To najstarsza kolęda w języku polskim. Spisał ją spowiednik królowej Jadwigi
"Zdrow bądź, krolu anjelski" to najstarsza zachowana kolęda, którą napisano w języku polskim. Tekst ten nie jest jednak oryginalnym dziełem, a wierną kopią czeskiej modlitwy. Autorem przekładu był spowiednik królowej Jadwigi. Kto go odnalazł i jak brzmi jego pełna wersja?
- Jakie były pierwotne korzenie kolęd w polskiej kulturze.
- Kiedy chrześcijańskie kolędy zaczęły istnieć w Polsce.
- Kto odkrył najstarszą kolędę w języku polskim.
- Jak brzmi tekst najstarszej polskiej kolędy.
Kolędowanie to zwyczaj, który w polskiej kulturze obecny jest od co najmniej XIII wieku. Pierwotnie było ono obrzędem związanym z tradycją słowiańską, którą wyparło rozprzestrzeniające się w Europie chrześcijaństwo. Pierwszymi kolędami w Polsce były tak naprawdę rytualne teksty, które miały zapewnić szczęście i pomyślność tym, u których pojawili się przebrani za postaci boskie i symboliczne (w tym zwierzęce) kolędnicy. Kolęda, rozumiana powszechnie jako religijna pieśń kościelna o charakterze bożonarodzeniowym, zaistniała dopiero około XVI wieku.
Pierwszymi chrześcijańskimi kolędami były pochwalne modlitwy. Te, podobnie jak inne teksty sakralne, pisane były po łacinie i powstawały w krajach, gdzie ewangelia rozprzestrzeniła się najszybciej i najwcześniej. Autorstwo najstarszej kolędy świata ("Jesus refulsit omnium") przypisuje się francuskiemu biskupowi, św. Hilaremu z Poitiers, który miał stworzyć jej tekst już w IV wieku naszej ery.
"Zdrow bądź, krolu anjelski": najstarsza kolęda w języku polskim
Polska została schrystianizowana dopiero w 966 roku. Zrozumiałe jest więc, że teksty kolęd powstały tu dużo później. Kiedy dokładnie? Tego nie wiadomo. Zabytki, które zachowały się w języku łacińskim, pochodzą z XIV wieku. Pierwszy zachowany i w pełni polski tekst kolędy pochodzi natomiast z 1424 roku.
"Zdrow bądź, krolu anjelski" to najstarsza ze znanych polskich pieśni, a mówiąc ściślej - modlitw bożonarodzeniowych. Utwór ten to niemal dosłowne tłumaczenie tekstu czeskiego. Odnaleziony został w kazaniach spowiednika królowej Jadwigi, Jana Szczekny, a jego odkrycie zawdzięczamy polskiemu slawiście Aleksandrowi Brücknerowi. Oto pełen tekst utworu:
Zdrow bądź, krolu anjelski
K nam na świat w ciele przyszły,
Tyś zajiste Bog skryty,
W święte czyste ciało wlity.
Zdrow bądź, Stworzycielu
Wszego stworzenia,
Narodziłś się w ucirpienie
Prze swego luda zawinienia.
Zdrow bądź, Panie, ot Panny
Jenżś się narodził za ny.
Zdrow bądź, Jesu Kryste, krolu,
Racz przyjęci naszę chwałę.
Racz daci dobre skonanie
Prze twej matki zasłużenie,
Abychom cię wżdy chwalili,
Z tobą wiecznie krolowali. Amen.
Źródło: CHILLIZET / Uniwersytet Jagielloński / Staropolska.pl
