Szczebrzeszyn nie tylko chrząszczem stoi. To również stolica języka polskiego
Z czego słynie Szczebrzeszyn? Na pewno z chrząszcza, który brzmi w trzcinie, i jego pomnika stojącego na rynku. Ale to nie jest jedyny powód, by pojechać do tego miasta na Roztoczu. Już od 10 lat odbywa się tam wyjątkowy Festiwal Stolica Języka Polskiego. To miejsce dla każdego miłośnika literatury i polszczyzny.
„Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie” – nie ma chyba nikogo, kto nie znałby wiersza o chrząszczu autorstwa Jana Brzechwy, który lata temu mianował Szczebrzeszyn stolicą języka polskiego. Znają go wszyscy! Ale chyba mało kto był w Szczebrzeszynie. Tymczasem Festiwal Stolica Języka Polskiego odbywa się w tym mieście już od 10 lat – dziesiątą, jubileuszową edycję zaplanowano na 4-10 sierpnia 2024 roku. Co roku w Szczebrzeszynie pojawiają się pisarze, aktorzy, muzycy, a atmosfera jest wspaniała – jak zapewniają bywalcy. Warto się o tym przekonać osobiście.
Kto wymyślił Festiwal Stolica Języka Polskiego w Szczebrzeszynie?
Pomysłodawcą i inicjatorem festiwalu w Szczebrzeszynie jest Piotr Duda, teatrolog i rodowity szczebrzeszynianin. Jak sam wspomina, pomimo wyjazdu z miasta wciąż „miał poczucie, że ciągle chodzi po Roztoczu”. A ponieważ wiedział, czego brakuje w tym regionie, wymyślił festiwal literacki w Szczebrzeszynie. Jan Brzechwa już kilkadziesiąt lat temu mianował to miasto stolicą języka polskiego, więc wydarzenie nie mogło nosić innej nazwy niż ta, jaką ostatecznie zyskało.
Pierwsza edycja festiwalu miała miejsce 10 lat temu – w 2015 roku. Organizatorem Festiwalu Stolica Języka Polskiego jest Fundacja Sztuki Kreatywna Przestrzeń, której misją jest upowszechnianie i wspieranie działań z zakresu kultury i sztuki. Choć dyrektorem fundacji jest Piotr Duda, to nie działa sam – jej rada programowa czuwa nad programem wydarzenia. W jej skład wchodzili lub nadal wchodzą takie osoby ze świata kultury, jak: Michał Rusinek, Wiesław Myśliwski, Justyna Sobolewska czy prof. Edward Balcerzan.
Festiwal w Szczebrzeszynie: co się dzieje i dla kogo?
Miasteczko festiwalowe zlokalizowane jest w Szczebrzeszynie, ale część wydarzeń odbywa się także w pobliskim Zamościu. Na Festiwalu Stolica Języka Polskiego można spotkać nie tylko pisarki i pisarzy, poetki i poetów. Podczas tego letniego festiwalu w Szczebrzeszynie goszczą również ludzie teatru, tłumaczki i tłumacze, twórczynie i twórcy z różnych dziedzin sztuki. Odbywają się debaty, koncerty, wystawy sztuki, warsztaty, swoje miejsce podczas festiwalu mają również dzieci – to tzw. Mała Stolica Języka Polskiego.
Każdego roku patronem jest inny pisarz lub grupa pisarzy. Od pierwszej edycji kolejno byli to: Jan Brzechwa, Bolesław Leśmian, Wisław Szymborska i Kornel Filipowicz, Skamandryci, ponownie Jan Brzechwa razem z Anną Świrszczyńską, Cyprian Kamil Norwid, Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Sławomir Mrożek. W 2024 roku patronem festiwalu jest Julian Przyboś, który mówił, że poeta to robotnik, którego rzemiosłem jest słowo. Podczas wydarzenia przyznawane są również dwie nagrody: Nagroda Człowieka Słowa (Laureatami byli m.in. Wiesław Myśliwski, Maja Komorowska, Urszula Kozioł, Marian Turski i Krzysztof Globisz) oraz Nagroda Wielkiego Redaktora.
Co w programie Festiwalu Stolica Języka Polskiego w 2024 roku?
Podczas festiwalu wydarzeń jest mnóstwo – każdego dnia wiele się dzieje. Podzielono je na pasma. I tak jest pasmo patrona, w tym roku Juliana Przybosia – i to właśnie on i jego poezja będą tutaj głównymi bohaterami. Odbędą się spotkania ze znawcami i badaczami jego twórczości, zaplanowano też rozmowy z córkami poety: Wandą, Julią i Utą. Gośćmi będą m.in. Agata Tuszyńska i Jarosław Mikołajewski.
W paśmie „Po sąsiedzku” pojawią się twórcy z sąsiedniej Białorusi i Ukrainy, ale też z Węgier. Będą rozmowy o sąsiedztwie polsko-żydowskim.
Pasmo językowe festiwalu w tym roku będzie poświęcone dyskusjom o języku sztuki i sztuce w języku. Goście festiwalu będą rozmawiać o architekturze, malarstwie, rzeźbie, teatrze, filmie i fotografii, ale także najnowszej sztuce cyfrowej.
W dziecięcym paśmie Małej Stolicy Języka Polskiego nie zabraknie zabawy, tańców i śpiewu, a też czytania i spotkań z twórcami książek dla dzieci. Natomiast w zupełnie nowym paśmie królowały będą rozmowy o ogrodach – a wszystko w malowniczych łąkowych okolicznościach nad rzeką Wieprz.
Każdy dzień festiwalu kończy wydarzenie artystyczne – na początek festiwalu, w niedzielę, zaplanowano koncert Stanisława Soyki, kolejnego dnia wystąpią Anna Maria Jopek oraz Robert Kubiszyn. W kolejnych dniach w monodramie w reż. Magdy Umer wystąpi Grażyna Barszczewska, następnie kabaret Mumio i Magda Umer, Maja Komorowska i Modest Ruciński będą czytać poezję Urszuli Kozioł, a na zakończenie festiwalu odbędzie premiera monodramu Tadeusza Słobodzianka „Niedźwiedź Wojtek”.
Pełny program Festiwalu Stolica Języka Polskiego można znaleźć na stronie wydarzenia.
Źródło: CHILLIZET
