Krakowska dzielnica z wielką historią. Swoją sławę zawdzięcza socrealizmowi
Na niektórych zdjęciach przypomina warszawski Muranów, ale Nowa Huta to jedyna taka dzielnica Krakowa. Zrealizowano tam architektoniczną wizję socrealizmu. I to właśnie temu Nowa Hura zawdzięcza swoją sławę, choć osadnictwo na tych terenach istniało nawet 5000 tys. lat p.n.e. Przypomina o tym Kopiec Wandy.
Nowa Huta była kiedyś samodzielnym miastem, ale dziś jest dzielnicą Krakowa. Jej główna zabudowa powstała w latach 50. XX wieku i jest to najciekawsza, a co więcej pełna realizacja planów i założeń architektonicznych socrealizmu. Unikalny układ urbanistyczny sprawił, że Nowa Huta została wpisana do rejestru zabytków Krakowa. Trwają starania o wpisanie Nowej Huty na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Nowa Huta – atrakcje turystyczne
- Plac Centralny
Plac Centralny to idealne miejsce do rozpoczęcia wycieczki po Nowej Hucie, bo jest to serce tej krakowskiej dzielnicy. Stojąc pośrodku Placu Centralnego, można z zauważyć, że całe założenie jest starannie zaplanowane i to z dużym rozmachem. Zabudowa służy mieszkańcom do dziś. W architekturę Placu Centralnego, niegdyś Placu Józefa Stalina, zgrabnie wpleciono elementy barokowe. Będąc na Placu Centralnym warto również zahaczyć o fragment osiedla Centrum C i miejsce w którym stał niegdyś pomnik Lenina.
- Kopiec Wandy
Nowa Huta to w pewnym sensie najstarsza część Krakowa. Choć budowę osiedla rozpoczęto dopiero w 1949 r., badania wykazały, że istniała tam osada ludzka już co najmniej 5000 lat p.n.e., podczas gdy obszar obecnego Starego Miasta w Krakowie był zamieszkany dopiero od VIII wieku naszej ery. Pamiątką z czasów starożytnych jest kopiec znajdujący się przy skrzyżowaniu ulic. Ujastek i T. Ptaszyckiego. Nazywany jest Kopcem Wandy – córki założyciela miasta Kraka. Według legendy popełniła ona samobójstwo, skacząc do Wisły, aby nie dopuścić do przejęcia kontroli nad Polską przez Niemców, stając się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.
Obecnie Kopiec Wandy oznaczony jest niewielkim pomnikiem wzniesionym w XIX wieku, według projektu wybitnego polskiego malarza Jana Matejki, który mieszkał w pobliskim dworku w Krzesławicach.
Dwór Jana Matejki i kościół św. Jana Chrzciciela
Dwór Jana Matejki jest obecnie własnością Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Budynek nisko kondygnacyjny z dobudówką, jest historyczną pracownią wybitnego Jana Matejki. Dwór jest otwarty dla zwiedzających. W pięciu dużych pomieszczeniach znajdują się meble, obrazy i przedmioty codziennego użytku z XVIII i XIX wieku związane z wybitnymi mieszkańcami dworu, wśród których był Hugo Kołłątaj – słynny działacz polityczny, współtwórca Konstytucji 3 Maja. W 1778 roku. Hugo Kołłątaj wydzierżawił dwór Akademii Krakowskiej, której był rektorem, zaś w 1876 roku kupił go najwybitniejszy malarz XIX wieku – Jan Matejko.
Podczas zwiedzania Dworu Jana Matejki w Nowej Hucie możesz obejrzeć słynną Galerię Portretów Królów Polskich, i Śpiewy Historyczne autorstwa Niemcewicza. Miejsce otoczone jest malowniczym parkiem połączonym z terenem rekreacyjnym Nowej Huty. W pobliżu dworu znajduję się kościół św. Jana Chrzciciela Było to zastępcze rozwiązanie, gdyż ówczesne władze nie chciały się zgodzić na budowę nowego kościoła na terenie Nowej Huty.
- Aleja Róż
Aleja Róż to najbardziej reprezentacyjne miejsce Nowej Huty, biegnie od Placu Centralnego na północ do ul. Bulwarowej. Pierwotnie miała łączyć Plac Centralny z Placem Ratuszowym, ale planów nie zrealizowano, więc stała się deptakiem służącym wypoczynkowi i relaksowi mieszkańcom. Swoją nazwę aleja zawdzięcza licznie sadzonym tu różom. To właśnie w tym miejscu w 1973 roku stanął 7-tonowy pomnik Włodzimierza Iljicza Lenina, przedstawionego jako spacerowicza. Usunięto go w grudniu 1989 roku.
- Zalew Nowohucki
Zalew Nowohucki, to sztuczny zbiornik wodny utworzony na rzece Dłubni. Zbudowany z myślą o rekreacji dla mieszkańców Nowej Huty. Teren oddano do użytku w 1956 roku. Przez lata służył mieszkańcom jako miejsce do organizacji licznych imprez i wydarzeń, później popadł w zapomnienie, ale został odnowiony. Organizowane są spływy kajakowe rzeką Dłubnią – to wyjątkowa okazja, by poznać Nową Hutę z kajaka.
- Kultowe bary mleczne
Ludzi tworzących i budujących nowe „lepsze” życie świata w komunizmie należało wyżywić. W Nowej Hucie służyły do tego bary mleczne. Jeżeli masz ochotę zobaczyć miejsca, w których duch minionych czasów wciąż jest żywy, przejdź się właśnie tam. Zarówno wyposażenie wnętrz praktycznie nieremontowanych od czasów komuny, menu, jak i klientela są bardzo klimatyczne. W niektórych miejscach zobaczycie jadłospisy wypisane ręcznie na kartkach wydrukowanych jeszcze w latach 80. ubiegłego stulecia. Do dziś funkcjonują bary: Centralny, Szkolny, Północny, Bieńczyce. Są nieczynne w weekendy.
- Muzeum Nowej Huty
We socrealistycznym budynku dawnego Kina Światowid na osiedlu Centrum E 1 swoje miejsce znalazło Muzeum Nowej Huty. Muzeum PRL-u oferuje ciekawe wystawy i liczne atrakcje, wydarzenia i prezentacje powodują, że to miejsce jest jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc w tej okolicy. W 2025 roku w budynku ma się rozpocząć modernizacja i gruntowny remont, który ma potrwać do 2028 roku – warto więc pospieszyć się z wizytą w tym miejscu.
- Godziny otwarcia: Muzeum Nowej Huty otwarte jest od wtorku do niedzieli w godz. 10.00-18.00.Ostatnie wejście 60 minut przed zamknięciem.
- Ceny biletów w 2024 roku: normalny – 18 zł, ulgowy – 14 zł, rodzinny – 36 zł
- Adres: os. Centrum E 1, 31-934 Kraków
Źródło: CHILLIZET
