Polska tradycja, która zachwyciła świat. Trwa nieprzerwanie od XIX wieku
Szopkarstwo krakowskie jest tradycją, która narodziła się w XIX wieku. Jej korzenie sięgają teatru, a dziś jest sztuką zrzeszającą nie tylko profesjonalistów lecz także amatorów. Jest tradycją ściśle związaną z krakowskim Bożym Narodzeniem. Łączącą pokolenia i zachwycającą świat.
- Jakie są korzenie szopkarstwa krakowskiego.
- Co odróżnia szopki krakowskie od modeli architektonicznych.
- Dlaczego szopkarstwo krakowskie zostało wpisane na listę UNESCO.
- Które kryteria są oceniane w konkursie na Najpiękniejszą Szopkę Krakowską.
Szopkarstwo krakowskie to tradycja, która narodziła się na ziemiach współczesnej Małopolski pod koniec XIX wieku. Korzenie wzięła z przenośnego teatru kukiełkowego. Obwoźni artyści przygotowywali wówczas spektakle z muzyką i tekstami odnoszącymi się do Bożego Narodzenia, co z czasem przekształciło się w zwyczaj modelarski. Amatorów zastąpiono ruchomymi figurkami, a szopki, będące ruchomymi gmachami teatralnymi, łączyły w sobie elementy sakralne i lokalne.
Szopkarstwo krakowskie - polska tradycja, która zachwyciła świat
Szopkarze ukazywali Boże Narodzenie w otoczeniu architektury Krakowa. Pojedyncze postacie odwołują wyobraźnię widza do legend krakowskich, wydarzeń historycznych czy życia codziennego. To fantazja na temat jasełek z charakterystycznym brakiem dosłowności w przedstawieniu.
Konstrukcja szopki jest fantazją na temat architektury Krakowa i jego mieszkańców, składając się z kilku zminiaturyzowanych i stylizowanych elementów zabytkowej architektury miasta, które są przetworzone i łączone ze sobą wedle gustu autora. Szopka krakowska nie jest modelem architektonicznym, lecz smukłą, symetryczną i trójwieżową budowlą o charakterystycznej i unikalnej w skali światowej baśniowości
Szopki mogą się różnić — wszystko zależy tak naprawdę od fantazji i artystycznej wizji ich autora. A tym z kolei może zostać nie tylko profesjonalny rzeźbiarz czy architekt, lecz także amator. Szopkarstwo jest tradycją łączącą pokolenia krakowian. Od 1937 roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa organizuje konkurs na Najpiękniejszą Szopkę Krakowską, a jury (w skład którego wchodzą historycy, muzealnicy, etnografowie i plastycy) ocenia szopki z każdej kategorii na podstawie następujących kryteriów:
- nawiązywanie do tradycji
- dekoracyjność
- kolorystyka
- lalki
- architektura
- nowatorstwo
- elementy ruchome i światło
- ogólne wrażenie estetyczne
- tradycyjną technologię wykonania
Najstarsza, zachowana w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie szopka pochodzi z ok. 1900 roku. Jej autorem był Michał Ezenekier, który działał jako szopkarz od 1864 roku. Własnoręcznie wykonywał on kukiełki i konstrukcje, a przedstawienia osobiście reżyserował.
Szopkarstwo krakowskie zachwyciło świat. W 2018 roku tradycja ta wpisana została na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Był to pierwszy wpis Polski na tej liście.
Źródło: CHILLIZET / Muzeum Historyczne Miasta Krakowa
