Laureatką literackiego Nobla pisarka spoza kultury Zachodu. „Ta proza obnaża kruchość życia”
Południowokoreańska powieściopisarka Han Kang została laureatką Nagrody Nobla 2024 w dziedzinie literatury. Nie sprawdziły się spekulacje szwedzkich mediów, że będzie to Rosjanka, Chinka lub pisarka pochodząca z Karaibów. Han Kang to pierwsza autorka z Korei Południowej, która otrzymała Nagrodę Nobla.
Literacka Nagroda Nobla 2024 została ogłoszona w czwartek o godz. 13.00 w siedzibie Akademii Szwedzkiej w Sztokholmie. Werdykt podał sekretarz Akademii Mats Malm, który wcześniej telefonicznie przekazał tę wiadomość noblistce. Jak jeszcze przed ogłoszeniem werdyktu spekulowały szwedzkie media, nagrodę miał zdobyć autor spoza kultury Zachodu, powieściopisarz, raczej kobieta. Te przypuszczenia się potwierdziły, choć wśród faworytek były inne pisarki: pochodząca z Karaibów, a mieszkająca w USA pisarka Jamaica Kincaid, nieuznawana przez reżim swojego kraju powieściopisarka z Chin Can Xue oraz przebywająca na emigracji w Berlinie Rosjanka Ludmiła Ulicka, krytykująca wojnę w Ukrainie, która została uznana przez rosyjskie władze za „zagranicznego agenta”. Literackiego Nobla 2024 zdobyła jednak powieściopisarka Han Kang z Korei Południowej.
Kim jest noblistka Han Kang?
Han Kang to południowokoreańska pisarka, urodzona w 1970 roku. Jest pierwszą Koreanką, która otrzymała Nagrodę Nobla. Zanim zajęła się literaturą, zajmowała się też muzyka, co widać w jej pisarstwie. Zadebiutowała w 1993 roku jako poetka, a dwa lata później wydała zbiór opowiadań. Jej najsłynniejszą powieścią jest „Wegetarianka” (za tę książkę Han Kang otrzymała międzynarodowego Bookera w 2016 roku), gdzie opisała swoje doświadczenia z czasów, kiedy przestała jeść mięso. Inne jej powieści to m.in. „Nadchodzi chłopiec”, „Biała elegia”, „Europa”, „Lekcje greki”, „Nie mówię żegnaj”.
Jak uzasadniał Komitet Noblowski, Han Kang otrzymała nagrodę „za swoją poetycką prozę, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia”. Podkreślono też, że jej pisarstwo jest silnie metaforyczne i wskazuje na „łączność między żyjącymi i zmarłymi”.
– To jest nagroda, która modeluje naszą kulturę – powiedział dr hab. Karol Samsel z Instytutu Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki UW w studiu Centrum Współpracy i Dialogu Uniwersytetu Warszawskiego jeszcze przed ogłoszeniem werdyktu. – Nobel jako marka jest w dzisiejszych czasach środkiem, który kształtuje literaturę jako całość – dodał.
Książki Han Kang po polsku – co można przeczytać?
Na tłumaczenie książek tegorocznej noblistki w dziedzinie literatury nie trzeba będzie czekać. Po polsku ukazały się cztery powieści Han Kang:
- Wegetarianka, tłum. Justyna Najbar-Miller, Jeong In Choi, wyd. Kwiaty Orientu
- Nadchodzi chłopiec, tłum. Justyna Najbar-Miller, wyd. W.A.B. 2020
- Biała elegia, tłum. Justyna Najbar-Miller, wyd. W.A.B. 2022
- Nie mówię żegnaj, tłum. Justyna Najbar-Miller, wyd. W.A.B. 2024
Do przetłumaczenia na język polski pozostają jeszcze cztery powieści Han Kang, w tym Europa (2019) czy Lekcje greki (2011).
Co ciekawe, Han Kang cztery miesiące w 2014 roku spędziła na literackiej rezydencji w Polsce, mieszkając w Warszawie. Jedna z jej książek, Biała elegia, to medytacyjna proza osadzona właśnie w Warszawie. Poznając Warszawę i pracując w tym mieście pisarka dużo myślała o swojej starszej siostrze, która żyła jedynie dwie godziny. Noblistka mówi o Białej elegii jako swojej najbardziej osobistej książce.
Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w poprzednich latach otrzymali:
- 2023 rok: norweski dramatopisarz Jon Fosse
- 2022 rok: francuska pisarka Annie Ernaux
- 2021 rok: powieściopisarz z Tanzanii Abdulrazaa Gurnah
- 2020 rok: poetka z USA Louise Glück.
Źródło: CHILLIZET / Komitet Noblowski /Centrum Współpracy i Dialogu Uniwersytetu Warszawskiego
