Angelus 2025: Polski triumf. Aż 5 książek na liście nominowanych do nagrody

• Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus to najważniejsze wyróżnienie dla książek prozatorskich autorstwa pisarzy z Europy Środkowej, wydanych po polsku. Nagroda ma na celu wspieranie najwybitniejszych twórców i wskazywanie najważniejszych zjawisk literackich w prozie europejskiej
• Zwycięzca Angelusa otrzymuje nagrodę finansową w wysokości 150 tysięcy złotych, co czyni ją najwyższą nagrodą literacką przyznawaną w Polsce

Mamy powody do dumy! Ogłoszono właśnie długą listę książek nominowanych do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2025 i – co najważniejsze – na tej prestiżowej liście znalazło się aż pięć polskich tytułów. To fantastyczna wiadomość, która pokazuje, jak silnym i różnorodnym głosem polska literatura wybrzmiewa w sercu Europy.

Czym jest Angelus i dlaczego jest tak ważny?

W tym roku nagroda zostanie przyznana po raz dwudziesty, co świadczy o jej ugruntowanej pozycji i rosnącym znaczeniu. Angelus to najważniejsza nagroda dla książek prozatorskich autorstwa pisarzy z Europy Środkowej wydanych po polsku, a jej ideą jest wspieranie najwybitniejszych twórców oraz wskazywanie najważniejszych zjawisk literackich w prozie europejskiej. Fundatorem tej wyjątkowej inicjatywy jest miasto Wrocław, które dzięki swojej historii i położeniu zawsze było miejscem spotkań i dialogu kultur.

Nagroda ma ogromne znaczenie, ponieważ pomaga wskazać tematy i problemy, którymi żyje literatura Europy Środkowej, odzwierciedlając tym samym nastroje społeczne. Laureaci Angelusa mogą liczyć na sporą gratyfikację finansową w wysokości 150 tysięcy złotych, co czyni ją najwyższą nagrodą literacką przyznawaną w Polsce. Wszyscy autorzy, których książki znajdą się w finałowej siódemce, są również honorowani nagrodą w wysokości 5 tysięcy złotych. Od 2010 roku przyznawany jest także Angelus za przekład (40 tys. zł), a czytelnicy mogą wskazać swoją ulubioną pozycję w głosowaniu internetowym, przyznając Nagrodę im. Natalii Gorbaniewskiej, która upamiętnia pierwszą przewodniczącą jury. Co więcej, osoby wyróżnione lub nominowane do Angelusa często otrzymywały w przeszłości najistotniejsze laury w świecie literackim, w tym Międzynarodową Nagrodę Bookera czy Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury, czego przykładem są Olga Tokarczuk, Swietłana Aleksijewicz (która Angelusa odebrała cztery lata przed Literacką Nagrodą Nobla), Jurij Andruchowycz, Günter Grass czy Martin Pollack.

Polska reprezentacja na długiej liście – poznajcie nominowane książki!

W tym roku jurorzy oceniali pozycje książkowe z aż 10 europejskich krajów, wybierając czternaście najlepszych spośród stu trzydziestu siedmiu zakwalifikowanych tytułów. Spośród tej wyselekcjonowanej czternastki, aż pięć to dzieła polskich autorów! To naprawdę niezwykłe osiągnięcie! Oto one:

1. "Wczoraj byłaś zła na zielono" Elizy Kąckiej (Wydawnictwo Karakter) – to bezkompromisowa i brawurowa proza autobiograficzna, głęboka opowieść o podwójnym doświadczeniu odmienności i mozolnym, ale pięknym budowaniu trudnej relacji matka-córka. Autorka porusza tematy życiowego dryfu, dzielności i miłości, a także niezwykłego sposobu postrzegania słów w kolorach. Jak zauważyła Inga Iwasiów, to po prostu "Wielka rzecz".
2. "Kamienie musiały polecieć. Wymazywana przeszłość Podlasia" Anety Prymaki-Oniszk (Wydawnictwo Czarne) – to przełomowy reportaż, który odważnie przełamuje milczenie na temat doświadczeń mniejszości białorusko-prawosławnej w północno-wschodniej Polsce. Autorka z niezwykłą dokładnością i czułością bada trudną historię bieżeństwa, powojennych przesiedleń i napięć etnicznych, dążąc do zrozumienia przeszłości i jej wpływu na teraźniejszość. To książka, która potrafi "zmieniać myślenie" i "wywracać rzeczy do góry nogami".
3. "Na przecięciu arterii" Krzysztofa Siwczyka (Biuro Literackie) – to prozatorski debiut znanego poety. Książka w skoncentrowanych obrazach mierzy się z doświadczeniami granicznymi, takimi jak śmierć i narodziny, ukazując spotkania bliskich, lecz przez lata rozdzielonych wrogim milczeniem osób. To bolesna, ale dająca nadzieję proza o przechodnim charakterze życiowych iluzji.
4. "Mała empiria" Katarzyny Sobczuk (Wydawnictwo Dowody) – to intymny esej uczestniczący o wczesnej starości i zagadce rodzicielstwa. Autorka z bliskością tropi subtelne symptomy zmiany, przyglądając się etapowi życia, gdy jest się jednocześnie dzieckiem starzejących się rodziców i coraz starszym rodzicem. To rejestr małych, codziennych epifanii, pełen wzruszeń i refleksji nad sumą dobra, tkliwości na widok drobnych rzeczy i chęci kolekcjonowania dobra.
5. "Król Warmii i Saturna" Joanny Wilengowskiej (Wydawnictwo Czarne) – to wyjątkowa opowieść, wielopoziomowa jak pamięć. Książka przedstawia czuły portret ojca – barwnej i intrygującej postaci, który symbolizuje losy całej społeczności. Autorka z humorem i miłością dzierga historię rodziny i regionu, ukazując warmińską tożsamość poprzez wspomnienia, język (polski, niemiecki, warmiński) i trudną, ale pełną nadziei przeszłość. To zachwycająca lektura o uniwersalnym wymiarze wydziedziczenia i szacunku do autonomii.

To literacka uczta dla każdego! Jeśli jeszcze nie czytaliście tych książek, to zachęcamy. Finałowa siódemka zostanie wybrana we wrześniu, a zwycięzcę poznamy 18 października. Trzymamy kciuki za wszystkich nominowanych, a zwłaszcza za naszych polskich reprezentantów, którzy swoimi dziełami wzbogacają literacką mapę Europy Środkowej i z dumą prezentują polską prozę!

Źródło: CHILLIZET/ Angelus.com.pl/ PAP