Czytasz na ekranie czy na papierze? Różnice w rozumieniu tekstu są spore
Tradycjonaliści nigdy nie rozstaną się z papierową książką, jednak czytanie na czytniku jest niezwykle wygodne i na dłuższą metę także... tańsze. Sama się o tym przekonałam, choć początkowo z dużymi oporami. Tradycyjny druk ma jednak pewne zalety, których nie mają e-booki. Nośnik ma znaczenie, jeśli chodzi o rozumienie tekstu. I dowiodły tego badania.
Lubię swój czytnik, choć jako wielbicielka zadrukowanego papieru i książki jako przedmiotu samego w sobie musiałam się do niego przyzwyczaić. Decyzja o jego kupnie zapadła resztą podczas pandemii COVID-19 – po prostu przez internet dostęp do e-booków był o niebo łatwiejszy niż do drukowanych książek. Wiem, że na czytniku czyta się nieco inaczej niż w druku, ale sprawę da się ogarnąć. Co mi przeszkadza? Między innymi to, że nie zawsze pamiętam okładkę książki, bo zerka się na nią dużo rzadziej niż w przypadku tradycyjnej książki. No, ale przejdźmy do rzeczy – bo naukowcy zwracają również uwagę na kwestię rozumienia tekstu czytanego na ekranie i papierze.
Czytanie na papierze lepsze niż czytanie z ekranu?
Z badania przeprowadzonego przez Interdyscyplinarną Strukturę Badań nad Czytaniem (ERI) Uniwersytetu w Walencji wynika, że czytanie na papierze lepiej pomaga w zrozumieniu tekstu niż w przypadku korzystania z mediów cyfrowych. Badanie, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie o edukacji „Review of Educational Research”, w którym wzięło udział ponad 450 tysięcy osób, wykazało również, że uczniów szkół podstawowych i średnich lepiej zachęcać do czytania książek w formie drukowanej.
– Głównym wnioskiem, do jakiego doszliśmy, jest to, że czytanie na ekranie w czasie wolnym w małym stopniu wiąże się ze zrozumieniem tekstu, natomiast solidny pozytywny związek wykryliśmy między zrozumieniem tekstu a czytaniem na papierze – podkreśla Lidia Altamura, badaczka z ERI z Uniwersytetu w Walencji i jedna z autorek badania.
A Cristina Vargas i Ladislao Salmerón z Departamentu Psychologii Ewolucyjnej i Edukacyjnej na Uniwersytecie w Walencji dodają: – Związek między czytaniem tekstów drukowanych a ich rozumieniem jest znacznie wyższy niż w przypadku czytania cyfrowego. Wyniki pokazały, że jeśli na przykład uczeń spędza 10 godzin na czytaniu książek na papierze, to zrozumienie tekstu przez niego będzie od 6 do 8 razy większe niż w przypadku czytania na urządzeniach cyfrowych.
Naukowców zaskoczyło szczególnie to, że większość analizowanych cyfrowych nawyków czytelniczych (zarówno jeśli chodzi o media społecznościowe, jak i czytanie informacyjne) „wykazywała minimalne powiązania ze zrozumieniem tekstu”. – Spodziewaliśmy się, że cyfrowe czytanie w celach informacyjnych, np. odwiedzanie Wikipedii lub innych edukacyjnych stron internetowych lub czytanie wiadomości, będzie znacznie bardziej pozytywnie powiązane ze zrozumieniem – wyjaśnia Lidia Altamura. – Ale nawet to nie miało miejsca.
Dlaczego gorzej rozumiemy, czytając na ekranie?
Lidia Altamura i jej współpracownicy sugerują, że są dwa powody, dla których czytanie cyfrowe może być mniej skuteczne dla młodych czytelników niż czytanie tekstów drukowanych. Po pierwsze, cyfrowe urządzenia do czytania służą zwykle wielu innym celom poza czytaniem, co może rozpraszać. Po drugie, w internecie dominują odmienne od tradycyjnych sposoby czytania, charakteryzujące się krótkimi i szybkimi bodźcami, niższą jakością treści i mniej wyrafinowanym słownictwem.
Naukowcy podkreślają tym samym, że nauczyciele i rodzice powinni zachęcać młode osoby do częstszego czytania w druku niż na urządzeniach cyfrowych. – Medium, jakiego się używa, ma znaczenie – podkreśla Lidia Altamura.
Pocieszający jest jeden fakt: wraz z wiekiem rozumienie czytanego tekstu rośnie niezależnie od nośnika, na jakim się czyta. Największy problem jest w przypadku dzieci, potem maleje.
A wy? Czy zauważacie jakieś różnice w odbiorze książek drukowanych i cyfrowych? Pomijając oczywiście przyjemność z trzymania w ręku tak pięknej rzeczy, jaką jest drukowana książka. I realnego przewracania jej kart. Ja ie odczuwam różnicy. No może mam wspomniany na wstępie problem z okładkami...
Źródło: CHILLIZET / L. Altamura, C. Vargas, L. Salmerón, Do New Forms of Reading Pay Off? A Meta-Analysis on the Relationship Between Leisure Digital Reading Habits and Text Comprehension, Review of Educational Research, 2023, first published online
