Arte Povera: gdy piękno spotyka się z biedą. Jak sterta szmat stała się dziełem sztuki?

Niewykluczone, że widzieliście prace tego nurtu w muzeum sztuki nowoczesnej. I niewykluczone, że wzbudziły one w was skrajne emocje. No bo dlaczego mielibyśmy podziwiać stertę szmat, postrzępioną jutę, metalową siatkę czy betonowy blok z kawałkiem drewna? Sztuka współczesna od początku miała wysoko zawieszoną poprzeczkę. Trudno oczekiwać od niej, by zachwycała widza realistyczną estetyką, skoro to robiono już setki lat temu. Prawda jest taka, że żadna rzeźba nie zastąpi Wenus z Milo, a żadna maska nie przebije tej Tutanchamona.

Nowoczesność obrała sobie inne cele. Jej trzonem stała się koncepcja pracy, nie jej estetyka. Sztuka stała się buntownicza, awangardowa, konceptualna, a z czasem jeszcze bardziej nowatorska i eksperymentalna. Stała się odpowiedzią na zmieniający się świat, w którym dawne normy i ograniczenia zostały zniesione. Możliwe stało się wszystko – także tworzenie z tego, co powszechnie uznawane było za śmieci. Tak powstała właśnie Arte Povera, czyli "sztuka świadomego ubóstwa".

Arte Povera: Jak sterta szmat stała się dziełem sztuki?

Ruch Arte Povera narodził się we Włoszech w latach 60. XX wieku. Powstał on z inicjatywy młodych włoskich artystów, którzy próbowali stworzyć nowy język rzeźbiarski, używając skromnych, codziennych materiałów. Wykorzystywali to, co inni uznawali za bezwartościowe, rzucając tym samym wyzwanie komercjalizacji sztuki. Z ruchem Arte Povera związani byli m.in. Jannis Kounellis, Michelangelo Pistoletto, Mario Merz czy Giovanni Anselmo.

Arte Povera szokowała rewolucyjną formą. Do dziś zresztą nie każdy jest w stanie zrozumieć jej buntownicze przesłanie. Jedną z najsłynniejszych prac tego gatunku jest "Wenus wśród szmat" ("Venus of the Rags") autorstwa Michelangelo Pistoletto. Instalacja ta gościła w najsłynniejszych galeriach świata. Jakie kryje się za nią przesłanie? 

Instalacja Pistoletto w swojej pierwotnej wersji składała się ze stosu materiałów i tradycyjnej figury Wenus. Bogini stała tyłem do widza i wtapiała się  w gigantyczną stertę. Sama zresztą kupiona została przez artystę w sklepie z akcesoriami ogrodniczymi. Rzeźba w całości była więc produktem, elementem komercji i konsumpcji. Przesłanie, jakie stoi za tym dziełem, jest proste: wszystko przemija, a z czasem przemienia się w towar. Choćby najpiękniejszy, kiedyś stanie się bezwartościowy.

Źródło: CHILLIZET