Stworzył kultowe baśnie dla dzieci. Portretował w nich własną rozpacz
Hans Christian Andersen zasłynął jako wyjątkowy pisarz o charakterystycznym stylu. W jego baśniach pojawiały się smutne wątki, a najbardziej kultowe opowieści wcale nie kończą się happy endem. Nie wszyscy wiedzą, że ten stan rzeczy wiązał się z trudnymi przeżyciami życiowymi i wątłym zdrowiem psychicznym literata.
- Jak wyglądało życie Hansa Christiana Andersena.
- Kogo portretował w swoich baśniach.
- Jaki wpływ na twórczość miało jego życie miłosne.
Hans Christian Andersen zachwyca do dziś. W pisaniu wykorzystywał życiowy trud
„Dziewczynka z zapałkami”, „Calineczka”, „Pastereczka i kominiarczyk” czy „Dzielny ołowiany żołnierzyk” – to tylko kilka znanych pozycji z obszernej twórczości duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena. Znany literat tworzył w XIX w. Z jego pozornie prostej twórczości wyłaniają się jednak wciąż aktualne refleksje o społeczeństwie. Uwagę zwracają też osadzanie magicznych zdarzeń w realistycznych i często nieatrakcyjnych realiach („Królowa śniegu”), wykorzystywanie ironii („Nowe szaty króla”) oraz tworzenie zakończeń uznawanych za nieszczęśliwe („Mała syrenka”). Nie wszyscy wiedzą, że charakterystyczny styl i rozwiązania fabularne Andersena mają źródło w jego życiu prywatnym.
Pisarz wywodził się z klasy robotniczej – przyszedł na świat w 1805 r. w biednej dzielnicy Odense w Danii jako syn szewca i praczki. W młodym wieku stracił ojca. Zdobył podstawowe wykształcenie i imał się różnych zajęć, by się utrzymać. Jako czternastolatek wyjechał do Kopenhagi z zamiarem zostania aktorem. Próbował grać w teatrze, uczyć się baletu i śpiewać. Jego wokalne możliwości uległy jednak zmianie po mutacji niedługo po przyjęciu do Duńskiego Teatru Królewskiego. Pokryło się to z początkami pisarskimi. Dyrektor placówki zachęcił podopiecznego do dalszego kształcenia i namówił króla Fryderyka VI do pokrycia sporej części kosztów edukacyjnych. Andersen spędził następne lata w różnych szkołach. Wspominał to ze zgrozą i twierdził, że był to jeden z najgorszych okresów w jego życiu. Doświadczył wówczas prześladowania i przemocy rówieśniczej. Nie mógł znaleźć mentora i przyjaciela również w jednym z nauczycieli, w którego domu mieszkał. Bito go tam i maltretowano, argumentując, że „poprawi to jego charakter”. Nauczyciele mieli także zniechęcać młodego Andersena do pisania.
Portretował siebie, matkę i obiekt uczuć. Jego baśnie są smutne
Duński autor zawierał w swoich baśniach również własne przeżycia i stany emocjonalne. Doświadczał problemów ze zdrowiem psychicznym – odzwierciedlało się to głównie w depresji. Inspirację czerpał z ciemnej strony życia: traumatyczna historia z dzieciństwa jego matki (wyganianej z domu i zmuszanej przez rodzinę do żebrania) miała przyczynić się do powstania „Dziewczynki z zapałkami”. Własne kompleksy względem wyglądu odzwierciedliły się w „Brzydkim kaczątku”.
Życie miłosne Andersena również jest szeroko omawianą kwestią. Przyjmuje się, że pisarz był osobą biseksualną – w jego zachowanych pamiętnikach i listach można znaleźć zapiski dotyczące zarówno fascynacji damskich, jak i męskich. Literat był zauroczony m.in. księciem Karolem Aleksandrem z Saksonii-Weimar-Eisenach, z którym utrzymywał wieloletnią korespondencję, a ich relacja miała być romantyczna (zachowano opis sytuacji, w której doszło do pocałunku) oraz szwedzką śpiewaczką operową Jenny Lind. Ta druga nie odwzajemniała jego uczuć i miała wyjaśnić pisarzowi, że traktuje go jak brata. W rezultacie została tytułową „Królową śniegu”. Wszystkie relacje w jego życiu z różnych powodów nie były stałe, dlatego Hans Christian Andersen nigdy nie znalazł partnerki lub partnera na stałe. Romantyczna sfera jego życia pozostaje tematem dyskusji historyków i badaczy literatury – niektórzy sugerują, że choć pisarzowi nie były obce miłosne uniesienia, to rzadko kiedy miały one przełożenie na jego doświadczenia erotyczne (nie jest to jednak kwestia potwierdzona i definitywna).
W związku z chwiejnymi uczuciami Duńczyk postrzegał miłość jako element tragiczny, który rzadko kiedy prowadzi do konwencjonalnie szczęśliwego zakończenia. Widać to m.in. w „Dzielnym ołowianym żołnierzyku”, którego zabawkowy bohater ginie z ukochaną tancerką z papieru – para wpada do kominka i wspólnie się stapia.
Pisarz zmarł w wieku 70 lat; wśród powodów wymienia się obrażenia po upadku z łóżka i prawdopodobny nowotwór wątroby. Na koncie twórczym miał wówczas ponad 150 baśni. Smutny pisarz do dziś pozostaje jednym z najpopularniejszych autorów na świecie.
Źródło: CHILLIZET/andersen.sdu.dk/nysoclib.org
