To "jedno z najpiękniejszych miejsc na Śląsku". Jest pełne magii i uroku
Nikiszowiec to zabytkowe osiedle w Katowicach, które powstało dla górników z kopalni "Giesche". Znajduje się ono na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego i uznane zostało za Pomnik Historii. Ta architektoniczna perła stanowi jedną z największych atrakcji Katowic i jest odwiedzana przez wielu turystów. Poznajcie historię Nikiszowca, a także dowiedzcie się, co warto tu zobaczyć i zwiedzić.
- Nikiszowiec to - według niektórych - jedno z najciekawszych miejsc w Katowicach
- Osiedle zostało wybudowane dla osób, które pracowały w kopali Giesche - charakteryzuje je wielkość oraz niezwykła architektura
- Na zwiedzanie Nikiszowca najlepiej poświęcić cały dzień
Nikiszowiec to jedno z najpiękniejszych miejsc na Śląsku, a także jego wizytówka. To prawdziwy zabytek Katowic. Jest tak zwanym osiedlem patronackim, czyli powstałym z inicjatywy patrona miejscem, w którym żyją jego pracownicy. Najczęściej osiedla patronackie budowane były dla hutników i górników. Tak było i w tym przypadku. Nikiszowiec zbudowano dla osób, które pracowały w kopalni Giesche. I choć na Śląsku znajdziemy takich osiedli około 200, to jest wyjątkowe. Wszystko przez rozmach, z jakim zostało utworzone, a także przez jego niezwykłą architekturę.
Historia powstania Nikiszowca
Osiedle patronackie Nikiszowiec powstało w latach 1908–1919 z inicjatywy koncernu górniczo-hutniczego Georg von Giesches Erben dla górników z kopalni "Giesche". Początkowo znajdowało się ono na obszarze dworskim Giszowiec, jednak w 1924 roku go zlikwidowano, a osiedle wraz z Giszowcem włączono do gminy Janów. Z kolei w 1959 roku cały ten obszar uznano za część Katowic. Za projekt tego niezwykłego osiedla odpowiadają Emil i Georg Zillmannowie z Charlottenburga. W 1979 roku Nikiszowiec został uznany za zabytek i wpisany do oficjalnego rejestru. W 2011 roku trafił na listę Pomników Historii.
Nikiszowiec - architektura
Nikiszowiec to nie tylko wygodne mieszkania dla pracowników kopalni Giesche. To także miejsce, które powstało jako niemal samowystarczalne. Prócz zabudowań mieszkalnych można było tutaj znaleźć szkołę, przedszkole, szpital, gospodę, sklepy, pralnie, łaźnię czy kościół. Jednak to właśnie obiekty, w których na co dzień urzędowali górnicy, robią do dzisiaj największe wrażenie.
Osiedle patronackie składa się bowiem z 9 połączonych ze sobą budynków z czerwonej cegły. Tworzą one czworoboki z dziedzińcami pośrodku. To właśnie tutaj znajdowały się chlewiki czy piece do wypiekania chleba. Mieszkańcy mogli tutaj hodować kury, kozy czy świnie. W samym środku osiedla zlokalizowany jest rynek, na którym znajduje się obowiązkowy do odwiedzenia punkt w postaci kościoła świętej Anny.
Mieszkania na osiedlu Nikiszowiec miały powierzchnię 53 metrów albo 63 metrów. Górnicy mieli do dyspozycji toalety - jedną na dwa mieszkania, a kąpiel brali w specjalnie przeznaczonym do tego budynku. Tutaj mogli także zrobić pranie. Osiedle istnieje od czasu utworzenia do dzisiaj w niemal niezmienionej formie. Turyści są przede wszystkim zachwyceni tym, jaką uporządkowaną strukturę tworzy ten kompleks budynków. Dlatego właśnie popularnością cieszą się zdjęcia Nikiszowca z lotu ptaka.
Zwiedzanie Nikiszowca. Co warto tu zobaczyć?
Osiedle Nikiszowiec znajduje się w zabytkowej dzielnicy Katowic, którą trzeba uwzględnić w swoim planie zwiedzania miasta. Cały kompleks zachwyca jednolitym wyglądem budynków wykonanych z czerwonej cegły. W oczy rzucają się także parapety i obramowania okien w tym samym kolorze.
Na tym obszarze warto przede wszystkim zwrócić uwagę na kościół świętej Anny, o którym wspominaliśmy już wyżej. Został on wykonany w neobarokowym stylu, a jego budowę ukończono w 1927 roku. Na wyróżnienie zasługuje również plac Wyzwolenia, na którym zlokalizowany jest kościół. Znajdziemy tu także budynek dawnej gospody ozdobiony mozaiką przedstawiającą róże. Ponadto zwrócić uwagę na kompleks sportowy "Jantor" z lodowiskiem oraz na kopalnię "Wieczorek", czyli właściwie dawną kopalnię "Giesche". Na osiedlu znajdziemy dzisiaj Muzeum Historii Katowic, a raczej jego oddział - Dział Etnologii Miasta. Zlokalizowany jest on w budynku dawnej pralni i magla. Muzeum czynne jest dla turystów od wtorku do niedzieli. Wejściówka normalna na zwiedzenia wystaw stałych kosztuje 15 złotych, a ulgowa 10 złotych. We wtorki muzeum można zwiedzić za darmo.
Nikiszowiec: położenie
Nikiszowiec znajduje się we wschodniej części Katowic. Położony jest przy jednej z ważniejszych ulic Katowic – ul. Szopienickiej, która łączy osiedle z Giszowcem i Szopienicami. Osiedle leży niedaleko Doliny Trzech Stawów, a od wschodu graniczy z Mysłowicami. Zajmuje powierzchnię 8,65 km, na której niegdyś mieszkało aż 8 tysięcy osób. Osiedle patronackie Nikiszowiec znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego - w jego skład wchodzi aż 40 zabytków technicznych. Niektóre z nich leżą niedaleko tego obszaru.
Źródło: CHILLIZET
