Uzależnienie od internetu zwiększa ryzyko phishingu. Ekspert przestrzega

Podstawy uzależnienia od Internetu

Uzależnienie od Internetu to zaburzenie behawioralne powiązane z mechanizmami układu nagrody. Jest podobne do uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Mózg przyjmując dopaminowe sygnały powstające na skutek korzystania z sieci, rozwija kołowy model uzależnienia, czyli:

• prymitywny popęd – instynktowne dążenie do przyjemności i unikanie dyskomfortu psychicznego,
• doświadczenie przyjemności – stymulacja układu nerwowego generująca euforyczne odczucia, zachęcające do powtarzania korzystania,
• tolerancja – konieczność coraz dłuższego i intensywniejszego korzystania, by osiągnąć ten sam efekt,
• reakcje abstynencyjne – objawy odstawienia, takie jak drażliwość, lęki, bezsenność, pojawiające się przy próbach ograniczenia dostępu,
• pasywne radzenie sobie – nieefektywne strategie regulacji emocji, prowadzące do dalszego zanurzania się w sieci.

Czynniki zwiększające podatność na phishing

Uzależnienie wpływa na zdolność percepcyjną i decyzje użytkownika. Stałe przeciążenie informacjami oraz chroniczne zmęczenie cyfrowe osłabiają czujność, a impulsywność prowadzi do pochopnych reakcji. W efekcie:

• ludzie uzależnieni od Internetu szybciej klikają w linki i otwierają podejrzane wiadomości, często bez świadomej refleksji,
• emocjonalne zaangażowanie i potrzeba natychmiastowej gratyfikacji sprzyjają uległości wobec socjotechnicznych manipulacji,
• ograniczona zdolność do weryfikacji źródeł i prawdziwości komunikatów naraża na wyłudzenia danych, finansów czy dostępu do kont.

Warto podkreślić, że uzależnienie prowadzi też do izolacji społecznej i ograniczenia wsparcia z otoczenia, co jeszcze bardziej zwiększa ryzyko wpadnięcia w pułapki phishingu.

AI a uzależnienie od Internetu

AI napędza uzależnienia poprzez personalizację treści i dostarczanie użytkownikowi dokładnie tego, na co ma największą ochotę. Algorytmy rekomendacji w social mediach i aplikacjach tradingowych (np. kryptowaluty) analizują zachowania użytkowników, budując środowisko "ciągłej gratyfikacji". Jest to znany mechanizm wzmacniania nawyków. Dodatkowo cyfrowi asystenci i chatboty używają AI do automatyzacji i podtrzymywania komunikacji zwiększając zaangażowanie i częstotliwość korzystania z platform. Czyni to użytkownika bardziej zależnym od sieci, gdyż satysfakcja z interakcji staje się coraz trudniejsza do powstrzymania.

AI usprawnia phishing

Cyberprzestępcy wykorzystują AI głównie do tworzenia niezwykle przekonujących, spersonalizowanych wiadomości, generowania deepfake’ów oraz automatycznej analizy wzorców zachowań. To powoduje, że osoby już uzależnione od Internetu a więc bardziej uległe oraz mniej krytyczne, stają się bardzo narażone na zaawansowane ataki, które są trudne do wykrycia nawet dla doświadczonych użytkowników.

Praktyczne wskazówki

Aby zmniejszyć ryzyko skutków uzależnienia i jednocześnie zabezpieczyć się przed phishingiem, warto:

• wypracować cyfrową higienę: ustalać limity czasowe na korzystanie z sieci, robić regularne przerwy i korzystać z technik mindfulness lub innych strategii obniżania napięcia,
• krytycznie oceniać komunikaty: zawsze sprawdzać nadawcę, unikać pośpiechu przy klikaniu linków czy podawaniu danych, zachować sceptycyzm wobec nieoczekiwanych próśb,
• korzystać z narzędzi zabezpieczających: włączać 2FA, aktualizować systemy i aplikacje,
• edukować się: poznawać metody działania AI w personalizacji treści i mechanizmy phishingu.

W razie problemów zawsze należy szukać pomocy specjalistycznej: terapia uzależnień behawioralnych jest skuteczna i może pomóc odzyskać kontrolę nad korzystaniem z Internetu oraz poprawić ochronę przed manipulacją.

Podsumowując, uzależnienie od Internetu to problem, którego neuropsychologiczne i psychologiczne podstawy osłabiają zdolność użytkownika do ochrony przed atakami phishingowymi. AI, choć oferuje korzyści, wzmacnia to uzależnienie oraz umożliwia tworzenie bardziej wyrafinowanych i skutecznych oszustw. Świadome nawyki cyfrowe, krytyczne myślenie oraz wsparcie technologiczne i terapeutyczne to klucz do zdrowia psychicznego i bezpieczeństwa w cyfrowym świecie.

Michał Mamica – praktyk w dziedzinie cyberbezpieczeństwa z 5-letnim doświadczeniem w obszarze SOC, threat intelligence i zarządzania podatnościami. W swojej karierze zawodowej między innymi zajmował się ochroną infrastruktury krytycznej, pracując w agencji rządowej, a obecnie jest głównym specjalistą bezpieczeństwa w banku. Autor kursów online oraz artykułów edukacyjnych łączących cyberbezpieczeństwo ze sztuczną inteligencją. Po godzinach miłośnik architektury klasycznej, w szczególności rezydencjonalnej.

Źródło: CHILLIZET