Ten wieloryb odkrył sekret długowieczności. Żyje nawet 200 lat
W zimnych, mrocznych wodach Arktyki pływa niezwykłe stworzenie, które wymyka się prawom natury. Waleń grenlandzki to najdłużej żyjący kręgowiec na Ziemi. Gigant, który dożywa nawet 200 lat, może pomóc nam odkryć tajemnicę długowieczności.
- Waleń grenlandzki żyje ponad 200 lat dzięki białku CIRBP, które naprawia uszkodzone DNA.
- Naukowcy z Uniwersytetu w Rochester przenieśli gen CIRBP wieloryba do ludzkich komórek in vitro. Efekty były zaskakujące.
- Nowe odkrycie może zrewolucjonizować medycynę.
Waleń grenlandzki żyje 200 lat. Jak to robi?
Balaena mysticetus to wal grenlandzki, nazywany też wielorybem grenlandzkim lub walem arktycznym. Jest jednym z największych ssaków na Ziemi i jednocześnie najdłużej żyjącym kręgowcem – niektóre osobniki dożywają ponad 200 lat. Wieloryb od lat wzbudza zainteresowanie naukowców z całego świata, którzy wierzą, że może on pomóc ludziom w zachowaniu zdrowia przez długie lata. Balaena mysticetus, oprócz tego, że żyje rekordowo długo, prawie nigdy nie zapada na choroby wieku podeszłego czy nowotwory. Nowe badania opublikowane w piśmie “Nature” mogą być przełomem. Jak ustalili naukowcy z Uniwersytetu w Rochester (USA), kluczową rolę w organizmie wieloryba odgrywa białko aktywowane zimnem, które naprawia uszkodzone DNA.
To właśnie białko CIRBP (cold-inducible RNA-binding protein) odpowiada za długowieczność wala grenlandzkiego. CIRBP wspomaga naprawę dwuniciowych pęknięć DNA, które są jednymi z najgroźniejszych uszkodzeń genetycznych. Komórki wieloryba, dzięki wyjątkowo wysokiej aktywności CIRBP, dużo szybciej i dokładniej naprawiają swoje DNA niż komórki ludzkie. Podobnych mechanizmów szukano m.in. u nietoperzy, bobrów, słoni czy golców piaskowych. Te ostatnie także mają wydajne białka naprawiające DNA, dzięki którym potrafią dożyć 30 lat.
Białko wieloryba pomoże w walce z chorobami? Trwają badania
Naukowcy przenieśli gen CIRBP wieloryba do ludzkich komórek in vitro (np. fibroblastów) – efektem było lepsze naprawianie DNA niż w komórkach kontrolnych. To dowód, że mechanizm działa również w innych organizmach. Jeśli udałoby się bezpiecznie zwiększyć aktywność CIRBP u ludzi, bylibyśmy w stanie skutecznie zmniejszać ryzyko nowotworów, opóźniać proces starzenia, czy chronić przed uszkodzeniami spowodowanymi radioterapią czy stresem oksydacyjnym.
Jak podkreśla autorka badań, Vera Gorbunova, odkrycie to dowodzi, że „istnieje pole do poprawy” także w ludzkiej biologii. To obecnie jeden z najbardziej obiecujących kierunków, jeśli chodzi o poznanie sekretu długowieczności.
Źródło: CHILLIZET/Ledford H. This whale lives for centuries: its secret could help extend human lifespan. Nature. 2025 Oct 29. doi: 10.1038/d41586-025-03511-9. Epub ahead of print. PMID: 41162580/national-geographic.pl
