W tym mieście jest aż 21 murali. Od Dwurnika przez Pągowskiego po Olbińskiego
Oświęcim to miasto dobrze znane w Polsce, choć kojarzy się raczej z Holokaustem i historycznie strasznym miejscem, jakim jest Muzeum Auschwitz-Birkenau. Być może pora, żeby skojarzyć to miasto również ze sztuką, bo Oświęcim może się pochwalić kolekcją przepięknych malowideł na budynkach. To murale autorstwa czołowych polskich malarzy: Edwarda Dwurnika, Andrzeja Pągowskiego czy Rafała Olbińskiego. Jedźcie do Oświęcimia, oglądajcie murale!
Szlak oświęcimskich murali – wyjątkowy spacer
Nie trzeba iść do galerii czy muzeum albo otwierać albumu, żeby podziwiać dzieła znanych malarzy – tak naprawdę wystarczy przyjechać do Oświęcimia i iść na spacer. Mało kto przyjeżdża do Miasta Pokoju właśnie dla murali, tymczasem zapewniamy, że warto. Oświęcimska kolekcja tych naściennych malowideł liczy już 21 dzieł. Większość z nich powstała w ramach Life Festival Oświęcim, który odbywał się w Oświęcimiu między 2010 a 2018 rokiem. Niektóre natomiast powstały z inicjatywy Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu.
Unikatowe murale znajdują się w różnych częściach miasta – to okazja, by poznać je w zupełnie nieoczywisty sposób. Na stronach Urzędu Miasta Oświęcim można znaleźć mapkę murali wraz z ich opisem. Większość murali została wykonana przy wsparciu finansowym Miasta Oświęcim. Każde malowidło na ścianie budynku lub murze jest opatrzone sygnaturą artysty.
21 murali w Oświęcimiu: ulotne myśli i niezwykła sztuka
Większość oświęcimskich murali „swoją tematyką nawiązuje do propagowania pokoju, przełamywania barier i stereotypów kulturowych, a także przekazywania ducha tolerancji” – czytamy na stronach urzędu miasta. Pierwszym z murali, który powstał w 2011 roku w ramach Life Festival Oświęcim i właśnie został odnowiony, jest malowidło Edwarda Dwurnika „Kontrabasiści”.
Znany malarz tak mówił o swoim dziele: „Oświęcim to specyficzne miejsce – kojarzy się z muzeum i z Holocaustem. Od razu pomyślałem, że powinienem namalować przedwojennych grajków, którzy graliby na kontrabasach. Okazało się, że motywacją organizatorów festiwalu jest odczarowanie tego miejsca – chcieliby żeby Oświęcim stał się normalnym miastem, nie tylko z traumą tego obozu. Stanęło na tym, że będą to młodzi ludzie, grający na pięknych, pomarańczowych kontrabasach. Te wszystkie postaci i te piękne instrumenty będą na tle mojego ukochanego błękitu pruskiego”.
W kolejnych latach do namalowania murali zaproszono także Rafała Olbińskiego, Andrzeja Pągowskiego, a także Tomasz Bagińskiego, niemieckiego artystę Heiko Klohna i Jarosława Jaśnikowskiego.
Jest jeszcze niezwykły cykl murali „Dom według wartości” – takie uniwersalne pojęcia, jak wolność, nadzieja, sprawiedliwość, równość, szacunek, odpowiedzialność, były inspiracją dla Łukasza Majerowskiego do stworzenia portretów Anny Dymnej, Andrzeja Seweryna, Jurka Owsiaka i Mariana Turskiego.
I to nadal nie wszystkie murale w Oświęcimiu. Autorką wielobarwnego „Muralu w Parku Pokoju” jest Anna Wardęga-Czaja, a są tu gołąb z gałązką oliwną, trzymające się ręce czy serce na dłoni. Na murze cmentarza żydowskiego powstał natomiast „Ptasi mural”, który przedstawia osiem gatunków ptaków, wkomponowanych w częściowo zarośnięty zielenią mur. Jego autorem jest Wojciech Rokosza, a projekt powstał w 2022 roku we współpracy z Centrum Żydowskim w Oświęcimiu.
Będąc w Oświęcimiu można również poszukać na budynkach podobizn powszechnie rozpoznawanych osób: intelektualistów, filozofów, myślicieli, naukowców, np. Jana Pawła II, Marii Kononickiej czy Vaclava Havla, wraz z krótką sentencją, która jest cytatem związanym z ich działalnością lub twórczością. To murale z cyklu „Gadające głowy”.
Oświęcimski szlak murali – spis malowideł
Mapa ze szlakiem oświęcimskich murali jest dostępna na stronie urzędu miasta, a w wersji drukowanej również w punktach IT oraz dobrych hotelach. Poniżej spis oświęcimskich murali – na zachętę.
- 1. KONTRABASIŚCI
autor: Edward Dwurnik, lokalizacja: ul. Zamkowa
- 2. GITARZYSTA
autor: Andrzej Pągowski, lokalizacja: ul. Śniadeckiego 22 (poniemiecki bunkier)
- 3. BŁOGOSŁAWIONY SPOKÓJ NICOŚCI
autor: Rafał Olbiński, lokalizacja: ul. Śniadeckiego 22 (poniemiecki bunkier)
- 4. NIEZAMIERZONY PRZYPŁYW MORZA
autor: Rafał Olbiński, lokalizacja: ul. Śniadeckiego 22 (poniemiecki bunkier)
- 5-11. GADAJĄCE GŁOWY
w siedmiu miejscach: Leszek Kołakowski (ul. Olszewskiego), Jacek Kuroń (ul. Berka Joselewicza), Maria Skłodowska-Curie (ul. Kościelna), Martin Luter King (ul. Stolarska), Jan Paweł II (ul. Klasztorna), Mahatma Gandhi (ul. Bulwary), Vaclav Havel (ul. Dąbrowskiego).
- 12. OŚWIĘCIM – IMPRESJA
mural wg projektu prof. Elżbiety Kuraj-Karbowniczek, lokalizacja: ul. Kolbego 18 (boczna elewacja budynku usługowego)
- 13. W OŚWIĘCIMIU JEST BOSKO
autor projekt: Dawid Szydło, wykonanie: młodzież z Polski i Ukrainy, lokalizacja: ul. Jagiełły 10
- 14. KATEDRA
autor: Tomasz Bagiński, lokalizacja: róg ul. Dąbrowskiego i ul. Plebańskiej (elewacja Urzędu Skarbowego w Oświęcimiu)
- 15. LIFE
autor: Heiko Klohn, lokalizacja: ul. Bema 8 (elewacja boczna szkoły powiatowej)
- 16. STEROWIEC
autor: Jarosław Jaśnikowski. lokalizacja: ul. Jagiełły 12 (boczna elewacja siedziby Banku Pekao S.A.)
- 17-20. DOM WEDŁUG WARTOŚCI
autor: Łukasz Majerowski, lokalizacja: ul. Legionów 11 (boczne ogrodzenie MDSM)
- 21. MURAL W PARKU POKOJU
autorka: Anna Wardęga-Czaja, lokalizacja: Park Pokoju między ulicami Tysiąclecia/ Słowackiego/ Dąbrowskiego
Źródło: CHILLIZET / Urząd Miasta Oświęcim
