"To docenienie wielowiekowej tradycji". Polskie plecionkarstwo z wpisem na liście UNESCO
Polskie Tradycje Plecionkarskie trafią na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To siódme w historii wyróżnienie polskiej tradycji na tej liście. Plecionkarstwo dołączy do grona zasłużonych tuż obok krakowskiego szopkarstwa, kultury bartniczej czy narodowego poloneza. - To wyjątkowy moment nie tylko dla środowiska plecionkarzy, ale dla całej Polski - mówi Wojciech Świątkowski, prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy.
- Jakie polskie tradycje znajdują się na liście UNESCO.
- Co przyczyniło się do wpisania plecionkarstwa na listę UNESCO.
- Jakie materiały są wykorzystywane w plecionkarstwie.
- Dlaczego wpis na listę UNESCO jest ważny dla plecionkarstwa.
Polska od lat figuruje na listach światowego dziedzictwa UNESCO. Do tej pory w spisach wykazywano m.in. 17 miejsc i obiektów materialnych (takich jak np. kopalnia soli w Wieliczce czy Puszcza Białowieska) jak również 6 tradycji. Na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO znalazło się szopkarstwo krakowskie (2018), kultura bartnicza (2020), sokolnictwo (2021), tradycja dywanów kwiatowych na procesje Bożego Ciała (2021), flisactwo (2022) oraz polonez (2023). W grudniu tego roku do wyróżnionych polskich tradycji dołączy także plecionkarstwo - rzemiosło, którego popularność jest już w Polsce nikła, a którego historia sięga kilku wieków wstecz.
- To wyjątkowy moment nie tylko dla środowiska plecionkarzy, ale dla całej Polski. Wpis na listę UNESCO to docenienie wielowiekowej tradycji, którą rzemieślnicy i lokalne społeczności pielęgnują od pokoleń. To także szansa na dalsze kultywowanie i promocję naszej sztuki w kraju i za granicą. Dzięki temu wyróżnieniu mamy możliwość rozwijania edukacyjnych i promocyjnych projektów, które przybliżą plecionkarstwo kolejnym pokoleniom – komentuje Wojciech Świątkowski, prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy.
Tradycje Plecionkarskie z Polski zostaną oficjalnie wpisane na listę UNESCO podczas konferencji w Nowym Delhi. Plecionkarstwo ma w naszym kraju długą i bogatą tradycję. Jest ono elementem zakorzenionym w lokalnej historii i kulturze polskiego rzemiosła.
Plecionkarstwo w Polsce to wieki tradycji
Podstawowym surowcem wykorzystywanym w tej sztuce zawsze były materiały pochodzenia roślinnego - łodygi traw, słomy, korzenie sosny czy jałowca, a także wiklina, która stanowi dziś blisko 90% wykorzystywanego surowca. Jej silne powiązanie z rzekami sprawiło, że zarówno sposób pozyskiwania materiału, jak i powstające wyroby były integralną częścią nadrzecznych krajobrazów. Historycznie najbardziej charakterystycznym produktem była samołówka (więcierz, wiersza), a rozwój rzemiosła na przestrzeni wieków wspierały kolejne fale osadnictwa, szczególnie od średniowiecza do połowy XIX wieku — z istotną rolą osadników olenderskich.
Od drugiej połowy XIX wieku znaczący wpływ na kształt współczesnego plecionkarstwa miało szkolnictwo kierunkowe, rozwijające się m.in. w Galicji, Wielkopolsce i centralnym Mazowszu, gdzie tradycje te są pielęgnowane do dziś.
- Dzięki wpisowi możemy planować nowe projekty edukacyjne, warsztaty i wystawy, które pozwolą młodszym pokoleniom poznać bogactwo polskiego plecionkarstwa. To także impuls do współpracy międzynarodowej i wymiany doświadczeń z innymi krajami, które również chronią swoje tradycje rzemieślnicze – dodaje Wojciech Świątkowski.
Konferencja UNESCO w Nowym Delhi odbędzie się w dniach 8-13 grudnia 2025 roku.
Źródło: CHILLIZET
