeprowadzony przez TPN w ostatnich latach wskazuje, że jedna trzecia tatrzańskiej populacji świstaków zamieszkuje okolice Doliny Pięciu Stawów oraz Dolinki za Mnichem. W polskich Tatrach znajduje się od 100 do 120 nor. W każdej z nich mieszka co najmniej od trzech do czterech świstaków. Ze względu na swą niezwykłą czujność, świstaki na swoje nory wybierają miejsca, z których swobodnie mogą obserwować okolicę. Jako punkty obserwacyjne najczęściej wykorzystują duże głazy. Najbardziej aktywne są w godzinach porannych oraz późnym popołudniem i wieczorem.
Świstaki bardzo trudno wypatrzeć, chyba że mamy dobą lornetkę. One mają świetnie rozwinięty zmysł wzroku i mogą nas dostrzec z daleka. Przestraszone zwierzęta szybko uciekają do swych nor, po upewnieniu się, że niebezpieczeństwo minęło, znów wracają do przerwanych czynności, z których 60-70 proc. w ciągu dnia pochłania żerowanie, a reszta przypada na zabawy, odpoczynek i dzienną toaletę (iskanie, drapanie itd.).
O wiele szybciej możemy świstaki usłyszeć – wydają one takie przeciągłe i przenikliwe gwizdy (stąd ich nazwa). Gdy jest słonecznie i ciepło, świastaki uwielbiają wygrzewać na kamieniach, ale gdy jest upalnie, wybierają cień. Z tego powodu najchętniej zasiedlają zbocza południowe i południowo-zachodnie.
Jak wyglądają świstaki?
Świstak ma masywną i zaokrągloną sylwetkę. Waży około 5-7 kg. Jego tułów ma od 30 do 60 cm, a ogon około 10-25 cm. Jest to więc niewielkie stworzenie. Ma krótkie i muskularne kończyny przednie. Co ciekawe, skóra ich dłoni jest naga i wrażliwa. Rękoma mogą chwytać różne przedmioty. Do wygrzebywania i cięcia pokarmu stosują siekacze (górne i dolne), które z wiekiem stają się coraz bardziej pomarańczowe.
Świstaki to poligamiści
Świstaki żyją w rodzinach lub koloniach, z których każda składa się z pary rodzicielskiej i młodych z dwóch ostatnich miotów. Samce mogą być poligamiczne i żyć z dwiema lub trzema samicami. Każda rodzina co roku zajmuje to samo terytorium.
Zwierzęta te żyją w norach, które użytkowane są w zależności od pory roku. W lecie są to płytkie nory letnie i tzw. nory przejściowe, w których świstaki chowają się w razie nagłego niebezpieczeństwa. Natomiast zimę przenoszą się do wyścielonej wysuszoną trawą komory zlokalizowanej na dnie bardzo głęboko wykopanej nory zimowej.
Co zagraża świstakom?
Kiedyś świstakom najbardziej zagrażał człowiek (wiele osób polowało na nie ze względu na sadło, na bazie którego tworzono specyfiki na dolegliwości żołądkowe, kaszel, wspierające odporność organizmu). Teraz są one chronione, ale nadal zagrożone wyginięciem. Dlaczego? Obecnie świstakom zagrażają:
- zmiany warunków klimatycznych,
- wzrost liczby drapieżników,
- nadmierny ruch turystyczny i kłusownictwo,
- obecność pasożytów,
- zanieczyszczenia środowiska.
Tatrzański Park Narodowy prowadzi bierną ochronę świstaka. Polega ona na niedokarmianiu zwierząt oraz prowadzeniu stałego nadzoru terenowego nad ostojami świstaków.
Źródło: CHILLIZET/ opracowanie Łukasza Pęksa z Pracownii Badań i Monitoringu w Tatrzańskim Parku Narodowym
