Minęło 126 lat, a ten cytat z "Krzyżaków" jest dziś tak samo aktualny

2 min. czytania
18.11.2026 11:00
Obserwuj nas w Google
---- ----

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza to z całą pewnością jedna z najważniejszych polskich powieści historycznych. Akcja rozgrywa się dawno temu - w czasach, gdy zakon krzyżacki był potężną siłą, a relacje pomiędzy nim a Polską były napięte. Książka powstała w latach 1897–1900, a mimo to niektóre przemyślenia w niej zawarte są niezwykle aktualne.

Ilustracja przedstawia mężczyznę w kapeluszu, z brodą i muszką, w eleganckim ubraniu.
fot. Universal History Archive / Universal Images Group / Forum
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jak Sienkiewicz przedstawia konflikt Polski z Krzyżakami.
  • Dlaczego "Krzyżacy" są uważani za powieść przygodowo-obyczajową.
  • Co sprawiło, że powieść umocniła pozycję Sienkiewicza za granicą.
  • Który cytat z "Krzyżaków" skłania do refleksji nad pychą i potęgą.
Redakcja poleca

To jedna z najważniejszych polskich książek. Jest lekturą szkolną

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza to bez wątpienia jedna z najważniejszych polskich książek – lektura szkolna. Opowiada o konflikcie Polski z zakonem krzyżackim. Jej akcja rozgrywa się na przełomie XIV i XV wieku, gdy zakon był potęgą polityczną i militarną. Chociaż niektórzy tak postrzegają ten utwór, to nie tylko opowieść o konkretnym momencie dziejów. To przede wszystkim powieść przygodowo-obyczajowa z ważnym wątkiem romantycznym. Śmiało można powiedzieć, że historia jest tu tłem dla ludzkich losów i ponadczasowych rozważań narratora.

„Krzyżacy” to dosyć obszerna lektura. Źródła pokazują, że Henryk Sienkiewicz tworzył ją przez koło 3 lata. W tym czasie kolejne fragmenty ukazywały się w prasie. Był to wówczas popularny sposób publikacji. W 1900 roku powieść została wydana w całości w formie książkowej. Została przyjęta z ogromnym zainteresowaniem i zauważona również za granicą.

Redakcja poleca

Warto przypomnieć, że w 1905 roku Henryk Sienkiewicz został wyróżniony Noblem literackim. Nagrodę przyznano mu za całokształt twórczości, jednak utwór „Krzyżacy” umocnił jego pozycję na międzynarodowym ryku, więc z pewnością miał znaczenie dla ówczesnego komitetu.

Henryk Sienkiewicz jest autorem również:

  • „Quo vadis”,
  • „Ogniem i mieczem”,
  • „Potopu”,
  • „Pana Wołodyjowskiego”.
Na zdjęciu mężczyzna w eleganckim garniturze siedzi przy biurku w bogato urządzonym wnętrzu.
Fot. Reprodukcja. / Forum
Reprodukcja. / Forum

Pamiętasz ten cytat z „Krzyżaków”? Dziś też jest aktualny

„Krzyżacy” to przede wszystkim powieść fabularna, a nie książka filozoficzna. Sienkiewicz nie prowadzi długich rozważań, ale mimo to pokazuje prawdę o człowieku i mechanizmach, jakie rządzą światem – gównie poprzez wydarzenia i zachowania konkretnych bohaterów. Można jednak wskazać fragmenty, które wykraczają poza samą fabułę i skłaniają czytelnika do refleksji. Przykład?

Oto jest ten, który jeszcze dziś rano mniemał się być wyższym nad wszystkie mocarze świata. 

To słowa, które wypowiada król Władysław Jagiełło, patrząc na martwe ciało mistrza zakonnego Ulryka von Jungingen. Cytat pochodzi z tomu II i rozdziału 51. Z pozoru odnosi się do konkretnej sytuacji. Warto jednak zinterpretować go nieco szerzej – jako żal i refleksję nad marnością ludzkiej pychy i potęgi.

Literaturoznawcy zwracają uwagę, że najważniejsze jest tu słowo „mniemał”. Zdaniem ekspertów Henryk Sienkiewicz użył go nie bez powodu. Autor pokazuje fundamentalną prawdę: potęga człowieka jest często tylko chwilowym złudzeniem.

Źródło: ChilliZET

Redakcja poleca