Arpilleras, czyli historia wyszyta w materiale. Są symbolem walki chillijskich kobiet

2 min. czytania
Aktualizacja 12.01.2026
12.01.2026 14:56
Zareaguj Reakcja
---- ----

Jak skrawki materiału stały się bronią przeciwko dyktaturze? Oto arpilleras - dzieła chilijskich kobiet, które w czasach brutalnego reżimu Pinocheta wyszywały historię cierpienia. Był to krzyk rozpaczy i dowód walki kobiet o prawdę o zaginionych. 

Czilijskie arpilleras
fot. Kolekcja El Museo del Barrio / Facebook @elmuseo
--1-- ----
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Jak nacjonalizacja przemysłu wpłynęła na gospodarkę Chile w latach 70.
  • Dlaczego gen. Augusto Pinochet przeprowadził zamach stanu 11 września 1973 roku.
  • Co to są tkaniny arpilleras i jakie miały znaczenie w czasach reżimu Pinocheta.
  • Jakie były skutki terroru reżimu Pinocheta dla chilijskiego społeczeństwa.

Lata 70. były dla Chile czasem potwornej zapaści. Nacjonalizacja przemysłu doprowadziła gospodarkę kraju do ruiny. Inflacja postępowała, a warunki życia i pracy Chilijczyków miarowo się pogarszały. Dodatkowo wpływy w lokalnej polityce zaczęli zdobywać miejscowi i kubańscy komuniści, co uderzało w amerykańskie interesy. Społeczeństwo było podzielone. W kraju szerzył się chaos, z którym rząd nie potrafił się uporać. Strajki tłumiła policja, a poparcie dla demokratycznie wybranego rządu malało. Podobnie dla samego prezydenta Salvadora Allende, który zdaniem wielu publicystów (w tym m.in. Jolanty Klimowicz) tuż po wyborach został odsunięty od sprawowania realnej władzy, a decyzje w sprawach kraju podejmowali najbardziej radykalni politycy z jego otoczenia.

Do eskalacji wewnętrznego konfliktu doszło 11 września 1973 roku. Junta wojskowa pod kierownictwem gen. Augusto Pinocheta dokonała zamachu stanu, którego celem było odsunięcie Allende od władzy. Wojsko opanowało wszystkie największe miasta w kraju. Allende odmówił się dobrowolnemu wydaniu w ręce wrogów i zginął w czasie ataku na pałac prezydencki. Wojsko przejęło wtedy władzę w kraju, a rok po tych wydarzeniach przywódcą całego Chile ogłosił się sam Pinochet. W imię naprawy kraju i zaprowadzenia w nim porządku wprowadził terror. Ten trwał przez następne 16 lat. 

Reżim Pinocheta zwalczał wszelkie ruchy lewicowe i demokratyczne, a także niszczył powiązany z nim dorobek kulturalny. Stosował represje i brutalność. Na terenie kraju powstawały obozy koncentracyjne. Ocenia się, że w przeciągu pierwszych trzech lat reżimu Pinocheta aresztowano ok. 130 tys. osób. Liczbę zamordowanych i zaginionych szacuje się od 3 do 10 tys., niemal 40 tys. poddano torturom.

Arpilleras - historia wyszyta w materiale 

Tragiczna historia z tamtych Chile wyszyta została na tkaninach. Były one symbolem oporu przeciwko terrorowi dyktatury. A wszystko dzięki chilijskim kobietom, które dzięki sztuce ludowej utrwaliły pamięć o tragedii.

Tkaniny arpilleras to wyszywanki, które ilustrowały dramat chilijskiej ludności. Tworzyły je żony, siostry i przyjaciółki tych, których więziono i tych, którzy zaginęli. Były formą protestu i sposobem na zarobek dla kobiet dotkniętych bezrobociem. Arpilleras rozprowadzano i sprzedawano po świecie, zasilając w ten sposób fundusz pomocy ofiarom faszyzmu. Dziś część z nich można zobaczyć dzięki digitalizacji zbiorów muzeów poświęconych kulturze latynoamerykańskiej, m.in. w Museum of Latin American Art. [ LINK]. 

Nie przegap

Źródło: CHILLIZET