Szukali złota, znaleźli najstarszą drewnianą rzeźbę świata. Datowanie trwało 120 lat
Idol szygirski jest najstarszą drewnianą rzeźbą świata. Odnaleziono go przypadkiem, w 1890 roku podczas poszukiwań złoża złota. Przez tysiące lat spoczywał w torfowisku, które doskonale go zakonserwowało. Skąd się tam wziął?
- Jak doszło do odkrycia idola szygirskiego na Uralu.
- Dlaczego rzeźba była doskonale zakonserwowana przez tysiące lat.
- Co wyróżnia pierwszą i drugą rekonstrukcję Idola szygirskiego.
- Jak naukowcy określili wiek idola szygirskiego.
Znaleziono ją podczas poszukiwań złóż złota na początku 1890 roku w Rosji. Za jej odkryciem stali robotnicy, którzy na zlecenie hrabiego Aleksieja Aleksandrowicza Stenbocka-Fermora (właściciela ziemi), przeczesywali tereny pod torfowiskiem w pobliżu osady Kałataj (dziś miasto Kirowgrad) na środkowym Uralu. Górnicy mieli usuwać tam torf znad złoża złota, a wszelkie znaleziska przynosić ze sobą. To, że wykopaliska mogą obfitować w historyczne skarby, było niemal pewne - wcześniej znajdowano tam artefakty należące do plemion z epoki żelaza, które zamieszkiwały okoliczne lasy. Samo torfowisko zresztą było terenem, na którym w prehistorii znajdowało się jezioro - bogate w ryby i skupiające wokół siebie zarówno zwierzynę, jak i ludzi.
Idol szygirski, bo pod taką nazwą znane jest to znalezisko, spoczywał zakonserwowany w torfie przez tysiące lat. Gdy dwaj górnicy wydobyli go na powierzchnię, Aleksandrowicz zdecydował o przekazaniu eksponatu do muzeum utworzonego przez Uralskie Towarzystwo Amatorów Nauk Przyrodniczych (UOLE) w Jekaterynburgu. Tam podjęto się pierwszej rekonstrukcji rzeźby.
Miało być złoto. Była bezcenna rzeźba
Idol trafił do muzeum w postaci stosiku drewna. Jego ułożenia podjął się Dmitrij Iwanowicz Łobanow, kurator kolekcji archeologicznej. On pierwszy stworzył z kawałków rzeźby figurę, która (choć nieidealna) stworzyła uczonym podwaliny do dalszych badań nad znaleziskiem. Pierwsze ułożenie idola szygirskiego przedstawiało go jako wysokiego na blisko 3 metry człowieka ze skrzyżowanymi nogami. Elementy, które nie pasowały Iwanowiczowi do układanki, spoczywały obok rzeźby, a całość dokładnie sfotografowano. Drwa były niezwykłe, bo rzeźbione w geometryczne kształty.
Drugą rekonstrukcję zaproponował w 1914 roku archeolog Władimir Jakowlewicz Tołmaczow. Wykorzystał on wszystkie elementy drewna, tworząc figurę wysoką na 5,3 m. Dodatkowo sporządził on dokumentację rysunkową, dzięki której wyraźnie widać, że wśród ornamentów znajdują się nie tylko wzory geometryczne, ale i kilka ludzkich twarzy.
Idol szygirski - najstarsza drewniana rzeźba świata
Określenie wieku idola szygirskiego zajęło naukowcom ok. 120 lat. Najdokładniejsze z badań przeprowadzono nad rzeźbą dopiero w 2020 roku. Prof. Thomas Terberger z Uniwersytetu w Getyndze, dr Michaił Żylin z Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie oraz Swietłana Sawczenko, pracownica naukowa Swierdłowskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego w Jekaterynburgu, przeanalizowali wówczas pobrane z figury próbki, które pozwoliły im określić dokładny wiek rzeźby. Udowodnili oni, że znaleziona na Uralu figura ma ponad 10 tysięcy lat.
Od samej rzeźby starszy jest jednak jej materiał. Modrzew, w którym wyrzeźbiono idola, ma ponad 12 tysięcy lat - przebadane słoje na desce wskazują, że drzewo zostało ścięte, gdy miało 125 lat. „Biorąc to pod uwagę, można zasugerować datowanie rzeźby na około 10 100 rok p.n.e.” – odnotowali archeolodzy.
Źródło: CHILLIZET / Wyborcza
