Ten grzyb zjada sam siebie. Spotkasz go w wielu miejscach w Polsce

3 min. czytania
Aktualizacja 05.08.2025
05.08.2025 10:41
Zareaguj Reakcja
---- ----

Czernidłak kołpakowaty to grzyb bez dwóch zdań wyjątkowy. Potrafi strawić sam siebie, a w przeszłości wyrabiano z niego atrament. Rośnie od maja do listopada i możesz go spotkać w wielu miejscach w Polsce.

Niezwykły grzyb w Polsce. Czernidłak kołpakowaty zjada sam siebie
fot. Shutterstock
--1-- ----
  • Czernidłak kołpakowaty potrafi strawić siebie w procesie autolizy.
  • Grzyb ten rośnie m.in. w przydomowych ogródkach i na osiedlowych trawnikach.
  • Spożywać można tylko młode, zupełnie białe owocniki czernidłaka.

Czernidłak kołpakowaty zjada sam siebie. Rośnie również w Polsce

Rozpoczął się długo wyczekiwany sezon na grzyby. Już od kilku tygodni grzybiarze ruszają na leśne ścieżki w poszukiwaniu pachnących skarbów natury. Choć większość wypatruje prawdziwków, kurek czy podgrzybków, coraz więcej uwagi zaczynają przyciągać także mniej oczywiste gatunki, jak na przykład tajemnicze czernidłaki. Te intrygujące grzyby, przypominające małe dzieła sztuki, mają nie tylko niezwykły wygląd, ale i ciekawe właściwości. Warto im się przyjrzeć bliżej, zwłaszcza że można je bezpiecznie jeść.

Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus) to gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych. Ma pionowy, biały i pokryty łuskami kapelusz, którego średnia wysokość wynosi między 4 a 10 centymetrów. Występuje na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy i Afryki. W Polsce jest okazem bardzo pospolitym. Najczęściej można spotkać go w bliskim sąsiedztwie człowieka, na przykład w przydomowych ogródkach, na osiedlowych trawnikach, a także na łąkach, pastwiskach, nad brzegami rzek oraz w lasach. Czernidłak kołpakowaty rośnie od maja do listopada.

Czernidłaki to bez dwóch zdań jedne z najbardziej intrygujących grzybów. Ich niezwykłość polega na nietypowym mechanizmie obronnym – zamiast czekać, aż zostaną zjedzone przez zwierzęta, potrafią... strawić same siebie. W procesie autolizy, czyli samorozkładu, specjalne enzymy rozpuszczają kapelusz, który szybko zamienia się w lepką, czarną maź przypominającą atrament. Co ciekawe – to nie tylko złudzenie. W przeszłości z tych grzybów faktycznie wyrabiano atrament, używany do pisania i malowania. 

Czernidłak kołpakowaty
Fot. Shutterstock
Czernidłak kołpakowaty

Czy czernidłak kołpakowaty jest jadalny? Właściwości odżywcze grzyba

Coprinus comatus jest grzybem jadalnym. Spożywać jednak można wyłącznie młode, zamknięte i zupełnie białe owocniki. Czernidłaka kołpakowatego łatwo można pomylić z innym gatunkiem grzyba z tej samej rodziny, a konkretnie z czernidłakiem pospolitym (Coprinus atramentarius). Jego kapelusz – w odróżnieniu od białego kołpakowatego – ma kolor szary lub szarobrązowy i bruzdowatą powierzchnię. Co ważne, czernidłaka pospolitego pod żadnym pozorem nie można łączyć z procentowymi trunkami. Takie działanie może doprowadzić do ciężkiego zatrucia alkoholem. Od picia tego typu substancji należy powstrzymać się na dwa dni przed spożyciem czernidłaka oraz trzy dni po.

Jeśli chodzi o czernidłaka kołpakowatego, to wymaga on wyjątkowo szybkiego działania po zbiorze. Jego owocniki są bardzo delikatne i zaczynają się szybko rozkładać – dlatego najlepiej zjeść je lub przetworzyć w ciągu 4–6 godzin od zebrania. Jeśli zostaną niewłaściwie przechowane, już po dwóch dniach mogą całkowicie się rozpaść i zamienić w czarną ciecz. Aby tego uniknąć, warto od razu zanurzyć je w zimnej wodzie i przechowywać w lodówce, co nieco opóźni proces rozpadu. Grzyby można również wysuszyć, co pozwoli na ich dłuższe przechowywanie i wykorzystanie w przyszłości. 

Czernidłak kołpakowaty ma łagodny smak oraz dobrą wartość odżywczą. W owocnikach znajdziemy witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, witaminy rozpuszczalne w wodzie, a także szereg cennych składników mineralnych, w tym potas, fosfor, wapń, magnez, mangan, sód, żelazo, cynk oraz miedź. Grzyb wykazuje działanie przeciwnowotworowe, antybakteryjne, przeciwzapalne i antymutagenne. Ma też właściwości antyoksydacyjne. Obniża poziom cukru, cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Ponadto osłania komórki trzustki i chroni wątrobę przed uszkodzeniem. 

Nie przegap

Źródło: CHILLIZET/grzybyhobby.pl